KWALIFIKACJA BUD18 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 39.
Dokładność graficzna mapy jest długością terenową odpowiadającą wielkości 0,1 mm na mapie. Z jaką dokładnością został umieszczony punkt na mapie w skali 1:5000?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Dokładność graficzna to 0,1 mm na mapie przeliczone na teren. W skali 1:5000 oznacza to 0,1 mm × 5000 = 500 mm w terenie, czyli 0,5 m. Zatem punkt umieszczono z dokładnością ±0,50 m; pozostałe wartości wynikają z błędów jednostek lub rzędu wielkości.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu wykorzystujesz definicję: dokładność graficzna mapy to taka odległość w terenie, która na mapie odpowiada 0,1 mm. Trzeba więc przeliczyć 0,1 mm z mapy na teren, korzystając z podanej skali.

Krok 1: zrozumienie skali 1:5000
Skala 1:5000 oznacza, że 1 jednostka długości na mapie odpowiada 5000 takich samych jednostek w terenie. To działa tak samo dla mm, cm czy m — ważne jest, aby nie mieszać jednostek w trakcie rachunku.

Krok 2: przeliczenie 0,1 mm na teren

  • Na mapie: 0,1 mm
  • W terenie: 0,1 mm × 5000 = 500 mm

Krok 3: zamiana mm na metry
500 mm = 0,5 m (ponieważ 1000 mm = 1 m). Otrzymujesz więc dokładność graficzną równą 0,50 m, a ponieważ mowa o dokładności umieszczenia punktu, zapisuje się ją jako ±0,50 m.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • ± 0,05 m — taki wynik mógłby wyjść przy błędnym założeniu, że na mapie jest 0,01 mm albo przy omyłkowym pomniejszeniu o czynnik 10. To typowy błąd w położeniu przecinka lub w odczycie 0,1 mm.
  • ± 5,00 m — zwykle wynika z pominięcia konwersji jednostek (np. potraktowania 0,1 mm jak 0,1 m) albo z błędnego przeliczenia 500 mm jako 5 m. To błąd rzędu wielkości.
  • ± 50,00 m — to skutek jeszcze większego błędu jednostek (np. wzięcia 0,1 cm zamiast 0,1 mm lub wielokrotnego przesunięcia przecinka). W praktyce taka "dokładność" nie pasuje do sensu definicji 0,1 mm na mapie.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze wykonuj rachunek w jednej jednostce (np. w mm), a dopiero na końcu zamieniaj na metry. To minimalizuje pomyłki i ułatwia kontrolę wyniku (czy ma sens w danej skali).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Dokładność graficzna mapy to minimalna rozróżnialna dokładność rysunku/odczytu na mapie (często przyjmowana jako 0,1 mm), przeliczona na odpowiadającą jej odległość w terenie. Pokazuje, jak precyzyjnie da się umieścić lub odczytać punkt z samej grafiki mapy.
Najpierw policz odległość w tej samej jednostce: 0,1 mm × mianownik skali. Potem zamień wynik na metry: 1000 mm = 1 m. Np. dla 1:5000 otrzymasz 0,1×5000=500 mm, czyli 0,5 m.
Skala 1:5000 oznacza, że 1 mm na mapie odpowiada 5000 mm w terenie. Skoro dokładność graficzna to 0,1 mm, to w terenie będzie 0,1×5000=500 mm. Po zamianie jednostek 500 mm to 0,5 m, stąd zapis ±0,50 m.
Tak, bo wskazuje, że podawana wartość jest granicą błędu w obie strony (np. punkt może być przesunięty o tyle w dowolnym kierunku). W zadaniach o dokładności umieszczenia punktu na mapie standardowo zapisuje się wynik jako ± wartość odchylenia.
Najczęstsze są: potraktowanie milimetrów jak metrów, pominięcie zamiany 500 mm na 0,5 m, albo pomylenie 0,1 mm z 0,1 cm. Pomaga zasada: licz w mm do końca, a dopiero na końcu zamień na m.
Użyj kontroli rzędu wielkości: 1 mm na mapie w skali 1:5000 to 5 m w terenie, więc 0,1 mm powinno dać 10 razy mniej, czyli 0,5 m. Jeśli wychodzi 5 m albo 50 m, to prawie na pewno jest błąd w jednostkach.
Taka skala bywa używana w opracowaniach przeglądowych i mapach o mniejszej szczegółowości niż typowe mapy do celów projektowych w dużych skalach. Im mniejsza skala (większy mianownik), tym większa odległość terenowa odpowiada małemu odcinkowi na mapie.
Pułapki to: automatyczne dopasowanie odpowiedzi z cyfrą "5" (bo skala 5000), błędne przesunięcie przecinka, oraz brak zamiany jednostek. Zawsze zapisuj: 0,1 mm × 5000 = … mm, a dopiero potem przejdź na metry.
W praktyce może zależeć (grubość linii, rozdzielczość, jakość papieru), ale w zadaniach egzaminacyjnych zwykle przyjmuje się wartość umowną 0,1 mm. Dzięki temu wynik można jednoznacznie obliczyć ze skali bez dodatkowych założeń.
Ćwicz serię krótkich przeliczeń dla różnych skal (1:500, 1:1000, 1:2000, 1:5000, 1:10000), pilnując jednostek. Zrób sobie ściągę: 1 mm w danej skali ile to metrów w terenie. To przyspiesza rozwiązywanie testów.
info

Około 69% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Według specjalistów z branży: "Dokładność graficzna to 0,1 mm na mapie przeliczone na teren."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Skala mapy" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Skala_mapy (dostęp: 2026-02-28)
  • Wikipedia (PL): "Milimetr" (przeliczenia jednostek) — https://pl.wikipedia.org/wiki/Milimetr (dostęp: 2026-02-28)

Materiały:

  • Podręcznik/rozdział z kartografii dotyczący skali map i zniekształceń graficznych
  • Zestawy zadań rachunkowych z geodezji/kartografii: przeliczenia skali i dokładności
  • Notatka własna z tabelą szybkich przeliczeń: 0,1 mm w skali 1:500, 1:1000, 1:2000, 1:5000, 1:10000

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego