KWALIFIKACJA DRM7 - STYCZEŃ 2020

PYTANIE NR 22.
Dobierz substancje chemiczne do przygotowania mieszanek powlekających na papiery z powłokami bezpigmentowymi.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Powłoka bezpigmentowa opiera się głównie na spoiwie filmotwórczym oraz odpowiednim medium/rozpuszczalniku. Etyloceluloza pełni rolę spoiwa tworzącego ciągły film, a aceton i woda stanowią układ umożliwiający przygotowanie mieszaniny o właściwej lepkości i nanoszalności. Pozostałe zestawy zawierają składniki typowe dla innych zastosowań lub niepasujące do tej receptury.

Pełne wyjaśnienie:

W powłokach bezpigmentowych (czyli bez dodatku pigmentów mineralnych) kluczowe jest uzyskanie jednorodnego, ciągłego filmu na powierzchni papieru. Osiąga się to przede wszystkim przez dobór:

  • spoiwa (filmotwórczego) – składnika, który po odparowaniu medium tworzy warstwę o określonych właściwościach (np. barierowych, ochronnych, poprawiających gładkość),
  • medium/rozpuszczalnika(ów) – które umożliwiają przygotowanie mieszanki o wymaganej lepkości, stabilności i zdolności do nanoszenia.

Zestaw etyloceluloza, aceton, woda spełnia tę logikę: etyloceluloza jest spoiwem polimerowym, a aceton (rozpuszczalnik organiczny) wraz z wodą pełnią funkcję medium pozwalającego sporządzić mieszaninę i kontrolować jej własności aplikacyjne. W praktyce technologicznej dobiera się układ tak, aby spoiwo dawało film, a rozpuszczalniki pozwalały mieszać, dozować i nanosić warstwę w powtarzalny sposób.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • Kazeina kwasowa, etanol, woda – kazeina bywa spoiwem, ale w takiej postaci (kwasowej) i z tym doborem składników nie jest typowym, jednoznacznym zestawem dla powłok bezpigmentowych w ujęciu tego zadania; łatwo też pomylić receptury klejowe/impregnacyjne z powłokowymi.
  • Mikrowoski, octan etylu, boraks – woski kojarzą się z hydrofobizacją, jednak obecność boraksu sugeruje inne mechanizmy (np. modyfikację/reaktywność układu) i nie daje klasycznego układu "spoiwo + medium" do powłoki bezpigmentowej w tym kontekście.
  • Wodorotlenek sodu, metanol, aceton – wodorotlenek sodu to silna zasada, typowa raczej dla regulacji pH/reakcji chemicznych lub mycia, a nie jako składnik mieszanek powlekających. Taki zestaw wygląda bardziej jak dobór reagentów/rozpuszczalników procesowych niż receptura powłoki filmotwórczej.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w odpowiedzi widzisz silne reagenty (np. NaOH) lub dodatki kojarzone z innymi procesami, sprawdź, czy nadal istnieje wyraźne spoiwo filmotwórcze i logiczny układ medium do nanoszenia powłoki.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Powłoka bezpigmentowa to warstwa na papierze, w której nie stosuje się pigmentów mineralnych. Jej właściwości wynikają głównie ze spoiwa filmotwórczego oraz dodatków/medium, a celem bywa np. poprawa bariery, ochrony powierzchni, gładkości lub odporności na działanie czynników zewnętrznych.
Spoiwo odpowiada za utworzenie ciągłego filmu po wysuszeniu powłoki, adhezję do podłoża i część własności użytkowych (np. elastyczność, odporność). W powłokach bezpigmentowych to właśnie spoiwo jest zwykle najważniejszym składnikiem "budującym" warstwę.
Medium/rozpuszczalniki ułatwiają przygotowanie jednorodnej mieszanki, ustawienie lepkości i warunków nanoszenia (np. powlekanie walcowe). Po aplikacji zwykle odparowują podczas suszenia. Dobór medium wpływa na stabilność, czas schnięcia i jakość uzyskanej warstwy.
Tak, etyloceluloza jest polimerowym spoiwem, które może pełnić funkcję filmotwórczą. W zadaniach egzaminacyjnych rozpoznaje się ją jako składnik "budujący" powłokę, a pozostałe substancje w zestawie powinny pełnić rolę medium/rozpuszczalników umożliwiających sporządzenie mieszanki.
Wodorotlenek sodu jest silną zasadą i częściej kojarzy się z regulacją pH, reakcjami chemicznymi lub myciem instalacji niż z typową recepturą powłoki. W pytaniach testowych jego obecność bywa sygnałem, że podane składniki nie tworzą klasycznego układu "spoiwo + medium" dla powłoki.
Najczęstsze błędy to: (1) wybór składników "chemicznie aktywnych" zamiast spoiwa filmotwórczego, (2) mylenie mieszanek powlekających z roztworami do mycia/odtłuszczania, (3) ignorowanie roli medium i dobieranie przypadkowych rozpuszczalników bez logiki technologicznej.
W powłoce pigmentowej zwykle pojawiają się typowe pigmenty mineralne (np. węglany, kaoliny) oraz spoiwo wiążące pigment. W powłoce bezpigmentowej nacisk kładzie się na spoiwo/film i dodatki, bez wyraźnej frakcji pigmentowej. W treści zadania kluczowe jest słowo "bezpigmentowa".
Dobór składu wykonuje się na etapie przygotowania zlecenia technologicznego lub przy zmianie asortymentu: gdy zmieniają się wymagania dotyczące barierowości, połysku, odporności albo gdy trzeba dostosować lepkość i warunki nanoszenia do konkretnej maszyny i prędkości pracy.
Zgodność (kompatybilność) decyduje o tym, czy mieszanina będzie stabilna i jednorodna oraz czy utworzy równą powłokę bez wad (np. rozwarstwień, wytrąceń). Na egzaminie sprawdza się umiejętność rozpoznania zestawu, w którym występuje spoiwo oraz logiczne medium do sporządzenia mieszanki.
Ucz się poprzez schemat: spoiwo (film) + medium/rozpuszczalniki (aplikacja) + ewentualne dodatki funkcjonalne. Pomaga też przegląd kart charakterystyki surowców i zapamiętanie, które substancje są typowymi reagentami procesowymi (np. zasady) a które składnikami receptur powłok.
info

Statystycznie 30% uczniów zna prawidłową odpowiedź. bardzo trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że powłoka bezpigmentowa opiera się głównie na spoiwie filmotwórczym oraz odpowiednim medium/rozpuszczalniku.

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z technologii papieru: rozdziały o powlekaniu i rodzajach powłok
  • Karty charakterystyki (SDS) typowych rozpuszczalników i spoiw stosowanych w przemyśle papierniczym
  • Instrukcje zakładowe/technologiczne przygotowania mieszanek powlekających (jeśli dostępne w pracowni)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego