KWALIFIKACJA PGF5 - STYCZEŃ 2023

PYTANIE NR 27.
Do uzyskania składek formatu A5 należy arkusz papieru SRA3 złamać
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Aby uzyskać składkę formatu A5 z większego arkusza, trzeba zmniejszać jego wymiary kolejnymi złamami.
Format A5 uzyskuje się przez dwa złamania arkusza (dwa "faldy"), przy czym drugi złam wykonuje się prostopadle do pierwszego. Pozostałe warianty mają błędną liczbę złamów lub niewłaściwy kierunek kolejnego złamu.

Pełne wyjaśnienie:

W introligatorni składka powstaje przez falcowanie (łamanie) arkusza. Każdy kolejny złam dzieli arkusz na coraz większą liczbę pól (użytków) i zmienia końcowy format złożonego pakietu. W praktyce nie liczy się wyłącznie "ile razy złożyć", ale również w jakiej sekwencji wykonywać złamy, bo kierunek drugiego złamu wpływa na finalne wymiary składki.

Dla uzyskania składek o formacie A5 z arkusza większego (tu: SRA3) typowym rozwiązaniem jest wykonanie dwóch złamów. Kluczowe jest to, że drugi złam powinien być wykonany prostopadle do pierwszego. Dzięki temu zmniejszamy oba wymiary (najpierw jeden, potem drugi), a nie "ściskamy" arkusz wciąż w tym samym kierunku.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "2-krotnie, równolegle." Dwa złamy w tym samym kierunku powodują, że zmniejszamy przede wszystkim jeden wymiar, a drugi pozostaje relatywnie zbyt duży; to częsty błąd wynikający z mylenia "liczby złamów" z "osiami, w których zmniejszamy format".
  • "3-krotnie, prostopadle." Trzeci złam to już inny schemat (bardziej złożone falcowanie), który prowadzi do innej liczby i układu użytków; nie jest to typowa droga do uzyskania składki A5 z tego arkusza.
  • "4-krotnie, równolegle." Cztery złamy znacząco zmieniają podział arkusza i format końcowy; dodatkowo powtarzanie złamów równoległych utrwala błąd kierunku i zwykle nie daje oczekiwanego formatu składki.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy pytanie dotyczy falcowania do danego formatu, analizuj nie tylko liczbę złamów, ale też to, czy kolejne złamy są naprzemienne (prostopadłe). To często jest klucz do poprawnej odpowiedzi.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Składka to złożony (sfalcowany) arkusz lub zestaw kart stanowiący element broszury/książki przed zszywaniem lub klejeniem. Jej format zależy od formatu arkusza wyjściowego oraz liczby i kierunku złamów wykonanych podczas falcowania.
Oznacza to wykonanie dwóch kolejnych złamów (dwóch operacji falcowania). Po pierwszym złamie arkusz jest złożony raz, a po drugim jest złożony ponownie. Ważne jest też, czy drugi złam jest wykonany prostopadle czy równolegle do pierwszego.
Kierunek decyduje, które wymiary arkusza są zmniejszane w kolejnych krokach. Złamy prostopadłe pozwalają "pracować" na obu wymiarach arkusza, a złamy równoległe wciąż dzielą arkusz w jednej osi, co często prowadzi do nieprawidłowego formatu składki.
A5 to standardowy format z serii A, często spotykany w ulotkach, małych broszurach, notesach czy instrukcjach. W produkcji offsetowej A5 bywa uzyskiwany jako format użytku lub składki po odpowiedniej impozycji i falcowaniu arkusza.
Nie zawsze "zawsze" wprost, bo zależy to od przyjętego schematu impozycji, spadów, marginesów, kierunku włókien i zapasu na obróbkę. Jednak w praktyce SRA3 jest używany jako format większy od A3, który ułatwia uzyskanie formatów pośrednich po cięciu i falcowaniu.
Najczęstszy błąd to mechaniczne założenie "im mniejszy format, tym więcej złamów" bez sprawdzania, czy po kolejnych złamach uzyska się właściwe wymiary. Drugi typ błędu to ignorowanie kierunku złamów i wybieranie złamów równoległych.
Złam prostopadły oznacza, że linia drugiego zgięcia jest pod kątem 90° do linii pierwszego zgięcia. Złam równoległy oznacza, że druga linia zgięcia biegnie w tym samym kierunku co pierwsza. W praktyce pomaga szkic arkusza i zaznaczanie osi zgięć.
Falcerkę stosuje się przy nakładach produkcyjnych, gdy liczy się powtarzalność, szybkość i jakość (równe złamy, mniejsze ryzyko uszkodzeń). Składanie ręczne bywa używane przy próbach, makietach, bardzo małych nakładach lub nietypowych materiałach.
Kierunek włókien wpływa na pękanie i estetykę grzbietu oraz na "sprężynowanie" papieru po zgięciu. Zwykle dąży się do tego, aby zgięcia były możliwie zgodne z kierunkiem włókien lub stosuje się bigowanie przy trudniejszych podłożach.
Ćwicz schematy falcowania na kartce: rysuj arkusz, zaznaczaj kolejne złamy i sprawdzaj, jaki format powstaje. Utrwal nazwy: użytki, składka, impozycja, falcowanie, bigowanie. W zadaniach testowych zawsze analizuj zarówno liczbę, jak i kierunek złamów.
info

Statystycznie 40% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Pozostałe warianty mają błędną liczbę złamów lub niewłaściwy kierunek kolejnego złamu."

Źródła:

  • ISO 216:2007, "Writing paper and certain classes of printed matter — Trimmed sizes — A and B series", zakres normy (formaty serii A, w tym A5)
  • ISO 217:2013, "Paper — Untrimmed sizes — Designation and tolerances for primary and supplementary reels", zakres normy (formaty nieprzycięte RA/SRA jako arkusze powiększone)

Materiały:

  • Podręczniki/opracowania z technologii poligraficznej: dział introligatornia i falcowanie
  • Instrukcje producentów falcerek (schematy złamów i nazewnictwo)
  • Materiały szkolne z przygotowania produkcji poligraficznej (impozycja, użytki, formaty)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego