KWALIFIKACJA MEC8 - WRZESIEŃ 2015

PYTANIE NR 18.
Do wykonania pogłębienia w otworze pod łby stożkowe wkrętów stosuje się narzędzie przedstawione na zdjęciu oznaczonym literą
Ilustracja przedstawia cztery różne narzędzia, które mogą być używane w obróbce mechanicznej, oznaczone literami A, B, C i D.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Pogłębienie pod łby stożkowe wykonuje się pogłębiaczem stożkowym (countersink), który tworzy stożkowe gniazdo dopasowane do łba wkrętu. Na zdjęciu narzędzie o takiej geometrii części roboczej odpowiada wariantowi A. Pozostałe narzędzia służą do wiercenia, rozwiercania lub innego rodzaju obróbki otworów.

Pełne wyjaśnienie:

Pogłębienie w otworze pod łby stożkowe wkrętów ma na celu wykonanie stożkowego gniazda, dzięki któremu łeb wkrętu stożkowego może osadzić się równo z powierzchnią elementu (licowanie) albo na wymaganej głębokości. Do takiej operacji stosuje się pogłębiacz stożkowy (często nazywany też narzędziem do fazowania/pogłębiania stożkowego), którego część robocza ma kształt stożka z krawędziami skrawającymi.

Dlaczego poprawna jest odpowiedź A?
Wariant A przedstawia narzędzie przeznaczone do wytworzenia stożkowego pogłębienia: rozpoznaje się je po stożkowej geometrii części skrawającej, umożliwiającej wykonanie gniazda pod łeb stożkowy. Taki pogłębiacz dobiera się do oczekiwanego kąta stożka oraz średnicy pogłębienia, a pracę wykonuje się zwykle po wcześniejszym nawierceniu/wywierceniu otworu przelotowego lub gwintowanego.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • B – przedstawia narzędzie, które nie jest pogłębiaczem stożkowym (brak właściwej geometrii do formowania stożkowego gniazda). Takie narzędzia służą typowo do innej operacji na otworach (np. wiercenie lub wykańczanie średnicy), ale nie zapewniają poprawnego osadzenia łba stożkowego.
  • C – odpowiada narzędziu o przeznaczeniu innym niż wykonywanie stożkowego pogłębienia; nawet jeśli może "sfazować" krawędź, nie jest właściwym narzędziem do uzyskania kontrolowanego gniazda pod łeb stożkowy wkrętu.
  • D – nie pozwala na wykonanie typowego pogłębienia stożkowego pod łeb; jego konstrukcja wskazuje na inną funkcję (np. obróbkę walcową lub prowadzenie po otworze), co nie daje właściwego stożka pod łeb.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawia się "łeb stożkowy", szukaj narzędzia o stożkowej części roboczej z krawędziami skrawającymi. Gdy jest "łeb walcowy" (np. pod śrubę z gniazdem), częściej stosuje się pogłębianie walcowe (spotfacing/counterboring).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Pogłębianie stożkowe to obróbka, w której na wlocie otworu wykonuje się stożkowe gniazdo. Najczęściej robi się je po to, aby łeb wkrętu/śruby stożkowej mógł oprzeć się całą powierzchnią i licować z materiałem.
Stosuje się pogłębiacz stożkowy (countersink). Ma stożkową część roboczą z krawędziami skrawającymi, która formuje gniazdo pod łeb stożkowy. Dobiera się go do średnicy i wymaganego kąta stożka.
Wiertło wykonuje otwór o określonej średnicy, ale nie tworzy kontrolowanego stożkowego gniazda pod łeb. Bez pogłębiania łeb stożkowy oprze się punktowo, może wystawać lub uszkadzać krawędź otworu, co pogarsza montaż i jakość połączenia.
Pogłębiacz stożkowy ma wyraźny stożek roboczy, który poszerza wlot otworu. Rozwiertak jest zwykle walcowy (czasem lekko stożkowy prowadząco) i służy do dokładnego wykańczania średnicy otworu na całej długości, a nie do robienia gniazda pod łeb.
Dopasuj średnicę pogłębienia do średnicy łba oraz dobierz narzędzie o odpowiednim kącie stożka. W praktyce ważne jest też ustawienie współosiowości z otworem oraz kontrola głębokości, aby łeb po wkręceniu licował z powierzchnią.
Tak, w wielu sytuacjach pogłębiacz stożkowy może wykonywać fazę na wlocie otworu. Trzeba jednak odróżnić zwykłe "złamanie krawędzi" od pogłębienia pod łeb stożkowy: to drugie wymaga odpowiedniej średnicy i powtarzalnej głębokości.
Najczęstsze błędy to: zbyt głębokie pogłębienie (łeb zapada się), zbyt płytkie (łeb wystaje), brak osiowości (łeb siada krzywo) oraz zadzior na krawędzi. Pomaga stabilne mocowanie i stopniowe pogłębianie z kontrolą efektu.
Pogłębianie walcowe stosuje się, gdy potrzebne jest płaskie gniazdo pod łeb walcowy (np. śruby z łbem sześciokątnym, imbusowym walcowym) albo pod podkładkę. Daje ono dno płaskie, a nie stożek, więc nie pasuje do łbów stożkowych.
Można, ale łatwiej o błąd osiowości i nierówną głębokość. W praktyce lepiej użyć prowadzenia i stabilnego zamocowania elementu. Niezależnie od maszyny, kluczowe jest centrowanie w istniejącym otworze i kontrola pogłębienia pod docelowy łeb.
Ćwicz rozpoznawanie narzędzi po geometrii: wiertło (otwór), rozwiertak (dokładna średnica), pogłębiacz stożkowy (gniazdo pod łeb stożkowy), pogłębiacz walcowy (gniazdo płaskie). Pomaga też łączenie narzędzia z rodzajem łba śruby/wkrętu.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 68% zdających egzamin. średnie

Eksperci podkreślają: "Pogłębienie pod łby stożkowe wykonuje się pogłębiaczem stożkowym (countersink), który tworzy stożkowe gniazdo dopasowane do łba wkrętu."

Źródła:

  • Wikipedia (EN), "Countersink" – opis operacji i narzędzia, https://en.wikipedia.org/wiki/Countersink (dostęp: 2026-02-18)
  • Wikipedia (EN), "Counterbore" – rozróżnienie pogłębiania walcowego od stożkowego, https://en.wikipedia.org/wiki/Counterbore (dostęp: 2026-02-18)
  • Dormer Pramet – strona produktowa/poradnik dot. countersinks (pogłębiaczy stożkowych), https://www.dormerpramet.com/ (dostęp: 2026-02-18)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z obróbki skrawaniem (dział: obróbka otworów, pogłębianie)
  • Katalogi narzędzi skrawających producentów (sekcja: pogłębiacze/countersinks)
  • Instrukcje stanowiskowe w zakładzie dotyczące doboru narzędzi do obróbki otworów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego