KWALIFIKACJA EKA5 - STYCZEŃ 2025

PYTANIE NR 17.
Dobrowolnym potrąceniem z wynagrodzenia za pracę jest
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Potrącenie dobrowolne to takie, które co do zasady wymaga zgody pracownika i wynika z jego dyspozycji (np. składki na ubezpieczenie na życie). Alimenty mają charakter egzekucyjny, kara pieniężna jest sankcją porządkową, a zaliczka delegacyjna podlega rozliczeniu – nie jest typowym potrąceniem dobrowolnym.

Pełne wyjaśnienie:

W praktyce kadr i płac potrącenia z wynagrodzenia dzieli się na niedobrowolne (pracodawca ma obowiązek je wykonać, gdy spełnione są warunki) oraz dobrowolne (dokonywane na podstawie dyspozycji pracownika, zwykle po uzyskaniu jego zgody na potrącanie określonej kwoty).

Odpowiedź "składka na ubezpieczenie na życie" pasuje do potrącenia dobrowolnego, ponieważ takie ubezpieczenie bywa finansowane przez pracownika, a potrącanie składki z pensji jest realizowane na jego wniosek/za jego zgodą (to typowy przykład potrącenia "na życzenie" pracownika).

Pozostałe propozycje opisują potrącenia o innym charakterze:

  • "świadczenie alimentacyjne" jest potrąceniem przymusowym/egzekucyjnym. Nie wynika z dobrowolnej dyspozycji pracownika, tylko z obowiązku alimentacyjnego i procedur egzekucyjnych.
  • "kara pieniężna za nieprzestrzeganie przepisów bhp" nie jest potrąceniem dobrowolnym, lecz sankcją związaną z odpowiedzialnością porządkową. Jej zastosowanie wynika z naruszenia obowiązków, a nie z decyzji pracownika o przeznaczeniu części pensji na określony cel.
  • "zaliczka pieniężna udzielona w związku z podróżą służbową" to świadczenie wypłacone pracownikowi z góry na koszty delegacji. Zasadniczo podlega rozliczeniu; ewentualne potrącenie nierozliczonej kwoty z wynagrodzenia nie jest traktowane jako "typowe potrącenie dobrowolne" w tym samym sensie co stałe potrącenia na cele wybrane przez pracownika.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w odpowiedziach pojawia się ubezpieczenie, składka, program pracowniczy, często chodzi o potrącenia realizowane za zgodą pracownika; natomiast alimenty i kary zwykle oznaczają potrącenia niedobrowolne lub sankcyjne.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Dobrowolne potrącenie to takie, które jest dokonywane na podstawie dyspozycji pracownika i co do zasady wymaga jego zgody. Przykładem są potrącenia składek na dodatkowe ubezpieczenia lub inne świadczenia wybrane przez pracownika, realizowane przez listę płac.
Składka na ubezpieczenie na życie nie jest typową należnością egzekucyjną ani karą. Zwykle wynika z decyzji pracownika, że chce opłacać ubezpieczenie, a pracodawca technicznie potrąca kwotę z pensji i przekazuje ją dalej. To model "na wniosek/za zgodą".
Tak, świadczenia alimentacyjne mają charakter przymusowy (egzekucyjny). Pracodawca wykonuje potrącenie na podstawie odpowiednich dokumentów i zasad egzekucji, a nie na podstawie decyzji pracownika. To klasyczny przykład potrącenia niedobrowolnego.
Potrącenie egzekucyjne to potrącenie wynikające z prowadzonej egzekucji należności (np. alimenty). Dział płac musi je ująć zgodnie z otrzymanym tytułem i kolejnością potrąceń. Pracownik nie "wybiera" takiego potrącenia, więc nie jest ono dobrowolne.
Kara pieniężna jest sankcją za naruszenie obowiązków (np. BHP) i wynika z reżimu odpowiedzialności porządkowej. Potrącenie dobrowolne wynika z woli pracownika (np. chce opłacać składkę). Mechanizm powstania i cel są inne: sankcja vs dyspozycja pracownika.
Zaliczka na podróż służbową jest przeznaczona do późniejszego rozliczenia. Jeśli powstaje kwota do zwrotu (np. pracownik nie rozliczy lub rozliczy niższe koszty), pracodawca może dochodzić zwrotu. W praktyce wymaga to prawidłowych procedur i często zgody na potrącenie.
Najczęściej jest to pisemna zgoda/dyspozycja pracownika (np. wniosek o potrącanie składki) z określeniem kwoty lub sposobu jej ustalania oraz celu potrącenia. W kadrach i płacach warto przechowywać ją w aktach, aby wykazać podstawę potrącenia.
W wielu przypadkach tak, bo zgoda na potrącenie dobrowolne wynika z decyzji pracownika. Cofnięcie zgody powinno być złożone w formie umożliwiającej udokumentowanie (najczęściej pisemnie) i wdrożone od najbliższej możliwej listy płac, zgodnie z procedurą firmy.
Typowe pomyłki to uznanie, że "każde potrącenie to dobrowolne", mylenie egzekucji (np. alimenty) z dyspozycją pracownika oraz traktowanie kar pieniężnych jak zwykłych potrąceń. Pomaga zapamiętanie: dobrowolne = wniosek/zgoda i cel wybrany przez pracownika.
Ucz się przez klasyfikację: wypisz potrącenia przymusowe (egzekucyjne), sankcyjne (kary) i dobrowolne (ubezpieczenia, inne dyspozycje). Ćwicz rozpoznawanie po słowach-kluczach w odpowiedziach. Dobrze działa robienie krótkich fiszek z przykładami.
info

Około 50% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Według specjalistów z branży: "Potrącenie dobrowolne to takie, które co do zasady wymaga zgody pracownika i wynika z jego dyspozycji (np. składki na ubezpieczenie na życie)."

Źródła:

  • Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy, przepisy dotyczące potrąceń z wynagrodzenia (art. 87–91) – brak podania Dz.U. z powodu braku weryfikacji w źródłach urzędowych w tym zadaniu

Materiały:

  • Komentarze i opracowania do zasad potrąceń z wynagrodzenia w prawie pracy (dział kadr i płac)
  • Materiały szkoleniowe z list płac dotyczące potrąceń (egzekucyjnych, dobrowolnych, kar pieniężnych)
  • Poradniki instytucji publicznych dot. wynagrodzeń i potrąceń (np. poradniki dla pracodawców)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego