KWALIFIKACJA PGF5 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 10.
Do wydrukowania na maszynie formatu A3 jednej okładki do formatu publikacji A5 przy założeniu, że spady są równe 3 mm, a grzbiet okładki 5 mm, najlepiej użyć arkusza o wymiarach
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Okładka A5 jako rozkładówka ma szerokość 2×148 mm + 5 mm grzbietu oraz spady 2×3 mm, czyli 296+5+6=307 mm. Wysokość to 210 mm + 2×3 mm = 216 mm. Arkusz 350×250 mm mieści format brutto i zostawia zapas technologiczny na pasery/cięcie.

Pełne wyjaśnienie:

Aby dobrać arkusz do wydrukowania jednej okładki, trzeba najpierw policzyć format brutto okładki (czyli format netto powiększony o spady), a dopiero potem ocenić, jaki arkusz będzie praktyczny w druku i późniejszym cięciu.

1) Format netto publikacji
Publikacja ma format A5: 148×210 mm (szerokość×wysokość).

2) Okładka jako rozkładówka
Jedna okładka (tył + grzbiet + przód) w poziomie ma dwie szerokości A5 oraz grzbiet:
2×148 mm + 5 mm = 301 mm (bez spadów).

3) Dodanie spadów 3 mm
Spad dodaje się po obu stronach danego wymiaru, więc to zawsze 2×3 mm = 6 mm do szerokości i 6 mm do wysokości.

  • Szerokość brutto: 301 mm + 6 mm = 307 mm
  • Wysokość brutto: 210 mm + 6 mm = 216 mm

Minimalnie potrzebny obszar zadruku to więc około 307×216 mm.

4) Wybór arkusza
Arkusz 176×216 mm odpada, bo jest zbyt wąski (176 mm nie mieści rozkładówki 307 mm). Arkusz 148×210 mm to w praktyce sam format netto A5, bez rozkładówki i bez spadów, więc również nie spełnia warunków. Arkusz 450×640 mm jest dużo większy niż potrzeba dla jednej okładki i nie pasuje do założenia druku na maszynie formatu A3.

Arkusz 350×250 mm mieści wymagane 307×216 mm i dodatkowo zostawia zapas na typowe potrzeby produkcyjne (np. pole chwytu, pasery, tolerancję cięcia), dlatego jest najbardziej rozsądnym wyborem spośród podanych.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze licz najpierw wymiary brutto po spadach, a dopiero potem porównuj z arkuszem; jeśli arkusz jest tylko minimalnie większy, w praktyce może zabraknąć miejsca na bezpieczne cięcie i prowadzenie.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Spad to zapas grafiki wychodzący poza format netto (docelowy po cięciu). Dodaje się go, aby po przycięciu nie powstały białe "szpary" na krawędzi wynikające z tolerancji cięcia. Najczęściej spad liczy się osobno dla każdej krawędzi, np. 3 mm z każdej strony.
Format brutto = format netto powiększony o spad z dwóch stron. Dla spadu 3 mm dodajesz łącznie 6 mm do szerokości (3 mm z lewej i 3 mm z prawej) oraz 6 mm do wysokości (3 mm u góry i 3 mm na dole). To częsty punkt w zadaniach z przygotowania do druku.
Rozkładówka okładki ma w poziomie: tył + grzbiet + przód. Dla A5 liczysz 2×148 mm i dodajesz grzbiet (np. 5 mm). Dopiero potem dodajesz spady po 3 mm z lewej i prawej strony. W pionie zwykle jest to wysokość A5 plus spady.
Grzbiet jest elementem "pomiędzy" tyłem a przodem, więc zwiększa wymiar poziomy rozkładówki. Wysokość okładki odpowiada wysokości bloku książki/broszury, a grzbiet nie zmienia jej wartości. Pomylenie kierunku dodawania grzbietu to jeden z najczęstszych błędów.
Format A5 w systemie ISO 216 ma wymiary 148×210 mm i jest to powszechnie przyjęty standard. W produkcji poligraficznej spotyka się jednak formaty netto/brutto oraz formaty handlowe arkuszy, więc w praktyce operuje się często większymi wymiarami (np. z uwzględnieniem spadów i marginesów).
Najczęściej: dodanie spadu tylko raz (zamiast po obu stronach), pominięcie spadu w jednym wymiarze (np. tylko w szerokości), pomylenie spadu z marginesem bezpieczeństwa oraz obliczanie okładki jak pojedynczej strony zamiast rozkładówki. Pomaga zapisanie działań jako 2×(spad) dla każdego wymiaru.
Nie zawsze. "Maszyna A3" oznacza zwykle maksymalny obszar/format obsługiwany przez urządzenie, ale w praktyce używa się różnych formatów arkuszy mieszczących się w tym zakresie (np. formatów produkcyjnych lub docinanych). Na egzaminie wybierasz arkusz, który mieści projekt z zapasem i pasuje do założenia zadania.
Format netto to wymiar po przycięciu (docelowy dla klienta). Format brutto to plik/obszar z naddatkiem na spady, czyli większy od netto. Jeśli w treści jest informacja o spadach, niemal zawsze musisz policzyć format brutto i dopiero na jego podstawie dobierać arkusz lub ustawienia dokumentu.
Dodatkowy margines technologiczny pojawia się, gdy druk/wykończenie wymaga miejsca poza spadami, np. na pasery, pole chwytu, prowadzenie w urządzeniu lub gdy przewiduje się większe tolerancje cięcia. W testach egzaminacyjnych bywa to ujęte pośrednio poprzez dobór większego arkusza niż ścisłe minimum wynikające z obliczeń.
Policz minimalny rozmiar brutto (szerokość i wysokość po spadach), a potem porównaj go z arkuszem: oba wymiary arkusza muszą być większe. Jeśli jeden wymiar jest mniejszy, odpowiedź odpada. Na końcu oceń, czy zostaje sensowny zapas na cięcie i obsługę produkcyjną.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 45% zdających egzamin. trudne

Źródła:

  • ISO Online Browsing Platform: ISO 216 (Paper sizes — A and B series) – https://www.iso.org/standard/36631.html (dostęp: 2026-03-05)
  • Wikipedia (PL): "ISO 216" – wymiary formatów serii A (A3, A5) – https://pl.wikipedia.org/wiki/ISO_216 (dostęp: 2026-03-05)
  • Adobe InDesign User Guide: Bleed and slug (opis pojęcia spadu i ustawień dokumentu) – https://helpx.adobe.com/indesign/using/printing.html (dostęp: 2026-03-05)

Materiały:

  • Dokumentacja i poradniki DTP dotyczące spadów (np. pomoc Adobe InDesign/Illustrator)
  • Materiały szkolne z podstaw poligrafii: formaty papieru, spady, konstrukcja okładek
  • Normy i opracowania o formatach serii A (ISO 216) – część dotycząca wymiarów A3 i A5

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego