W wyrobiskach podziemnych "kierunek prowadzonego wyrobiska" oznacza w praktyce kierunek osi (azymut/zwrot) wyznaczany na podstawie pomiaru kątów oraz prawidłowego ustalenia punktów odniesienia. Do tego potrzebny jest przyrząd kątowy oraz sposób stabilnego wyznaczenia punktów w przestrzeni wyrobiska.
Odpowiedź "teodolitu i trzech pionów" jest poprawna, ponieważ teodolit umożliwia dokładny pomiar kątów poziomych i wyznaczenie kierunku, natomiast piony (plumby) pozwalają przenieść i ustabilizować punkty/znaki osi w warunkach ograniczonej widoczności i geometrii wyrobiska. Zestaw z kilkoma pionami jest użyteczny m.in. do kontroli ustawienia oraz przenoszenia punktów/znaków wzdłuż osi.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?
- "Węgielnicy pentagonalnej" nie stosuje się jako podstawowego przyrządu do wyznaczania kierunku osi wyrobiska na wymaganym poziomie dokładności. Węgielnice służą do wyznaczania określonych kątów (np. prostych) w prostszych zadaniach, ale nie zastępują teodolitu przy prowadzeniu kierunku.
- "Niwelatora i łaty mierniczej" to zestaw typowy dla niwelacji, czyli wyznaczania różnic wysokości i rzędnych. Jest przydatny do kontroli spadku lub wysokości wyrobiska, ale nie jest podstawowym zestawem do wyznaczania jego kierunku w planie.
- "Dalmierza i kompasu" może kojarzyć się z orientacyjnym wyznaczaniem kierunku i odległości, jednak w wyrobisku podziemnym wymagana jest zwykle większa dokładność i odporność na zakłócenia. Kompas może być zawodny (warunki środowiskowe, elementy metalowe), a sam dalmierz nie rozwiązuje problemu precyzyjnego wyznaczenia osi.
Wskazówka egzaminacyjna: gdy pytanie dotyczy kierunku, szukaj przyrządu do pomiaru kątów (teodolit/tachimetr) i elementów stabilizacji punktów (piony, znaki). Gdy dotyczy wysokości lub spadku, wtedy typowe są niwelator i łata.
