KWALIFIKACJA MED9 - STYCZEŃ 2010

PYTANIE NR 48.
Do wykonania leku recepturowego przygotowano: substancje lecznicze, wagę elektroniczną zlewkę, łyżkę do pobierania substancji, moździerz i pistel, kliszę oraz butelkę szklaną z szeroką szyjką. Dobór wyposażenia wskazuje, że można otrzymać lek w postaci
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Obecność moździerza z pistlem wskazuje na konieczność rozdrobnienia/rozcierania składników, a klisza ułatwia przygotowanie układów rozproszonych. Zlewka służy do odmierzania/łączenia faz, a butelka z szeroką szyjką jest typowym opakowaniem dla postaci płynnych do użytku zewnętrznego, takich jak zawiesiny i emulsje o/w.

Pełne wyjaśnienie:

Zestaw przygotowanego wyposażenia sugeruje wytwarzanie układu rozproszonego w postaci płynnej. Moździerz i pistel są używane do rozdrabniania, rozcierania i ujednorodniania substancji stałych oraz do wstępnego przygotowania faz (np. roztarcia substancji z niewielką ilością podłoża/rozpuszczalnika). Klisza w praktyce receptury ułatwia rozcieranie i łączenie składników w cienkiej warstwie oraz przenoszenie masy, co jest typowe przy przygotowaniu zawiesin lub emulsji.

Zlewka jest naczyniem roboczym do łączenia składników ciekłych, wykonywania mieszanin i przelewania. Butelka szklana z szeroką szyjką jest natomiast opakowaniem wygodnym dla preparatów o większej lepkości lub zawierających cząstki stałe wymagające energicznego wstrząsania; ułatwia też napełnianie i dozowanie. Taki dobór opakowania częściej odpowiada preparatom do użytku zewnętrznego (np. zawiesiny, emulsje), gdzie konsystencja i sposób aplikacji (smarowanie, nacieranie, okłady) uzasadniają szerszy wlew.

Dlatego poprawna jest odpowiedź wskazująca na zawiesinę do użytku zewnętrznego lub emulsję typu o/w. Pozostałe propozycje są mniej zgodne z zestawem narzędzi: proszek dzielony wymagałby typowo elementów do porcjowania (np. papierków/proszkownic) i nie wymaga butelki; maść zwykle wiąże się z doborem podłoża maściowego oraz opakowań typu słoik/tuba; zawiesina do użytku wewnętrznego kojarzy się z innymi wymaganiami dotyczącymi dawkowania i opakowania oraz większym naciskiem na precyzyjne odmierzanie porcji.

Wskazówka egzaminacyjna: oceniaj zawsze cały zestaw wyposażenia (narzędzia + opakowanie), a nie pojedynczy przedmiot. W recepturze opakowanie często "zdradza" docelową postać i przeznaczenie leku.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Moździerz i pistel wskazują na potrzebę rozdrobnienia lub rozcierania składników w celu ujednorodnienia mieszaniny. Najczęściej wykorzystuje się je przy układach rozproszonych (zawiesiny, emulsje) oraz przy przygotowaniu składników przed dalszym łączeniem w fazie ciekłej lub półstałej.
Klisza ułatwia rozcieranie i mieszanie niewielkich ilości substancji oraz ich przenoszenie bez dużych strat materiału. Jest szczególnie przydatna, gdy trzeba uzyskać jednorodny układ rozproszony albo dokładnie połączyć składniki przed przelaniem do naczynia lub opakowania.
Szeroka szyjka ułatwia napełnianie i opróżnianie opakowania, zwłaszcza gdy preparat jest bardziej lepki lub zawiera cząstki stałe. W praktyce jest to wygodne przy zawiesinach i emulsjach, które wymagają wstrząsania i mogą pozostawiać osad na ściankach.
Zawiesina to układ, w którym cząstki stałe są rozproszone w cieczy. Wymaga odpowiedniego rozdrobnienia i ujednorodnienia, a przed użyciem często konieczne jest wstrząśnięcie. W recepturze ważne jest też dobranie opakowania i oznakowania sposobu użycia.
Emulsja typu o/w to układ, w którym faza olejowa jest rozproszona w fazie wodnej. Często jest mniej tłusta w odczuciu i łatwiejsza do zmycia. W recepturze spotyka się ją m.in. w preparatach dermatologicznych i innych postaciach do stosowania na skórę.
Zwróć uwagę na opakowanie i narzędzia. Postacie płynne zwykle wymagają naczynia do łączenia faz (np. zlewki) oraz opakowania w formie butelki. Proszek dzielony kojarzy się raczej z porcjowaniem na dawki i innymi materiałami do pakowania, a butelka z szeroką szyjką jest wtedy mniej typowa.
Maści najczęściej łączy się z przygotowaniem masy półstałej na podłożu maściowym i z innymi opakowaniami (np. słoiki lub tuby). W zestawie ukierunkowanym na formę płynną większy sens mają elementy do łączenia faz ciekłych i przelania do butelki, co przesuwa interpretację w stronę zawiesin/emulsji.
Najsilniej diagnostyczne bywają: opakowanie docelowe (np. butelka, słoik, tuba), narzędzia do rozcierania (moździerz, klisza) oraz naczynia do łączenia składników (zlewka). Na egzaminie analizuj komplet, bo pojedyncze narzędzie może pasować do wielu postaci.
Zlewka nie jest jedynym możliwym naczyniem, ale jest bardzo typowa: pozwala mieszać, łączyć fazy i wygodnie przelać preparat do opakowania. W zadaniach egzaminacyjnych obecność zlewki często sugeruje, że w procesie pojawia się etap pracy z fazą ciekłą, czyli zawiesina lub emulsja.
Najczęstszy błąd to ocenianie tylko jednego elementu (np. moździerza) i pomijanie opakowania. Drugi błąd to mylenie podobnych nazw postaci leku (np. emulsja vs maść-emulsja). Pomaga zasada: narzędzia mówią o procesie, a opakowanie o formie i przeznaczeniu.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 33% zdających egzamin. bardzo trudne

Eksperci podkreślają: "Obecność moździerza z pistlem wskazuje na konieczność rozdrobnienia/rozcierania składników, a klisza ułatwia przygotowanie układów rozproszonych."

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z technologii postaci leku (receptura apteczna)
  • Instrukcje pracowni recepturowej dotyczące sporządzania emulsji i zawiesin
  • Materiały dydaktyczne szkół policealnych dla technika farmaceutycznego z działu "Receptura"

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego