KWALIFIKACJA MED11 - CZERWIEC 2020

PYTANIE NR 21.
Do zdejmowania powierzchni pozytywu gipsowego technik ortopeda powinien zastosować
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Tarnik jest typowym narzędziem ręcznym do zdzierania i kształtowania gipsu, dlatego nadaje się do zdejmowania (zbierania) powierzchni pozytywu gipsowego. Dłuto służy głównie do kucia/odłupywania, a frezarka i szlifierka to urządzenia mechaniczne o innym przeznaczeniu i kontroli pracy.

Pełne wyjaśnienie:

Pozytyw gipsowy to model, na którym technik ortopeda wykonuje dalsze czynności technologiczne. Podczas przygotowania modelu często trzeba zdjąć warstwę gipsu, wyrównać nadlewki lub nadać powierzchni właściwy kształt. Do takiej pracy stosuje się narzędzia, które kontrolowanie zdzierają materiał.

Dlaczego poprawny jest tarnik?
Tarnik (raspa) ma powierzchnię roboczą przystosowaną do zdzierania gipsu i pozwala na stopniowe, równomierne zdejmowanie materiału. Ułatwia kontrolę nacisku i kierunku pracy, co jest istotne, aby nie zniekształcić modelu i zachować wymagane wymiary.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • Dłuto – jest narzędziem do kucia i odłupywania. Taki sposób usuwania gipsu jest mniej kontrolowany, sprzyja wykruszaniu i może spowodować niepożądane ubytki na modelu.
  • Frezarka – to urządzenie mechaniczne przeznaczone do obróbki z użyciem frezów. W kontekście zdejmowania powierzchni pozytywu gipsowego pytanie dotyczy standardowego, prostego doboru narzędzia ręcznego, a nie złożonej obróbki maszynowej.
  • Szlifierka – służy przede wszystkim do szlifowania i wygładzania, a nie do typowego zdzierania warstwy gipsu. Może też powodować pylenie i wymaga innych środków ostrożności oraz doboru osprzętu.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w pytaniu pojawia się "zdejmowanie powierzchni" modelu gipsowego, najczęściej chodzi o kontrolowane zdzieranie narzędziem ręcznym. Wtedy wybieraj narzędzie typu tarnik/raspa, a nie narzędzia udarowe (dłuto) ani ogólne urządzenia mechaniczne.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Pozytyw gipsowy to dodatni model (odlew) będący odwzorowaniem kształtu kończyny lub kikuta. Na takim modelu wykonuje się korekty, wyznacza linie kontrolne i przygotowuje podstawę do wytwarzania zaopatrzenia ortopedycznego, dlatego jego obróbka musi być dokładna i powtarzalna.
Do kontrolowanego, ręcznego zdejmowania (zdzierania) gipsu z powierzchni modelu stosuje się tarnik. Umożliwia stopniowe zbieranie materiału, co zmniejsza ryzyko przypadkowego wykruszenia i pozwala zachować pożądany kształt pozytywu gipsowego.
Dłuto działa udarowo i odłupuje materiał, przez co trudniej kontrolować głębokość i zakres ubytku. W gipsie łatwo wtedy o wykruszenia i nierówne krawędzie. Przy obróbce pozytywu zwykle zależy na równomiernym zdzieraniu, a nie na kuciu.
Szlifierka może być wykorzystywana do wygładzania wybranych miejsc, ale nie jest typowym narzędziem do "zdejmowania powierzchni" w sensie zdzierania warstwy gipsu. Dodatkowo praca szlifierska zwiększa pylenie i wymaga odpowiednich zabezpieczeń oraz doboru osprzętu.
Tarnik wybiera się, gdy potrzebna jest precyzyjna, stopniowa korekta kształtu modelu i dobra kontrola siły nacisku. Narzędzia mechaniczne mogą być szybsze, ale łatwiej nimi usunąć zbyt dużo materiału. Na etapie ręcznej korekty pozytywu tarnik jest zwykle bezpieczniejszy.
Najczęstsze błędy to zbyt agresywne zbieranie materiału, brak kontroli symetrii, praca narzędziem nieadekwatnym do zadania oraz pomijanie kontroli wymiarów po kolejnych etapach. Skutkiem może być zniekształcony model i problemy z dopasowaniem wyrobu ortopedycznego.
Sformułowania typu "zdejmowanie powierzchni", "zbieranie warstwy", "nadawanie kształtu" sugerują zdzieranie materiału. "Wygładzanie", "polerowanie", "zmatowienie" częściej wskazują na szlifowanie. W testach to rozróżnienie pomaga dobrać właściwe narzędzie.
Frezarka to urządzenie do obróbki frezami, które może występować w pracowniach, ale jej użycie wymaga odpowiedniego doboru osprzętu i kontroli. W pytaniach podstawowych dotyczących zdejmowania powierzchni modelu zwykle oczekuje się wskazania prostego narzędzia ręcznego, czyli tarnika.
Podczas obróbki gipsu istotne jest ograniczanie pyłu (sprzątanie na bieżąco, ewentualne odciągi), stosowanie ochrony dróg oddechowych i oczu oraz utrzymanie porządku na stanowisku. Przy narzędziach mechanicznych dodatkowo znaczenie ma ochrona słuchu i stabilne mocowanie obrabianego elementu.
Warto uczyć się zestawami: narzędzie → materiał → cel (np. gips → zdzieranie → tarnik). Pomaga też porównywanie par pojęć (zdzieranie vs szlifowanie, kucie vs skrawanie) oraz ćwiczenia praktyczne na modelach, bo wtedy łatwiej zapamiętać właściwe zastosowania.
info

Statystycznie 69% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Według specjalistów z branży: "Tarnik jest typowym narzędziem ręcznym do zdzierania i kształtowania gipsu, dlatego nadaje się do zdejmowania (zbierania) powierzchni pozytywu gipsowego."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne szkoły/CKZ dotyczące technologii pracowni ortopedycznej (modele gipsowe)
  • Instrukcje BHP dla pracowni modelarsko-ortopedycznej
  • Podręczniki i skrypty z technologii ortopedycznej omawiające narzędzia do obróbki gipsu

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego