KWALIFIKACJA OGR2 - STYCZEŃ 2014

PYTANIE NR 10.
Dojrzałość zbiorczą jabłek określa się za pomocą płynu Lugola. Test ten wykrywa w owocach zawartość
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Płyn Lugola (roztwór jodu) tworzy charakterystyczne ciemne zabarwienie w obecności skrobi, dlatego jest używany w tzw. próbie skrobiowej jabłek.
Test ten nie wykrywa bezpośrednio cukrów prostych ani sacharozy, tylko zawartość skrobi w miąższu, której ubywa w miarę dojrzewania owocu.

Pełne wyjaśnienie:

Płyn Lugola to roztwór jodu stosowany jako prosty odczynnik wskaźnikowy. W praktyce sadowniczej wykorzystuje się go w próbie skrobiowej do oceny dojrzałości zbiorczej jabłek, ponieważ jod reaguje ze skrobią, dając wyraźne ciemne (granatowe/czarnoniebieskie) zabarwienie tam, gdzie skrobia jest obecna.

Dlatego poprawna jest odpowiedź: "skrobi." Im więcej skrobi w miąższu, tym silniejsze i bardziej rozległe zabarwienie po naniesieniu Lugola. W miarę dojrzewania (i przygotowania do konsumpcji) skrobia ulega przemianom, a jej ilość zwykle maleje, co wykorzystuje się do wyznaczania właściwego terminu zbioru dla przechowywania i obrotu.

Pozostałe odpowiedzi są niepoprawne, bo dotyczą cukrów:

  • "fruktozy." – Lugol nie jest testem specyficznym do wykrywania fruktozy; ta jest cukrem prostym i nie daje charakterystycznej reakcji barwnej jak skrobia.
  • "glukozy." – analogicznie, glukoza nie jest wykrywana płynem Lugola w sposób wykorzystywany w ocenie dojrzałości; do oznaczania cukrów stosuje się inne metody (np. pomiar ekstraktu).
  • "sacharozy." – sacharoza to dwucukier; również nie jest identyfikowana "próbą Lugola" jako wskaźnikiem dojrzałości.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w pytaniu pojawia się płyn Lugola, najczęściej chodzi o skrobię (reakcja jodu ze skrobią), a nie o ogólną "słodycz" czy zawartość cukrów.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Płyn Lugola służy do wykrywania skrobi w miąższu jabłek. Jod reaguje ze skrobią i powoduje ciemne zabarwienie tkanek, co pozwala ocenić, ile skrobi jeszcze pozostało w owocu i pośrednio określić jego dojrzałość zbiorczą.
Dzieje się tak, ponieważ jod tworzy kompleks ze skrobią, który ma intensywną, ciemną barwę. To klasyczna próba wskaźnikowa na skrobię. Im więcej skrobi w tkance, tym wyraźniejsze zabarwienie po naniesieniu odczynnika.
Najczęściej mylone są cukry: glukoza, fruktoza i sacharoza. To węglowodany proste lub dwucukry, ale płyn Lugola nie jest typowym testem do ich wykrywania. W pytaniu kluczowe jest skojarzenie "Lugol = skrobia".
W miarę dojrzewania zachodzą przemiany węglowodanów: zawartość skrobi w owocu zwykle maleje, a rośnie udział cukrów rozpuszczalnych. Próba skrobiowa z Lugolem pokazuje, ile skrobi pozostało, co pomaga dobrać właściwy termin zbioru.
Nie. Lugol nie mierzy bezpośrednio "słodyczy" ani zawartości cukrów. Wskazuje obecność skrobi poprzez zabarwienie. Do oceny cukrów częściej stosuje się inne metody (np. pomiar ekstraktu), a Lugol służy do wskaźnikowej oceny skrobi.
Próbę skrobiową wykonuje się w okresie poprzedzającym zbiór oraz w trakcie podejmowania decyzji o terminie zbioru. Pozwala porównać dojrzałość owoców z różnych drzew, kwater lub terminów i ograniczyć ryzyko zbioru zbyt wczesnego albo zbyt późnego.
Typowy błąd to automatyczne wskazanie cukru (glukoza/fruktoza/sacharoza), bo kojarzą się z dojrzałym owocem. Drugim błędem jest brak skojarzenia z chemią: próba jodowa jest klasycznym testem na skrobię, a nie na cukry proste.
Dojrzałość zbiorcza dotyczy momentu, gdy owoce nadają się do zbioru (np. pod przechowywanie), a dojrzałość konsumpcyjna – gdy są najlepsze do jedzenia. Zawartość skrobi zwykle spada wraz z dojrzewaniem, więc próba Lugola pomaga głównie w ocenie etapu "na zbiór".
W praktyce ogrodniczej odczynnik jodowy jest ogólnie testem na skrobię, więc może być używany także w innych materiałach roślinnych zawierających skrobię. Jednak interpretacja "dojrzałości" zależy od gatunku i metodyki – na egzaminie najczęściej dotyczy jabłek.
Warto uczyć się poprzez pary "odczynnik → co wykrywa" oraz "zastosowanie praktyczne". Dla Lugola zapamiętaj: skrobia i próba skrobiowa. Dodatkowo przećwicz rozróżnienie węglowodanów: skrobia (polisacharyd) vs glukoza/fruktoza (cukry proste) vs sacharoza (dwucukier).
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 58% zdających egzamin. średnie

Źródła:

  • Penn State Extension – "Starch Index (Iodine Test) for Apples" (opis zastosowania testu jodowego do oceny skrobi w jabłkach), https://extension.psu.edu/ (wyszukiwanie w serwisie: "starch index iodine test apples") – dostęp 2026-03-02
  • University of Minnesota Extension – materiały o dojrzałości zbiorczej jabłek i wskaźniku skrobi (starch-iodine test), https://extension.umn.edu/ (wyszukiwanie w serwisie: "starch iodine test apples") – dostęp 2026-03-02

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z sadownictwa dotyczące dojrzałości zbiorczej owoców
  • Instrukcje metodyczne oceny dojrzałości jabłek (skala skrobiowa, interpretacja wybarwienia po Lugolu)
  • Materiały dydaktyczne z chemii żywności: reakcje wskaźnikowe skrobi z jodem

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego