KWALIFIKACJA DRM4 - STYCZEŃ 2017

PYTANIE NR 15.
Do wykonania której czynności służy przyrząd pokazany na rysunku?
Ilustracja przedstawia metalowy przyrząd w kształcie koła z wycięciami o różnej szerokości na obwodzie.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przyrząd przedstawiony na rysunku służy do kontroli kąta ostrza w narzędziach skrawających, takich jak dłuta. Umożliwia szybkie sprawdzenie, czy kąt jest zgodny z wymaganiami dla poprawnego ostrzenia. Pozostałe odpowiedzi dotyczą innych narzędzi: szczelinomierzy (szczeliny), trasowników (okręgi) lub przyrządów do wiertła.

Pełne wyjaśnienie:

W pracach stolarskich ostrość i geometria narzędzi ręcznych mają bezpośredni wpływ na jakość obróbki drewna i bezpieczeństwo pracy. Dłuta (np. płaskie, skośne) powinny być ostrzone pod właściwym kątem, aby narzędzie cięło materiał czysto, nie "szarpało" włókien i nie wymagało nadmiernej siły.

Przyrząd pokazany na rysunku jest przyrządem kontrolnym – służy do sprawdzania (weryfikacji) kąta ostrza w dłutach. W praktyce przykładamy ostrze do wzorca/miarki kąta i oceniamy, czy kąt odpowiada przyjętej geometrii. To typowa czynność w przygotowaniu narzędzi do pracy: po ostrzeniu lub przed rozpoczęciem dłutowania.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • Pomiaru szczelin w połączeniach – do tego wykorzystuje się szczelinomierze lub inne przyrządy pomiarowe do luzów; ich budowa i skala są ukierunkowane na grubości szczelin, a nie na kąt ostrza.
  • Trasowania odcinków okręgu – trasowanie łuków wykonuje się cyrklem, znacznikiem traserskim lub innymi narzędziami do wyznaczania krzywizn; to inny obszar zastosowań niż kontrola geometrii ostrza.
  • Oznaczania kąta zaostrzenia w wiertłach – wiertła mają własną geometrię (np. kąt wierzchołkowy) i do oceny/ustawiania stosuje się przyrządy dedykowane wiertłom; mylenie ich z przyrządem do dłut to częsty błąd wynikający z tego, że oba procesy dotyczą "kąta" i "ostrzenia".

Wskazówka egzaminacyjna: gdy pytanie dotyczy "do wykonania której czynności służy przyrząd", najpierw rozpoznaj, czy jest to narzędzie pomiarowe, traserskie czy kontrolne do geometrii ostrza, a dopiero potem dopasuj odpowiedź do konkretnego zastosowania.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Kąt ostrza to geometria krawędzi skrawającej dłuta, która wpływa na to, jak narzędzie wchodzi w drewno. Zbyt mały kąt może powodować szybkie wykruszanie krawędzi, a zbyt duży zwiększa opory skrawania. Właściwy kąt ułatwia czyste cięcie i poprawia kontrolę nad narzędziem.
Najczęściej jest to przyrząd o stałych kątach (wzornik/szablon) lub prosta miarka kątowa przykładana do ostrza. W odróżnieniu od kątomierza traserskiego nie służy do wyznaczania linii na materiale, tylko do porównania ustawienia/pochylenia krawędzi skrawającej z wzorcem.
Oba obszary dotyczą ostrzenia i "kątów", więc działa skojarzenie pojęciowe. Jednak wiertła mają inną geometrię (np. wierzchołek i krawędzie), a przyrządy do nich są dopasowane do kształtu wiertła. Przyrząd do dłut jest zwykle przystosowany do płaskiej lub lekko profilowanej krawędzi.
Do pomiaru szczelin używa się szczelinomierza (zestawu listków o znanej grubości) albo innych przyrządów pomiarowych dopasowanych do luzów. Takie narzędzia mierzą grubość/odstęp, a nie kąt. Na egzaminie warto kojarzyć "szczelina" z pomiarem grubości, nie z ostrzeniem.
Do trasowania łuków i okręgów najczęściej używa się cyrkla, znacznika traserskiego lub szablonów. Ich celem jest wyznaczenie linii na materiale. To inna czynność niż kontrola geometrii ostrza, gdzie przykładamy ostrze do wzorca i oceniamy zgodność kąta.
Kąt ostrza sprawdza się po ostrzeniu, po dłuższej pracy (gdy jakość cięcia spada) oraz przed precyzyjnymi operacjami, np. czyszczeniem gniazd i naroży. Kontrola kąta pomaga utrzymać powtarzalność ostrzenia, co przekłada się na stałe zachowanie narzędzia podczas pracy.
Czasem można go użyć orientacyjnie, ale często lepszy jest wzornik/szablon do narzędzi skrawających, bo szybciej i pewniej przykłada się go do krawędzi ostrza. Kątomierz ogólny jest mniej wygodny przy małych elementach, a błąd odczytu bywa większy.
Typowe błędy to zmienianie kąta podczas ostrzenia (brak powtarzalności), zbyt mocne dociskanie narzędzia do kamienia/ściernicy oraz pomijanie kontroli geometrii po ostrzeniu. Skutkiem są zadzior, przegrzanie ostrza lub szybkie tępienie. Przyrząd do kontroli kąta pomaga te błędy wychwycić.
Najlepiej uczyć się zestawami: nazwa przyrządu – wygląd – zastosowanie. Pomaga też praktyka w pracowni: wziąć narzędzie do ręki, wykonać nim czynność i nazwać ją. Na egzaminie rozpoznanie często opiera się na funkcji: pomiar, trasowanie, kontrola, mocowanie.
Odpowiedzi o "sprawdzaniu" lub "kontroli" zwykle dotyczą przyrządów kontrolnych (weryfikacja geometrii, kąta, ustawienia). Odpowiedzi o "trasowaniu" dotyczą wyznaczania linii na materiale. To rozróżnienie jest kluczowe: przyrząd kontrolny służy do oceny zgodności, a traserski do wykonania oznaczeń.
info

Około 43% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Przyrząd przedstawiony na rysunku służy do kontroli kąta ostrza w narzędziach skrawających, takich jak dłuta."

Materiały:

  • Podręczniki i materiały do nauki technologii drewna na poziomie branżowym (działy: narzędzia ręczne, ostrzenie)
  • Instrukcje producentów dotyczące ostrzenia i geometrii ostrzy dłut
  • Zajęcia praktyczne w pracowni: rozpoznawanie przyrządów pomiarowo-kontrolnych i ich zastosowań

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego