KWALIFIKACJA MEC8 - WRZESIEŃ 2014

PYTANIE NR 4.
Do wykańczającej obróbki otworu ϕ15H7 należy zastosować
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Otwór w tolerancji H7 wymaga obróbki wykańczającej, która zapewnia dokładny wymiar i lepszą jakość powierzchni. Do tego służy rozwiertak wykańczak, usuwający mały naddatek po wierceniu. Wiertło wykonuje głównie obróbkę zgrubną, a pilnik i pogłębiacz nie gwarantują klasy H7.

Pełne wyjaśnienie:

Oznaczenie ϕ15H7 informuje, że otwór ma średnicę nominalną 15 mm oraz ma być wykonany w klasie tolerancji H7. Taka klasa dokładności oznacza, że po obróbce trzeba uzyskać ściśle określony przedział wymiaru oraz zwykle lepszą chropowatość niż po samym wierceniu.

Odpowiedź "rozwiertak wykańczak." jest właściwa, ponieważ rozwiercanie jest typową operacją wykańczającą otwory. Rozwiertak wykańczak pracuje na niewielkim naddatku (pozostawionym po wcześniejszym wykonaniu otworu, np. wierceniem) i pozwala uzyskać dobrą dokładność średnicy oraz poprawić jakość powierzchni otworu.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne:

  • "pilnik gładzik." Pilnik służy głównie do ręcznej obróbki powierzchni i kształtowania, ale nie zapewnia powtarzalnego utrzymania średnicy otworu w klasie tolerancji H7. Dodatkowo trudno nim kontrolować geometrię walcową oraz współosiowość.
  • "wiertło kręte." Wiercenie wiertłem krętym jest zazwyczaj obróbką zgrubną. Otwór po wierceniu może mieć odchyłki średnicy, bicie i gorszą chropowatość. Samo wiertło nie jest narzędziem dedykowanym do uzyskania dokładnej tolerancji pasowania typu H7.
  • "pogłębiacz stożkowy." Pogłębiacz stożkowy stosuje się do wykonywania fazek/stożkowych gniazd pod łby śrub lub do gratowania krawędzi otworu. Nie służy do nadawania całej długości otworu dokładnej średnicy w tolerancji H7.

W praktyce warsztatowej typowy tok postępowania to: wykonanie otworu wstępnego (często z naddatkiem), a następnie wykończenie go rozwiertakiem dobranym do wymaganej tolerancji. Na egzaminie kluczowe jest skojarzenie: tolerancja H7 → rozwiercanie wykańczające.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zapis 15H7 oznacza otwór o średnicy nominalnej 15 mm wykonany w polu tolerancji H i klasie dokładności 7. W praktyce wymaga to narzędzia/operacji, która zapewni powtarzalny wymiar i dobrą jakość powierzchni, a nie tylko "zrobienie otworu".
Najczęściej stosuje się rozwiertak wykańczak, ponieważ jest przeznaczony do obróbki wykańczającej otworów: usuwa niewielki naddatek i pozwala uzyskać wymaganą dokładność średnicy oraz lepszą chropowatość niż po wierceniu.
Wiertło kręte jest narzędziem typowo zgrubnym: otwór po wierceniu może mieć większe odchyłki średnicy, gorszą chropowatość i mniejszą powtarzalność. Tolerancja H7 zwykle wymaga operacji wykańczającej (np. rozwiercania), a nie samego wiercenia.
Rozwiertak wykańczak to narzędzie skrawające do dokładnego wykańczania otworów. Pracuje na małym naddatku po wcześniejszym wykonaniu otworu i pozwala uzyskać stabilny wymiar oraz poprawić jakość powierzchni, co jest potrzebne przy pasowaniach i tolerancjach typu H7.
Typowy błąd to wybór wiertła "bo robi otwór", bez uwzględnienia, że H7 oznacza wymaganie dokładności. Inny błąd to mylenie pogłębiacza z narzędziem do dokładnej średnicy. Warto zapamiętać: H7 najczęściej wymaga rozwiercania wykańczającego.
W praktyce pilnik nie jest właściwym narzędziem do uzyskania tolerancji H7. Obróbka ręczna nie zapewnia wymaganej powtarzalności średnicy, walcowości i współosiowości. Pilnik może pomóc w usunięciu zadziorów lub lokalnym dopasowaniu, ale nie zastępuje rozwiertaka.
Pogłębiacz stożkowy stosuje się głównie do wykonania fazki, stożkowego gniazda pod łeb śruby lub do usuwania zadziorów na krawędzi otworu. Nie służy on do wykańczania całej średnicy otworu na dokładny wymiar w tolerancji H7.
Sygnałem są wymagania typu H7, pasowanie, wysoka dokładność średnicy lub konieczność dobrej jakości powierzchni. Wtedy sama operacja zgrubna (np. wiercenie) bywa niewystarczająca i trzeba przewidzieć narzędzie wykańczające, takie jak rozwiertak.
Najpierw wykonuje się otwór wstępny (często wiercenie) tak, aby pozostawić niewielki naddatek na rozwiercanie. Otwór powinien być prosty i czysty, a narzędzie prowadzone osiowo. Zbyt mały lub zbyt duży naddatek może pogorszyć wynik dokładności i powierzchni.
Warto powtórzyć: tolerancje i pasowania (oznaczenia H, h, klasy IT), różnice między wierceniem, rozwiercaniem i pogłębianiem, oraz wpływ operacji na chropowatość i dokładność otworu. To pomaga szybko dobrać właściwe narzędzie do zadania.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 59% zdających egzamin. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że otwór w tolerancji H7 wymaga obróbki wykańczającej, która zapewnia dokładny wymiar i lepszą jakość powierzchni.

Źródła:

  • ISO 286-1:2010, Geometrical product specifications (GPS) — ISO code system for tolerances on linear sizes — Part 1: Basis of tolerances, deviations and fits
  • ISO 286-2:2010, Geometrical product specifications (GPS) — ISO code system for tolerances on linear sizes — Part 2: Tables of standard tolerance classes and limit deviations for holes and shafts

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z technologii obróbki skrawaniem (rozwiercanie, dokładność i chropowatość)
  • Materiały producentów narzędzi skrawających dotyczące rozwiertaków i ich zastosowań
  • Tablice tolerancji i pasowań (system otworu, oznaczenia H7)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego