KWALIFIKACJA MEC2 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 32.
Do wykonania odkuwki o objętości 0,8 dm3 należy użyć kęsa materiału o wymiarach
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
0,8 dm3 należy zamienić na mm3: 1 dm = 100 mm, więc 1 dm3 = 1003 = 1 000 000 mm3. Zatem 0,8 dm3 = 800 000 mm3. Objętość kęsa 50x200x80 mm wynosi 50·200·80 = 800 000 mm3, więc spełnia warunek.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu trzeba dobrać wymiary kęsa (bryły o kształcie prostopadłościanu), tak aby jego objętość była równa 0,8 dm3. Kluczowe są dwa kroki: przeliczenie jednostek oraz obliczenie objętości.

1) Przeliczenie 0,8 dm3 na mm3
Najpierw przeliczamy długość: 1 dm = 100 mm. Ponieważ objętość jest w trzeciej potędze, to:
1 dm3 = (100 mm)3 = 1003 mm3 = 1 000 000 mm3.
Stąd:
0,8 dm3 = 0,8 · 1 000 000 mm3 = 800 000 mm3.

2) Sprawdzenie objętości proponowanych kęsów
Dla prostopadłościanu V = a·b·c (przy zgodnych jednostkach, tu: mm).
Objętość kęsa 50x200x80 mm wynosi: 50·200·80 = 800 000 mm3, czyli dokładnie tyle, ile wymagane 0,8 dm3. Dlatego ta odpowiedź jest poprawna.

Dlaczego pozostałe wymiary są błędne?

  • 50x50x40 mm daje 50·50·40 = 100 000 mm3 — to wielokrotnie mniej niż 800 000 mm3, więc materiału jest za mało.
  • 100x20x40 mm daje 100·20·40 = 80 000 mm3 — również za mała objętość.
  • 100x10x80 mm daje 100·10·80 = 80 000 mm3 — taki sam wynik jak wyżej, nadal za mały.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze ujednolicaj jednostki przed mnożeniem oraz pamiętaj, że przy objętości przeliczenie jednostek dotyczy trzeciej potęgi (to najczęstsze źródło pomyłek).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najpierw przelicz długość: 1 dm = 100 mm. Potem podnieś ten przelicznik do trzeciej potęgi, bo objętość jest "do sześcianu": 1 dm3 = (100 mm)3 = 1 000 000 mm3. Dopiero wtedy mnożysz przez wartość z zadania.
Objętość ma wymiar trzech długości (a·b·c). Jeśli 1 dm to 100 mm, to w objętości masz trzy takie przeliczenia naraz: (100 mm)·(100 mm)·(100 mm) = 1003 mm3. Pominięcie potęgi daje wynik zaniżony nawet 100 lub 1000 razy.
Kęs to odcięty fragment materiału (np. pręta, płaskownika, kęsa z blachy) przygotowany jako wsad do kucia. W praktyce dobiera się jego wymiary tak, aby miał odpowiednią objętość (a więc i masę) do wykonania odkuwki, z uwzględnieniem strat i naddatków technologicznych.
Jeśli kęs ma kształt prostopadłościanu, objętość liczysz ze wzoru V = a·b·c. Gdy wymiary są w mm, wynik otrzymasz w mm3. Żeby porównać z dm3, przelicz wcześniej jednostki lub przelicz wynik końcowy na dm3.
W praktyce szkolnej i technicznej przyjmuje się, że 1 dm3 odpowiada 1 litrowi. W zadaniach obliczeniowych pomaga to w kontroli wyniku "na wyczucie" (np. 0,8 dm3 to mniej więcej 0,8 litra). Do obliczeń wymiarów najlepiej używać mm3 lub cm3.
Zrób kontrolę rzędu wielkości. Skoro 0,8 dm3 = 800 cm3, to w mm3 będzie to 800 000 mm3. Jeśli po wymnożeniu wymiarów w mm dostajesz np. 80 000 mm3, to wiesz, że jesteś o rząd wielkości za nisko i trzeba wrócić do przeliczeń.
Najczęściej myli się przelicznik objętości (dm3→mm3) i stosuje 100 zamiast 1003. Drugi typ błędu to mnożenie wymiarów w różnych jednostkach. Częsty jest też błąd nieuwagi w mnożeniu (zgubione zero) oraz wybór "największych" wymiarów bez obliczeń.
Gdy trzeba uwzględnić naddatki na obróbkę, ubytki na zgorzelinę, straty przy przycinaniu oraz technologiczne kształtowanie (np. wydłużanie, spęczanie). Wtedy dobór wsadu opiera się na objętości powiększonej o zapas oraz na praktycznych normach warsztatowych.
Skoro 1 dm = 100 mm, to 1 dm3 = 1 000 000 mm3. Aby zamienić mm3 na dm3, podziel wynik przez 1 000 000. Przykład: 800 000 mm3 / 1 000 000 = 0,8 dm3.
W zadaniach testowych zwykle zakłada się idealne dopasowanie objętości. W praktyce kuźniczej kęs dobiera się z zapasem (naddatki, zgorzelina, odpady), a czasem ważniejsza jest też geometria wsadu pod konkretne operacje kucia. Na egzaminie kieruj się jednak danymi z treści.
info

Około 55% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Eksperci podkreślają: "0,8 dm3 należy zamienić na mm3: 1 dm = 100 mm, więc 1 dm3 = 1003 = 1 000 000 mm3."

Źródła:

  • BIPM, The International System of Units (SI) – SI Brochure (9th edition, 2019), section on derived units and prefixes (volume units) – https://www.bipm.org/en/publications/si-brochure (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (PL), "Decymetr" – informacje o przeliczaniu dm na m i mm – https://pl.wikipedia.org/wiki/Decymetr (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (PL), "Metr sześcienny" – zależności między jednostkami objętości (m<sup>3</sup>, dm<sup>3</sup>) – https://pl.wikipedia.org/wiki/Metr_sze%C5%9Bcienny (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Podstawy matematyki zawodowej: jednostki i przeliczanie wielkości
  • Materiały dydaktyczne z technologii kucia: dobór wsadu i pojęcie kęsa
  • Ćwiczenia rachunkowe z obliczania objętości brył i konwersji jednostek

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego