Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA CHM3 - STYCZEŃ 2017


PYTANIE NR 34.
Dokładność pomiarowa pipety wynosi
Ilustracja przedstawia dwa fragmenty skali pomiarowej, prawdopodobnie związane z pipetą, co jest zgodne z kontekstem pytania
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Dokładność odczytu przyrządu z podziałką jest równa wartości najmniejszej działki.
Na skali pipety od 0 do 1 ml widać 10 równych odstępów, więc jedna działka to 1/10 ml. Oznacza to możliwość odczytu z dokładnością do 0,1 ml, a nie 0,5 ml, 1 ml ani 5 ml.

Pełne wyjaśnienie:

W tego typu zadaniach "dokładność pomiarowa" rozumie się jako dokładność odczytu wynikającą z podziałki, czyli wartość najmniejszej działki elementarnej na skali. Jest to praktyczna informacja: z jakim krokiem (rozdzielczością) operator może wiarygodnie odczytać objętość z przyrządu analogowego.

Na skali pipety odcinek pomiędzy 0 ml a 1 ml jest podzielony na 10 równych części. Skoro cały odcinek odpowiada 1 ml, to jedna najmniejsza działka ma wartość:

1 ml / 10 = 0,1 ml

Dlatego poprawna jest odpowiedź "0,1 ml".

Pozostałe propozycje są nieprawidłowe z typowych powodów:

  • "1 ml" – to wartość całego odcinka od 0 do 1, a nie pojedynczej działki; wybór wynika zwykle z pominięcia podziału na kreski.
  • "0,5 ml" – na skali może być wyróżniona dłuższą kreską połowa, ale nadal najmniejsza działka jest mniejsza; to błąd utożsamienia "kreski środkowej" z dokładnością.
  • "5 ml" – wartość nie wynika z przedstawionego fragmentu skali i nie odpowiada najmniejszemu odstępowi; często jest to strzał "na oko", bez analizy podziałki.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze szukaj najmniejszego powtarzalnego odstępu na skali i przelicz, ile takich działek mieści się między dwiema opisanymi wartościami. Nie myl tego z klasą/tolerancją pipety (błąd dopuszczalny z kalibracji) – to inny parametr niż rozdzielczość odczytu z podziałki.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Co to jest najmniejsza działka na skali pipety?
Najmniejsza działka to najmniejszy odstęp między sąsiednimi kreskami podziałki. Jej wartość określa rozdzielczość odczytu objętości. Jeśli między 0 a 1 ml jest 10 równych odstępów, to najmniejsza działka wynosi 0,1 ml.
Jak obliczyć dokładność odczytu z pipety z podziałką?
Policz, na ile równych części podzielono odcinek między dwiema opisanymi wartościami, a potem podziel różnicę objętości przez liczbę części. To daje wartość jednej działki, czyli praktyczną dokładność odczytu z podziałki.
Dlaczego dokładność pipety bywa utożsamiana z najmniejszą działką?
W zadaniach egzaminacyjnych "dokładność" często oznacza dokładność odczytu, bo to wynika bezpośrednio ze skali. Tolerancja kalibracji (klasa A/B) dotyczy błędu objętości przyrządu i jest innym parametrem niż rozdzielczość odczytu.
Czy klasa A i B pipety zmienia wartość najmniejszej działki?
Klasa dokładności odnosi się do dopuszczalnego błędu objętości (tolerancji), a nie do samego podziału skali. Podziałka może być taka sama, ale pipeta klasy A ma zwykle mniejszy błąd dopuszczalny niż klasa B. Odczyt z podziałki nadal opiera się na najmniejszej działce.
Jakie błędy najczęściej popełnia się przy odczycie pipety?
Najczęstsze błędy to: nieuwzględnienie liczby działek między wartościami, wybór wartości "na oko" bez przeliczenia oraz mylenie wyróżnionej kreski połówkowej z najmniejszą działką. Zdarza się też mylenie odczytu z tolerancją kalibracji.
Jak odczytywać objętość z pipety z meniskiem?
Standardowo objętość odczytuje się w miejscu menisku cieczy względem kreski skali (zależnie od rodzaju cieczy i instrukcji). Kluczowe na egzaminie jest jednak ustalenie, jaka jest wartość jednej działki, a potem dopasowanie odczytu do najbliższej kreski.
Kiedy wystarczy pipeta z działką 0,1 ml w praktyce zakładowej?
Gdy proces lub przygotowanie roztworu dopuszcza dozowanie w krokach co 0,1 ml, np. w prostych korektach objętości albo w kontroli laboratoryjnej, gdzie nie wymaga się bardzo małych przyrostów. Do większej precyzji dobiera się inny przyrząd (np. mikropipetę).
Czy da się odczytać 0,05 ml, gdy działka ma 0,1 ml?
Można próbować szacować "pół działki", ale to jest subiektywne i zwiększa błąd odczytu. W typowych zadaniach egzaminacyjnych przyjmuje się, że wiarygodna dokładność odczytu odpowiada najmniejszej działce, czyli 0,1 ml.
Jak rozpoznać, ile jest działek między 0 a 1 ml na rysunku skali?
Trzeba policzyć równe odstępy (przestrzenie) między kreskami, a nie tylko same kreski. Jeśli odcinek 0–1 jest podzielony na 10 równych odstępów, to każda część odpowiada 0,1 ml. Dłuższa kreska w połowie zwykle oznacza 0,5 ml.
Co oznacza "dokładność pomiarowa" w zadaniach z przyrządów analogowych?
Najczęściej oznacza rozdzielczość odczytu, czyli wartość najmniejszej działki skali. To nie jest to samo, co błąd przyrządu, niepewność pomiaru czy tolerancja kalibracji. Na egzaminie najpierw ustala się najmniejszą działkę, potem podaje wynik.
info

Około 63% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Dokładność odczytu przyrządu z podziałką jest równa wartości najmniejszej działki.Na skali pipety od 0 do 1 ml widać 10 równych odstępów, więc jedna działka to 1/10 ml."

Źródła:

  • ISO 648, Laboratory glassware — Single-volume pipettes (norma dotycząca pipet miarowych; wymagania i oznaczenia)
  • JCGM 100:2008, Evaluation of measurement data — Guide to the expression of uncertainty in measurement (GUM), część dotycząca danych pomiarowych i niepewności

Materiały:

  • Instrukcje BHP i instrukcje stanowiskowe dotyczące pracy ze szkłem laboratoryjnym w zakładzie
  • Materiały szkolne z metrologii/techniki pomiarowej dla laboratoriów (rozdzielczość i odczyt skali)
  • Norma dotycząca pipet (ISO 648) – część opisowa i wymagania ogólne
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego