KWALIFIKACJA MEC7 - TEST WIEDZY NR 2

PYTANIE NR 13.
Dokonujesz wyboru materiału do wykonania elementu maszyny. W dokumentacji technicznej zapisano, że wymagana jest stal oznaczona symbolem 40H. Które z poniższych stwierdzeń jest prawdziwe na temat tej stali?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Oznaczenie "40" w symbolu 40H odnosi się do przybliżonej zawartości węgla ok. 0,40%.
Stale o takiej zawartości węgla zalicza się do stali średniowęglowych (nie są to ani stale niskowęglowe, ani wysokowęglowe). Litera w oznaczeniu nie zmienia samej klasy wg C.

Pełne wyjaśnienie:

W oznaczeniu stali typu 40H kluczową informacją do podziału na stale nisko-, średnio- i wysokowęglowe jest część liczbowa. Liczba 40 wskazuje w praktyce na zawartość węgla rzędu 0,40% (wartość przybliżona, zależna od systemu oznaczeń i tolerancji składu).

W klasyfikacji wg zawartości węgla taka wartość nie jest "mała" (jak dla stali niskowęglowych), ale też nie jest "bardzo duża" (jak dla typowych stali wysokowęglowych). Dlatego stwierdzenie "Stal 40H to stal średniowęglowa." jest poprawne.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • "Stal 40H to stal niskowęglowa." – błędne, bo niskowęglowe kojarzy się z wyraźnie mniejszą zawartością węgla; oznaczenie "40" wskazuje na poziom pośredni.
  • "Stal 40H to stal wysokostopowa." – to inny podział: stopowość dotyczy ilości i rodzaju dodatków stopowych, a pytanie dotyczy klasy wg zawartości węgla. Sama litera w oznaczeniu nie uprawnia do wniosku "wysokostopowa" bez znajomości procentowego składu.
  • "Stal 40H to stal wysokowęglowa." – również błędne, bo "wysokowęglowa" oznacza stale z wyraźnie większą zawartością węgla niż wartość pośrednia ok. 0,40%.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy odpowiedzi dotyczą wyłącznie klasy wg węgla, najpierw odczytaj liczbę w symbolu i dopiero potem porównaj ją do zakresów nisko/średnio/wysoko. Nie mieszaj tego z podziałem na stale stopowe (nisko- i wysokostopowe), bo to odrębne kryterium.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
W praktyce oznaczeń gatunków stali liczba "40" odnosi się do przybliżonej zawartości węgla, rzędu 0,40% C. To właśnie ta informacja jest kluczowa przy podziale na stale nisko-, średnio- i wysokowęglowe. Dokładny skład należy zawsze potwierdzić w tabeli materiałowej/normie.
Bo klasyfikacja "nisko/średnio/wysokowęglowa" wynika z poziomu węgla w stali. Wartość około 0,40% C jest pośrednia: większa niż typowa dla stali niskowęglowych, a mniejsza niż dla stali wysokowęglowych. Dlatego opis "średniowęglowa" jest właściwy.
Nie. Podział na stale stopowe (np. wysokostopowe) wymaga znajomości ilości dodatków stopowych w procentach. Sama litera w symbolu nie wystarcza, aby przesądzić stopowość w sensie "wysoko-". W tym pytaniu oceniasz wyłącznie klasę wg zawartości węgla.
Skup się na części liczbowej oznaczenia i powiąż ją z przybliżoną zawartością węgla. Niskowęglowe mają wyraźnie mniej węgla, a średniowęglowe – poziom pośredni (np. okolice 0,3–0,5% w praktycznych przykładach). Jeśli masz wątpliwość, szukaj potwierdzenia w tablicach.
Nie. "Wysokowęglowa" oznacza stale z wyraźnie większą zawartością węgla niż poziom pośredni. Oznaczenie "40" sugeruje około 0,40% C, co typowo klasyfikuje stal jako średniowęglową. Wysokowęglowe to zwykle zakres bliżej górnych wartości, co przekłada się na inną obrabialność i własności.
Najczęstsze błędy to: ignorowanie liczby "40" i skupienie się na literze, mieszanie klasyfikacji wg węgla z klasyfikacją wg stopowości oraz wybieranie skrajnych odpowiedzi ("nisko-" albo "wysoko-") bez sprawdzenia, że 0,40% jest wartością pośrednią. Pomaga zasada: najpierw węgiel, potem reszta.
Gdy dobierasz materiał na elementy pracujące mechanicznie (np. sworznie, wałki, tuleje) i musisz przewidzieć ich własności oraz zachowanie w obróbce (skrawanie, wiercenie, ewentualnie obróbka cieplna). Zawartość węgla wpływa m.in. na twardość osiągalną po obróbce i na skrawalność.
Zwróć uwagę na datę dokumentacji i na to, czy używa symboli typowych dla PN-EN (często inne formaty) czy starszych zapisów. Jeśli pojawiają się oznaczenia historyczne, warto w praktyce posłużyć się tabelą zamienników w dokumentacji zakładowej lub poradniku materiałowym. Na egzaminie zwykle testuje się samą interpretację symbolu.
Nie wprost. To pytanie dotyczy klasyfikacji stali wg zawartości węgla, więc wystarczy umieć zinterpretować część liczbową oznaczenia. Wiedza o obróbce cieplnej może pomagać zrozumieć skutki (np. twardość), ale nie jest konieczna do wskazania, że 40H jest stalą średniowęglową.
Najpierw ustal, jakie kryterium jest w pytaniu: tu chodzi o zawartość węgla. Odrzuć więc opcje mówiące o stopowości, jeśli nie ma danych o procentach dodatków stopowych. Następnie dopasuj "nisko/średnio/wysokowęglowa" do wartości wynikającej z liczby w symbolu.
info

Statystycznie 62% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Według specjalistów z branży: "Litera w oznaczeniu nie zmienia samej klasy wg C."

Materiały:

  • Podręcznik lub skrypt z metaloznawstwa obejmujący klasyfikację stali wg zawartości węgla
  • Tablice materiałowe/poradnik konstruktora (część dotycząca oznaczeń gatunków stali)
  • Materiały szkolne z technologii materiałów dla zawodów mechanicznych (dział: stale konstrukcyjne)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego