Analiza granulometryczna (uziarnienia) ma na celu określenie, jaki jest rozkład wielkości cząstek w próbce gleby, czyli jaki udział mają poszczególne frakcje (np. grubsze i drobniejsze ziarna). Najbardziej klasycznym i podstawowym podejściem jest metoda sitowa, w której materiał przesiewa się przez zestaw sit o zróżnicowanej średnicy oczek.
Dlaczego poprawne jest "zestaw sit o malejącej średnicy oczek"? Ponieważ przesiewanie wymaga, by ziarna były kolejno rozdzielane na coraz drobniejsze klasy. Sita układa się kaskadowo: na górze są większe oczka, niżej mniejsze. Po przesiewaniu każda frakcja pozostaje na sicie o takich oczkach, przez które już nie przejdzie. Następnie można zważyć frakcje i opisać uziarnienie.
Dlaczego pozostałe przyrządy nie pasują do analizy granulometrycznej gleby?
- Psychrometr Augusta i Asmana służy do oceny wilgotności powietrza (parametry psychrometryczne), a nie do mechanicznego rozdziału ziaren stałych według średnicy.
- Anemometr mierzy prędkość ruchu powietrza (wiatru) lub przepływu powietrza w kanałach. Nie dostarcza informacji o wielkości cząstek gleby.
- Rotametr jest przepływomierzem (zwykle dla cieczy lub gazów) i służy do pomiaru natężenia przepływu. Także nie służy do klasyfikacji ziaren według rozmiaru.
W praktyce laboratoryjnej technik ochrony środowiska powinien kojarzyć: jeśli pytanie dotyczy frakcji ziarnowych i wielkości cząstek, to aparatura będzie związana z przesiewaniem (sita) albo z metodami sedymentacyjnymi (gdy rozpatruje się bardzo drobne frakcje). Natomiast przyrządy do wilgotności, prędkości powietrza czy przepływu to zupełnie inne grupy pomiarów.
