KWALIFIKACJA PGF3 - CZERWIEC 2020

PYTANIE NR 17.
Do wykonania wyklejki jest właściwy papier
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wyklejka powinna być wykonana z papieru o dobrej wytrzymałości, stabilności wymiarowej i dobrej podatności na klejenie oraz zginanie w przegubie. Papier bezdrzewny jest trwalszy od drzewnego, a gramatura ok. 120 g/m2 daje odpowiednią sztywność bez nadmiernego pogrubiania bloku książki.

Pełne wyjaśnienie:

Wyklejka jest elementem oprawy, który łączy blok książki z okładką (lub z tekturą w oprawie twardej) i jednocześnie pełni funkcję estetyczną. Z tego powodu papier na wyklejki powinien:

  • dobrze przyjmować klej i tworzyć trwałe połączenie,
  • być odporny na pękanie i rozrywanie w miejscu zginania (przegub),
  • zachowywać stabilność, aby ograniczać falowanie i odkształcenia po klejeniu,
  • nie pogarszać komfortu otwierania książki przez nadmierną sztywność.

Odpowiedź "bezdrzewny, maszynowo gładzony o gramaturze 120 g/m2" spełnia te kryteria, ponieważ papier bezdrzewny (o mniejszej zawartości składników sprzyjających żółknięciu i kruchości) jest typowo trwalszy w użytkowaniu niż papier drzewny. Wykończenie maszynowo głodzone daje równą powierzchnię, co ułatwia estetyczne wykonanie wyklejki i zwykle zapewnia przewidywalne zachowanie przy klejeniu. Gramatura 120 g/m2 jest kompromisem: zapewnia odpowiednią "mięsistość", a jednocześnie nie robi wyklejki zbyt grubej.

Odpowiedź "bezdrzewny, powlekany o gramaturze 180 g/m2" bywa mniej właściwa, bo wysoka gramatura może nadmiernie usztywnić strefę otwierania, a powlekanie może pogarszać przyczepność kleju (zależnie od rodzaju powłoki) i utrudniać uzyskanie trwałego sklejenia.

Odpowiedzi z papierem "drzewnym" są ryzykowne w kontekście wyklejki: papier drzewny częściej cechuje się gorszą trwałością, większą podatnością na kruchość i starzenie oraz gorszą odpornością na intensywne zginanie i naprężenia przy otwieraniu oprawy. Dodatkowo warianty "matowy" czy "maszynowo gładzony" nie rekompensują potencjalnych ograniczeń wynikających z rodzaju masy papierniczej.

Wskazówka egzaminacyjna: przy doborze papieru na wyklejkę oceniaj jednocześnie rodzaj papieru (trwałość), gramaturę (sztywność i praca w przegubie) oraz wykończenie (klejenie i estetyka). Nie wybieraj automatycznie najgrubszej opcji.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wyklejka to arkusz (najczęściej podwójny) wklejany między blok książki a okładkę/tekturę. Łączy konstrukcyjnie wnętrze z oprawą i wpływa na wygląd po otwarciu książki. Musi dobrze pracować na zgięciu i zapewniać trwałe sklejenie.
Najważniejsze są: trwałość i odporność na starzenie, dobra przyczepność kleju, odpowiednia gramatura (żeby nie była ani zbyt wiotka, ani zbyt sztywna) oraz stabilność wymiarowa. Liczy się też powierzchnia papieru, bo wpływa na estetykę i klejenie.
Papier bezdrzewny jest zwykle bardziej trwały i mniej podatny na kruchość oraz żółknięcie niż papier drzewny. Wyklejka pracuje w miejscu intensywnego zginania (przegub), więc lepsza wytrzymałość i stabilność materiału ogranicza pękanie i odspajanie.
Gramatura wpływa na sztywność i "mięsistość" wyklejki. Zbyt niska gramatura może dawać słabą wytrzymałość i gorsze krycie, a zbyt wysoka może utrudniać otwieranie oprawy i tworzyć nieestetyczne naprężenia w przegubie. Dobór to kompromis funkcji i wygody.
Może się nadawać w niektórych realizacjach, ale trzeba uważać. Powłoka potrafi ograniczać wsiąkanie kleju i obniżać przyczepność, co zwiększa ryzyko odspajania. Dodatkowo papier powlekany bywa sztywniejszy, więc może pogorszyć pracę wyklejki na zgięciu.
Częsty błąd to wybór "najgrubszego" papieru bez analizy przegubu i otwierania książki. Inny błąd to kierowanie się tylko wyglądem (np. powlekany = lepszy), bez sprawdzenia klejenia. Bywa też mylenie papieru drzewnego z bezdrzewnym.
Wykonaj próbę: zagnij papier w miejscu planowanego przegubu, sprawdź czy nie pęka i jak "pracuje" po wielokrotnym zgięciu. Zrób też próbne sklejenie z używanym klejem i oceń przyczepność po wyschnięciu. To szybko ujawnia ryzyko odspajania.
Problemy pojawiają się, gdy papier jest zbyt sztywny (trudne otwieranie), zbyt kruchy (pękanie na zgięciu) albo ma powierzchnię utrudniającą klejenie (odspajanie). Kłopotem bywa też niestabilność papieru, która powoduje falowanie po klejeniu.
Często stosuje się papiery niepowlekane o przewidywalnym zachowaniu w klejeniu, np. maszynowo głodzone lub o podobnym, równym wykończeniu. Ważne jest, aby powierzchnia nie utrudniała wiązania kleju i pozwalała uzyskać estetyczny wygląd po otwarciu książki.
Ucz się rozpoznawania papierów po cechach (drzewny/bezdrzewny, powlekany/niepowlekany) i kojarz je z zastosowaniem w oprawie. Przećwicz dobór gramatur do elementów (okładka, wyklejka, blok). Pomagają też próby zginania i klejenia w pracowni.
info

Statystycznie 45% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Według specjalistów z branży: "Wyklejka powinna być wykonana z papieru o dobrej wytrzymałości, stabilności wymiarowej i dobrej podatności na klejenie oraz zginanie w przegubie."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z technologii introligatorstwa dotyczące budowy oprawy i wyklejek
  • Karty techniczne papierów od producentów (parametry: gramatura, rodzaj masy, wykończenie)
  • Instrukcje stanowiskowe z pracowni introligatorskiej (dobór materiałów do opraw)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego