KWALIFIKACJA MEP1 - CZERWIEC 2020

PYTANIE NR 28.
Do ustawienia wartości natężenia prądu elektrycznego na wyłączniku silnikowym przedstawionym na rysunku należy użyć
Ilustracja przedstawia wyłącznik silnikowy, który jest urządzeniem elektrycznym stosowanym do ochrony silników przed
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Nastawę prądu na wyłączniku silnikowym wykonuje się zwykle elementem regulacyjnym w formie śruby nastawczej (skala prądowa), przeznaczonej do ustawiania wkrętakiem.
Klucze i szczypce nie zapewniają precyzji i mogą uszkodzić gniazdo nastawy.

Pełne wyjaśnienie:

Wyłącznik silnikowy (często łączący funkcję łączeniową i zabezpieczeniową) ma element nastawczy, którym ustawia się wartość prądu zadziałania zabezpieczenia przeciążeniowego. W wielu popularnych konstrukcjach nastawa jest realizowana przez śrubę nastawczą z podziałką (skalą prądową). Taki element jest projektowany do regulacji narzędziem o płaskim grocie, dlatego poprawna jest odpowiedź "wkrętaka płaskiego".

Odpowiedź "klucza imbusowego" jest błędna, ponieważ wymagałaby gniazda sześciokątnego (imbus). Jeśli na rysunku pokazano śrubę/pokrętło pod wkrętak płaski, użycie imbusu jest niemożliwe albo prowadzi do uszkodzenia elementu regulacyjnego.

Odpowiedź "szczypiec płaskich" jest nieprawidłowa z dwóch powodów: po pierwsze szczypce nie służą do wykonywania dokładnych nastaw na skali, po drugie chwytanie elementu nastawczego może go zdeformować (zniszczyć krawędzie, zwiększyć luz), co pogarsza powtarzalność ustawień.

Odpowiedź "klucza oczkowego" także nie pasuje do tej czynności, bo klucz oczkowy jest przeznaczony do nakrętek/łbów sześciokątnych o określonym rozmiarze. Element nastawy prądu w wyłączniku silnikowym zazwyczaj nie ma łba pod klucz oczkowy, tylko gniazdo pod wkrętak lub pokrętło.

Wskazówka egzaminacyjna: zwracaj uwagę, czy element nastawczy jest śrubą z nacięciem (wtedy wybiera się wkrętak), gniazdem sześciokątnym (imbus) czy nakrętką (klucz). W praktyce takie nastawy wykonuje się z zachowaniem zasad bezpieczeństwa (wyłączenie, zabezpieczenie przed załączeniem, sprawdzenie stanu układu).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wyłącznik silnikowy to aparat do ręcznego załączania/wyłączania obwodu silnika oraz do jego zabezpieczenia (najczęściej przed przeciążeniem i zwarciem). W praktyce pozwala też ustawić prąd znamionowy zabezpieczenia tak, aby odpowiadał parametrom silnika.
Najczęściej jest to małe pokrętło lub śruba z podziałką (skala prądowa w amperach). Element ten bywa opisany jako "A", "Ir" lub ma nadrukowaną skalę zakresu. Kształt gniazda podpowiada narzędzie: nacięcie proste sugeruje wkrętak płaski.
Wiele wyłączników silnikowych ma śrubę nastawczą z prostym nacięciem, projektowaną pod płaski grot. Wkrętak zapewnia kontrolę i precyzję ustawienia na skali. Użycie niewłaściwego narzędzia grozi uszkodzeniem gniazda i utratą dokładności nastawy.
Nie jest to zalecane. Szczypce mogą ześlizgnąć się, uszkodzić element nastawczy lub zarysować obudowę, a regulacja będzie mniej precyzyjna. Egzaminowo i praktycznie należy dobierać narzędzie do rodzaju gniazda: śruba pod wkrętak → wkrętak.
Typowe błędy to: ustawienie zbyt dużej wartości (silnik nie będzie właściwie chroniony), ustawienie zbyt małej (niepotrzebne wyzwalanie), dobór złego narzędzia do gniazda oraz brak kontroli, czy nastawa odpowiada prądowi znamionowemu silnika z tabliczki znamionowej.
Nastawę wykonuje się zwykle przy uruchomieniu instalacji, po wymianie silnika, po zmianie obciążenia lub po wymianie aparatu. Celem jest dopasowanie zabezpieczenia przeciążeniowego do parametrów silnika, aby zapewnić ochronę i uniknąć zbędnych wyłączeń.
W praktyce punkt wyjścia stanowi prąd znamionowy silnika (In) z tabliczki. Nastawę wyłącznika ustawia się w zakresie obejmującym tę wartość, zgodnie z instrukcją aparatu i wymaganiami układu napędowego. Na egzaminie ważne jest rozumienie, że nastawa ma odpowiadać In silnika.
Nie zawsze. Zależy to od producenta i serii aparatu: spotyka się pokrętła, gniazda pod wkrętak płaski, a czasem inne rozwiązania. W zadaniach egzaminacyjnych kluczowa jest identyfikacja elementu na rysunku i dobór narzędzia zgodnego z jego kształtem.
Gdy element nastawczy ma gniazdo sześciokątne (imbus), właściwy będzie klucz imbusowy o dopasowanym rozmiarze. Najpierw trzeba jednak jednoznacznie rozpoznać typ gniazda. Użycie wkrętaka w gnieździe imbusowym zwykle kończy się poślizgiem i uszkodzeniem krawędzi.
Ćwicz rozpoznawanie kształtów gniazd (proste, krzyżowe, imbusowe, sześciokątne) i dobór narzędzi. Ucz się także podstaw funkcji wyłącznika silnikowego i znaczenia nastawy prądowej. Na egzaminie często decydują szczegóły widoczne na rysunku.
info

Około 66% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Źródła:

  • PN-EN 60947-4-1 (IEC 60947-4-1), Aparatura rozdzielcza i sterownicza niskonapięciowa – Styczniki i rozruszniki silnikowe – (wymagania ogólne dla aparatury i funkcji związanych z rozruchem/zabezpieczeniami silników)

Materiały:

  • Instrukcje producentów wyłączników silnikowych (sekcja: nastawa prądu/termika)
  • Podstawy elektrotechniki w zakresie zabezpieczeń silników
  • Materiały BHP dotyczące prac przy urządzeniach elektrycznych (LOTO, wyłączenie i sprawdzenie braku napięcia)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego