KWALIFIKACJA EKA1 - STYCZEŃ 2012

PYTANIE NR 46.
Do ugaszenia pożaru w bibliotece szkolnej najmniej szkodliwe dla znajdujących się tam zbiorów będzie użycie gaśnicy
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Gaśnica śniegowa (CO2) jest "czysta" – po użyciu nie zostawia osadu ani wilgoci, więc minimalizuje zniszczenia książek i dokumentów. Proszek pozostawia trudny do usunięcia pył, a piana i woda zawilgacają papier i powodują nieodwracalne szkody. Dlatego najmniej szkodliwy jest CO2.

Pełne wyjaśnienie:

W bibliotece szkolnej kluczowe jest nie tylko ugaszenie ognia, ale też ograniczenie szkód wtórnych w zbiorach (książkach, dokumentach, czasopismach). Papier i oprawy są bardzo wrażliwe na wilgoć oraz zabrudzenia, które później trudno usunąć bez kosztownej konserwacji.

Odpowiedź "śniegowej." jest poprawna, ponieważ gaśnice śniegowe wykorzystują dwutlenek węgla (CO2), który po użyciu ulatnia się i nie pozostawia pozostałości. Z perspektywy ochrony zbiorów oznacza to brak pyłu, brak piany i brak zalania – czyli najmniejsze ryzyko trwałych uszkodzeń po ugaszeniu.

Pozostałe propozycje są mniej korzystne dla książek:

  • "proszkowej." – proszek gaśniczy jest skuteczny i często spotykany, ale tworzy drobny osad, który wnika w papier i okładki oraz jest trudny do pełnego usunięcia. To generuje zabrudzenia i ryzyko uszkodzeń podczas czyszczenia.
  • "pianowej." – piana zawiera wodę i środki pianotwórcze. Dla papieru oznacza to zawilgocenie, odkształcenia, zacieki, sklejenia kartek i rozwój pleśni, nawet jeśli pożar został szybko opanowany.
  • "wodnej." – woda jest najbardziej destrukcyjna dla zbiorów papierowych: zalanie powoduje natychmiastowe uszkodzenia, a późniejsze suszenie nie zawsze ratuje dokumenty.

W praktyce w pomieszczeniach z dokumentacją priorytetem jest dobór środka gaśniczego, który gasi i jednocześnie nie zostawia śladów. Dlatego w sytuacji testowej, gdy pytanie dotyczy "najmniej szkodliwe" dla zbiorów, wybór CO2 jest uzasadniony.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Gaśnica śniegowa to gaśnica na dwutlenek węgla (CO2). Gasi przez "zduszenie" płomieni i schłodzenie, a po użyciu CO2 się ulatnia, więc nie zostawia osadu. Dlatego bywa wybierana tam, gdzie ważna jest czystość po akcji (np. dokumenty, urządzenia).
Proszek jest skuteczny, ale po użyciu pozostawia pył/osad, który wnika w papier i okładki oraz trudno go usunąć bez ryzyka zniszczeń. W bibliotece kryterium to nie tylko ugaszenie, ale też minimalizacja szkód wtórnych w zbiorach, dlatego proszek przegrywa z CO2.
Największe ryzyko trwałych szkód dla papieru zwykle powoduje woda i piana, bo zawilgacają kartki, tworzą zacieki, deformacje i sprzyjają pleśni. Proszek też jest szkodliwy (brudzi i trudno go usunąć), ale nie zalewa papieru. W zadaniu "najmniej szkodliwe" wygrywa CO2.
Pożary grupy A dotyczą materiałów stałych pochodzenia organicznego, które żarzą się i tworzą żar (np. papier, drewno, tkaniny). W bibliotece głównym paliwem jest papier i elementy drewniane, dlatego sytuacja jest typowa dla grupy A, choć dobór gaśnicy uwzględnia też ochronę zbiorów.
CO2 może gasić płomienie, ale w przypadku materiałów żarzących się (jak papier) ważna jest kontrola, czy nie dojdzie do ponownego zapłonu. W pytaniu egzaminacyjnym kluczowe jest jednak to, że CO2 jest środkiem bezpozostałościowym, więc jest najmniej szkodliwy dla księgozbioru.
Częsty błąd to wybór "uniwersalnej" gaśnicy proszkowej bez czytania kryterium zadania. Gdy pytanie brzmi "najmniej szkodliwe dla zbiorów", trzeba myśleć o skutkach ubocznych: osad, wilgoć, zabrudzenia. Drugi błąd to pomijanie wpływu piany i wody na papier.
Gaśnica CO2 bywa szczególnie przydatna tam, gdzie po akcji gaśniczej liczy się brak pozostałości, np. przy sprzęcie biurowym i elektronicznym, w archiwum zakładowym, w pomieszczeniu z serwerem lub w strefach z ważną dokumentacją. Zawsze trzeba jednak stosować się do zasad BHP i ppoż. obiektu.
Po ugaszeniu należy zabezpieczyć miejsce, wezwać odpowiednie służby/administratora oraz ograniczyć rozprzestrzenianie się pyłu. Zbiory często wymagają specjalistycznego czyszczenia i konserwacji, bo proszek wnika w papier. To pokazuje, dlaczego w pytaniach o "najmniej szkodliwe" unika się proszku.
Przepisy dotyczą ochrony przeciwpożarowej obiektów i wymagają zapewnienia odpowiedniego wyposażenia oraz zasad jego utrzymania i użycia. Dobór typu gaśnicy zależy od zagrożeń i pomieszczeń w budynku. W praktyce w szkołach spotyka się różne gaśnice, a w pomieszczeniach z dokumentami preferuje się środki "czyste".
Zwróć uwagę na sformułowania typu "najmniej szkodliwe dla zbiorów/dokumentów/sprzętu". To sygnał, że nie oceniasz wyłącznie skuteczności gaszenia, ale konsekwencje: osad, zalanie, zabrudzenia. W takim układzie najczęściej poprawna jest odpowiedź wskazująca środek bezpozostałościowy.
info

Statystycznie 41% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że gaśnica śniegowa (CO2) jest "czysta" – po użyciu nie zostawia osadu ani wilgoci, więc minimalizuje zniszczenia książek i dokumentów.

Źródła:

  • PN-EN 3-7:2007+A1:2008 Gaśnice przenośne — Część 7: Charakterystyki, wymagania eksploatacyjne i metody badań (źródło normatywne dot. gaśnic)

Materiały:

  • Instrukcja bezpieczeństwa pożarowego (IBP) obowiązująca w danym obiekcie (szkoła/urząd)
  • Materiały szkoleniowe ochrony przeciwpożarowej dotyczące doboru gaśnic do typu pożaru i miejsca
  • Normy i opisy producentów gaśnic dotyczące właściwości środka gaśniczego (w tym CO2 jako środek bezpozostałościowy)

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego