KWALIFIKACJA MEC9 - CZERWIEC 2014

PYTANIE NR 37.
Do szybkiej kontroli wałków w produkcji seryjnej, o średnicy Ó30h7, należy użyć
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Do szybkiej kontroli wałków w produkcji seryjnej stosuje się sprawdziany graniczne, bo pozwalają szybko potwierdzić zgodność wymiaru z tolerancją bez odczytu wartości. Sprawdzian szczękowy służy do kontroli średnic zewnętrznych wałków metodą przechodni/nieprzechodni, co jest typowe dla kontroli Ø…h7.

Pełne wyjaśnienie:

W produkcji seryjnej kluczowe są szybkość i powtarzalność kontroli. Dlatego zamiast wykonywać klasyczny pomiar z odczytem liczby (co jest wolniejsze i bardziej zależne od operatora), często stosuje się sprawdziany graniczne działające na zasadzie GO/NOGO (przechodni/nieprzechodni). Taki sprawdzian odpowiada na pytanie: "czy element mieści się w dopuszczalnym polu tolerancji?", bez podawania konkretnej wartości średnicy.

Odpowiedź "sprawdzianu szczękowego" jest właściwa, ponieważ sprawdzian szczękowy jest przeznaczony do kontroli średnic zewnętrznych (np. wałków). Dla wałka o tolerancji h7 typowa jest właśnie szybka kontrola graniczna, która ogranicza liczbę czynności pomiarowych i usprawnia selekcję wyrobów zgodnych/niezgodnych.

  • "sprawdzianu tłoczkowego" jest związany z kontrolą wymiarów wewnętrznych (np. otworów) – "tłoczek" pracuje w otworze, więc nie jest standardowym wyborem do wałka (średnica zewnętrzna).
  • "mikrometru szczękowego" to przyrząd pomiarowy do pomiaru z odczytem. Jest użyteczny, gdy trzeba znać wartość liczbową, ale zwykle jest wolniejszy od sprawdzianu w kontroli seryjnej i bardziej podatny na wpływ techniki pomiaru.
  • "średnicówki mikrometrycznej" używa się przede wszystkim do pomiaru średnic otworów (wymiarów wewnętrznych). Dla wałka byłby to dobór nieadekwatny do kontrolowanego rodzaju powierzchni.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawiają się hasła "szybka kontrola" i "produkcja seryjna", w pierwszej kolejności rozważaj sprawdziany (kontrola graniczna), a dopiero później mikrometry i inne przyrządy do pomiaru z odczytem.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Sprawdzian szczękowy to sprawdzian graniczny do kontroli wymiarów zewnętrznych, np. średnicy wałka. Działa zwykle w logice przechodni/nieprzechodni, dzięki czemu szybko potwierdza, czy detal mieści się w tolerancji, bez odczytu wartości.
Bo sprawdziany są szybsze i bardziej powtarzalne: operator nie musi odczytywać i interpretować wyniku, tylko sprawdza przejście/nieprzejście. To zmniejsza wpływ błędów ludzkich i przyspiesza kontrolę dużej liczby detali.
Oznaczenie h7 informuje o położeniu pola tolerancji i klasie dokładności dla wałka w systemie ISO tolerancji i pasowań. W praktyce mówi, jak duże mogą być dopuszczalne odchyłki średnicy wałka względem wymiaru nominalnego.
Najprościej po zastosowaniu: wałek (wymiar zewnętrzny) kontroluje się m.in. sprawdzianem szczękowym lub mikrometrem zewnętrznym, a otwór (wymiar wewnętrzny) typowo sprawdzianem trzpieniowym/tłoczkowym lub średnicówką. Liczy się, czy przyrząd pracuje "na zewnątrz" czy "w środku".
Może się nadawać, ale zwykle jest wolniejszy niż sprawdzian graniczny. Mikrometr wymaga ustawienia, prawidłowego docisku i odczytu wyniku, co w serii zwiększa czas i ryzyko różnic między operatorami. Do selekcji zgodny/niezgodny sprawdzian bywa praktyczniejszy.
To metoda kontroli granicznej (GO/NOGO). Strona przechodnia ma sprawdzić, czy detal nie jest zbyt duży (dla wałka) lub zbyt mały (dla otworu) w odpowiednim sensie. Strona nieprzechodnia ma wykryć przekroczenie drugiej granicy tolerancji. Wynik jest logiczny: przechodzi/nie przechodzi.
Średnicówkę mikrometryczną stosuje się głównie do pomiaru otworów (średnic wewnętrznych), zwłaszcza gdy trzeba znać wartość liczbową i kontrolować kształt (np. owalność) w kilku przekrojach. Nie jest to typowy wybór do kontroli średnicy zewnętrznej wałka.
Częsty błąd to wybór przyrządu "najdokładniejszego" zamiast "najwłaściwszego do celu". Uczniowie mylą pomiar (wartość liczbowa) z kontrolą graniczną (zgodny/niezgodny) oraz dobierają przyrządy do otworów, gdy kontrolowany jest wałek.
Ułatwia standaryzację: każdy operator wykonuje tę samą prostą czynność, a wynik jest jednoznaczny. Dzięki temu można szybciej kontrolować partie detali, ograniczyć zapisywanie wyników liczbowych, a pomiary dokładne (mikrometrem) zostawić dla kontroli okresowej lub przy rozwiązywaniu problemów.
Sygnały w treści to słowa typu: "szybka kontrola", "produkcja seryjna", "selekcja" oraz brak potrzeby podania wyniku liczbowego. Wtedy najczęściej chodzi o sprawdzian graniczny. Gdy pojawia się "zmierz i podaj wynik", wtedy wybiera się mikrometr/średnicówkę.
info

Około 47% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Do szybkiej kontroli wałków w produkcji seryjnej stosuje się sprawdziany graniczne, bo pozwalają szybko potwierdzić zgodność wymiaru z tolerancją bez odczytu wartości."

Źródła:

  • ISO 286-1:2010, Geometrical product specifications (GPS) — ISO code system for tolerances on linear sizes — Part 1: Basis of tolerances, deviations and fits
  • ISO 286-2:2010, Geometrical product specifications (GPS) — ISO code system for tolerances on linear sizes — Part 2: Tables of standard tolerance classes and limit deviations for holes and shafts
  • ISO 1938-1:2015, Geometrical product specifications (GPS) — Dimensional measuring equipment — Part 1: Plain limit gauges of linear sizes

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z metrologii warsztatowej (sprawdziany, mikrometry, średnicówki)
  • Normy dotyczące ISO systemu tolerancji i pasowań (ISO 286)
  • Normy dotyczące sprawdzianów granicznych (ISO 1938)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego