KWALIFIKACJA ELE6 + ELE7 - STYCZEŃ 2025

PYTANIE NR 36.
Dobierz najmniejszy zakres pomiarowy amperomierza do pomiaru prądu 60 A w układzie pośrednim z przekładnikiem prądowym o przekładni 100/5.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przekładnia 100/5 oznacza, że przy 100 A po stronie pierwotnej płynie 5 A po stronie wtórnej.
Dlatego dla 60 A: 60·5/100 = 3,0 A. Najmniejszy zakres amperomierza, który obejmuje 3,0 A, to 3,0 A (pozostałe są zbyt małe lub nie spełniają warunku "najmniejszy").

Pełne wyjaśnienie:

W układzie pośrednim amperomierz nie jest włączony bezpośrednio w tor 60 A, tylko mierzy prąd wtórny przekładnika prądowego. Przekładnia 100/5 należy rozumieć jako zależność proporcjonalną: gdy w uzwojeniu pierwotnym płynie 100 A, to w uzwojeniu wtórnym płynie 5 A (w warunkach znamionowych).

Aby wyznaczyć prąd wtórny dla 60 A po stronie pierwotnej, stosuje się proporcję:
I2 = I1 · 5 / 100.
Po podstawieniu: I2 = 60 A · 5 / 100 = 3,0 A.

Pytanie wymaga doboru najmniejszego zakresu pomiarowego, czyli takiego, który nie zostanie przekroczony przez wartość mierzona i jednocześnie jest możliwie mały (co zwykle poprawia dokładność odczytu i rozdzielczość wskazań).

  • Odpowiedź "3,0 A" jest poprawna, bo dokładnie odpowiada obliczonemu prądowi wtórnemu 3,0 A i jest najmniejszym zakresem obejmującym tę wartość.
  • "2,5 A" jest błędne, ponieważ zakres 2,5 A zostałby przekroczony (miernik wyszedłby poza skalę lub zadziałałoby ograniczenie).
  • "1,0 A" jest błędne z tego samego powodu: to zakres zdecydowanie za mały w porównaniu do 3,0 A.
  • "5,0 A" może kusić, bo 5 A jest prądem wtórnym znamionowym przekładnika, ale nie jest to najmniejszy zakres dla 3,0 A. Jest poprawny tylko jako zakres "wystarczający", nie jako minimalny.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw zawsze przelicz prąd na stronę wtórną przekładnika, a dopiero potem dobieraj zakres przyrządu — w przeciwnym razie łatwo "utknąć" na wartości 60 A i wybrać niepasujące odpowiedzi.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Oznacza, że dla prądu 100 A w uzwojeniu pierwotnym przekładnika, w uzwojeniu wtórnym popłynie prąd 5 A (wartości znamionowe). W praktyce pozwala to mierzyć duże prądy pośrednio, przyrządem na małe prądy.
Stosuje się proporcję wynikającą z przekładni: I2 = I1 · (In2 / In1). Dla przekładni 100/5: I2 = I1 · 5/100. To podstawowy krok przed doborem zakresu amperomierza.
Bo w takich układach duży prąd w torze głównym byłby niewygodny i często niebezpieczny do bezpośredniego prowadzenia przez miernik. Zastosowanie przekładnika prądowego "sprowadza" prąd do kilku amperów na stronie wtórnej.
Wybiera się najmniejszy zakres, który nie zostanie przekroczony przez prąd mierzony. Jeśli wynik obliczeń to 3 A, to zakres 1 A i 2,5 A odpadają, a 3 A będzie minimalny; 5 A też zadziała, ale nie spełnia warunku "najmniejszy".
Nie zawsze jako odpowiedź na pytanie o najmniejszy zakres. 5 A bywa typowym zakresem na stronie wtórnej (bo to prąd znamionowy), ale jeśli mierzony prąd wtórny jest mniejszy (np. 3 A), to minimalny zakres może być niższy.
Najczęściej: odwrócenie przekładni (mnożenie zamiast dzielenia), nieuwzględnienie że miernik jest po stronie wtórnej, oraz wybór "nawykowo" największego zakresu. Pomaga zapis proporcji I2 = I1 · 5/100 i dopiero potem dobór skali.
Gdy prądy są duże (rozdzielnice, linie zasilające, transformatory, silniki dużej mocy) i pomiar bezpośredni byłby niewygodny. Przekładnik prądowy umożliwia współpracę z aparaturą pomiarową i zabezpieczeniową o standardowych wejściach.
Po przeliczeniu prądu na stronę wtórną porównuje się wynik z zakresem. Zakres musi być większy lub równy wartości mierzonej. Jeśli wynik jest równy granicy (np. 3,0 A dla zakresu 3,0 A), w zadaniach egzaminacyjnych zwykle uznaje się to za dopuszczalne.
Przy zbyt dużej skali wskazówka/odczyt zajmuje mniejszą część podziałki, więc rośnie błąd odczytu i spada rozdzielczość. Dlatego często zaleca się wybór możliwie małego zakresu, ale bez ryzyka wyjścia poza skalę.
Warto przećwiczyć schemat: (1) rozpoznaj stronę pierwotną i wtórną, (2) zapisz proporcję z przekładni, (3) policz I2, (4) wybierz minimalny zakres ≥ I2. Dobrze działa też sprawdzanie "sensowności" wyniku: dla 100/5 prąd wtórny jest ~20 razy mniejszy.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 64% zdających egzamin. średnie

Eksperci podkreślają: "Przekładnia 100/5 oznacza, że przy 100 A po stronie pierwotnej płynie 5 A po stronie wtórnej.Dlatego dla 60 A: 60·5/100 = 3,0 A."

Źródła:

  • Wikipedia: "Current transformer" (zasada działania i zależność prądów pierwotny/wtórny) https://en.wikipedia.org/wiki/Current_transformer - dostęp 2026-02-27
  • Electronics Tutorials: "Current Transformer (CT)" (opis przekładni i przeliczeń) https://www.electronics-tutorials.ws/transformer/current-transformer.html - dostęp 2026-02-27
  • All About Circuits: "Instrument Transformers" (koncepcja przekładników prądowych w pomiarach) https://www.allaboutcircuits.com/textbook/alternating-current/chpt-9/instrument-transformers/ - dostęp 2026-02-27

Materiały:

  • Podręczniki do pomiarów elektrycznych w technikum (dział: przekładniki prądowe i napięciowe)
  • Instrukcje i karty katalogowe przekładników prądowych (opis przekładni i prądu wtórnego)
  • Zbiory zadań z elektrotechniki: przeliczenia przekładni i dobór zakresów mierników

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego