KWALIFIKACJA MOT2 - TEST WIEDZY NR 8

PYTANIE NR 16.
Dokonujesz pomiaru średnicy wału korbowego, który powinien wynosić 55mm. Otrzymujesz wynik 54.97mm. Czy wał jest w granicach tolerancji, jeżeli tolerancja na ten wymiar wynosi -0.03mm / +0mm?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Nominał wynosi 55,00 mm, a tolerancja to -0,03 / +0,00 mm, więc dopuszczalny zakres średnicy to 54,97–55,00 mm. Otrzymany wynik 54,97 mm leży dokładnie na dolnej granicy, dlatego wał jest w granicach tolerancji.

Pełne wyjaśnienie:

Wymiar nominalny wału korbowego podano jako 55,00 mm. Tolerancja -0,03 mm / +0,00 mm oznacza, że wymiar może być mniejszy od nominalnego maksymalnie o 0,03 mm, ale nie może być większy niż 55,00 mm (tolerancja jednostronna).

Krok 1: wyznacz granice tolerancji
Dolna granica: 55,00 mm + (-0,03 mm) = 54,97 mm
Górna granica: 55,00 mm + (+0,00 mm) = 55,00 mm

Krok 2: porównaj wynik pomiaru z zakresem
Wynik pomiaru to 54,97 mm, czyli dokładnie dolna granica dopuszczalna. Skoro mieści się w przedziale 54,97–55,00 mm, element spełnia wymaganie wymiarowe.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "Nie, ponieważ wał jest poza granicami tolerancji." — to błąd w wyznaczeniu granic. 54,97 mm nie jest "poniżej" tolerancji; to wartość graniczna, a granica należy do przedziału dopuszczalnego, o ile nie podano inaczej.
  • "Tak, ponieważ różnica jest zbyt mała, aby miała znaczenie." — w metrologii nie ocenia się "na oko" czy różnica jest mała, tylko sprawdza formalny zakres dopuszczalny. Nawet 0,01 mm może być istotne, jeśli tolerancja jest wąska.
  • "Nie, ponieważ wymiary wału korbowego nie mają znaczenia." — to odpowiedź nielogiczna merytorycznie. Wymiary czopów/średnic wału mają kluczowe znaczenie dla pasowania, luzów i trwałości współpracy z panewkami.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze przepisz tolerancję na konkretny przedział (min–max) i dopiero wtedy porównuj wynik pomiaru. To zmniejsza ryzyko pomyłki znaku odchyłki.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Traktuj zapis jako odchyłkę dolną i górną od wymiaru nominalnego. Liczysz: min = nominalny + odchyłka dolna, max = nominalny + odchyłka górna. Dla 55,00 mm wyjdzie 54,97–55,00 mm, czyli przedział dopuszczalny.
Tolerancja jednostronna oznacza, że wymiar może odchylać się tylko w jedną stronę od nominalnego (np. tylko "na minus"). W przykładzie wał nie może być większy niż 55,00 mm, ale może być mniejszy do 54,97 mm. To często spotykane przy pasowaniach.
W typowym ujęciu zadań egzaminacyjnych tak: granice tolerancji wyznaczają przedział dopuszczalny, a wartość równa granicy nadal do niego należy. Wyjątki mogą wynikać z przyjętych zasad oceny zgodności lub niepewności pomiaru, ale muszą być doprecyzowane w treści.
Bo kryterium jest formalne: porównujesz wynik z dopuszczalnym zakresem. "Mała różnica" może być znacząca, jeśli tolerancja jest wąska. W praktyce warsztatowej decyzja wpływa na dobór panewek, luz olejowy i trwałość silnika, więc liczą się setne milimetra.
Dolna granica to nominalny + odchyłka dolna. Czyli 55,00 + (-0,03) = 54,97 mm. Najczęstszy błąd to odjęcie "na minusie" w złą stronę albo pomylenie, że -0,03 oznacza "większy zapas". Zawsze zapisuj wynik jako min i max.
Najczęściej: (1) mylenie znaków i zamiana granic min/max, (2) porównywanie tylko różnicy od nominalnego bez wyznaczenia przedziału, (3) zaokrąglanie wyniku zamiast sprawdzenia dokładnej wartości, (4) traktowanie +0 jako "braku ograniczenia" po stronie plus.
Nie. +0,00 mm oznacza, że górna granica jest równa nominalnemu wymiarowi. W praktyce: wał nie może przekroczyć 55,00 mm. To ważne w elementach współpracujących, gdzie "za duży" wymiar może spowodować zbyt ciasne pasowanie lub brak poprawnego montażu.
To kontrola zużycia i zgodności wymiarowej elementu pracującego z panewkami. Wynik porównuje się z danymi serwisowymi: nominalnym wymiarem, tolerancją oraz często z kryteriami owalności i stożkowatości. Od tego zależy decyzja o dalszej eksploatacji, naprawie lub obróbce.
Najczęściej stosuje się mikrometr zewnętrzny o odpowiednim zakresie (np. 50–75 mm) i działce 0,01 mm lub 0,001 mm. Kluczowe są: czyste powierzchnie, prawidłowy docisk (grzechotka), stabilna temperatura i pomiar w kilku przekrojach, aby ocenić także kształt.
Ćwicz schemat: nominał → min/max → porównanie. Rozwiązuj zadania z tolerancją jednostronną i dwustronną oraz ucz się zapisu odchyłek. Dodatkowo trenuj uważne czytanie znaków "+" i "-", bo to najczęstsze źródło prostych pomyłek.
info

Około 69% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Materiały:

  • Podręcznik/metodyka: metrologia warsztatowa i pasowania (działy o tolerancjach i odchyłkach)
  • Instrukcje serwisowe producentów dotyczące pomiarów wału korbowego i kryteriów oceny
  • Zadania ćwiczeniowe z tolerancji wymiarowych (wyznaczanie granic i ocena zgodności)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego