KWALIFIKACJA HAN1 + HAN2 - CZERWIEC 2009

PYTANIE NR 48.
Dokument oznaczony kategorią BE 5 należy
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Kategoria BE5 oznacza dokumentację niearchiwalną, która przez 5 lat jest przechowywana w jednostce (np. w siedzibie firmy), a po tym czasie nie podlega automatycznemu brakowaniu, tylko jest kierowana do ekspertyzy archiwalnej. Ekspertyza może skutkować przekwalifikowaniem do A albo zgodą na zniszczenie.

Pełne wyjaśnienie:

Kategoria archiwalna BE (np. BE5) dotyczy dokumentacji niearchiwalnej, której wartości archiwalnej nie da się jednoznacznie ocenić w chwili wytworzenia. Liczba przy symbolu (tu: 5) wskazuje okres przechowywania wyrażony w latach.

Dla dokumentów oznaczonych BE5 prawidłowa procedura jest następująca: przechowuje się je w siedzibie przedsiębiorstwa przez 5 lat, a następnie kieruje do ekspertyzy archiwalnej. Ekspertyzę przeprowadza właściwe miejscowo archiwum państwowe na wniosek jednostki. Celem ekspertyzy jest ocena, czy dokumenty mają wartość historyczną, prawną lub administracyjną wymagającą zachowania. W wyniku oceny dokumenty mogą zostać przekwalifikowane do kategorii A (materiały archiwalne) albo pozostać dokumentacją niearchiwalną przeznaczoną do brakowania zgodnie z procedurą.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "Przekazać do archiwum państwowego na 5 lat…" – okres 5 lat dotyczy przechowywania w jednostce, a nie "składowania w archiwum państwowym". Kluczowe jest też to, że po okresie przechowywania następuje ocena (ekspertyza), a nie prosty transfer na czas oznaczony.
  • "…a następnie przekazać do biura rachunkowego" – biuro rachunkowe nie jest organem właściwym do kwalifikowania kategorii archiwalnej BE ani do przeprowadzania ekspertyzy archiwalnej.
  • "Przekazać do biura rachunkowego na 5 lat…" – myli miejsce przechowywania i podmiot kompetentny. Dla BE5 istotna jest ekspertyza archiwalna po okresie przechowywania, a nie przekazanie do podmiotu obsługującego księgowość.

Na egzaminie warto zapamiętać skrót: BE = B + Ekspertyza. W odróżnieniu od części dokumentacji kategorii B, gdzie po czasie przechowywania typowo dąży się do brakowania, kategoria BE wymaga dodatkowego kroku oceny przez archiwum.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
BE5 to kategoria dokumentacji niearchiwalnej, którą przechowuje się przez 5 lat, a potem nie niszczy automatycznie, tylko kieruje do ekspertyzy archiwalnej. Ekspertyza rozstrzyga, czy dokument ma trafić do materiałów archiwalnych (A), czy może być wybrakowany.
Po 5 latach należy zainicjować ekspertyzę archiwalną w archiwum państwowym właściwym miejscowo. Dopiero po tej ocenie zapada decyzja o dalszym losie dokumentów: przekwalifikowanie do A albo zgoda na brakowanie. Samo upłynięcie czasu nie oznacza zniszczenia.
W BE zakłada się, że wartość dokumentów jest niejednoznaczna w momencie wytworzenia. Dlatego po okresie przechowywania wymagana jest ocena (ekspertyza), czy dokument ma znaczenie historyczne, prawne lub administracyjne. Brakowanie bez ekspertyzy grozi utratą ważnych materiałów.
Nie. Biuro rachunkowe może obsługiwać księgowość, ale nie jest właściwe do procedur archiwalnych kategorii BE. Dla BE5 kluczowe jest przechowanie w jednostce przez wymagany czas, a następnie ekspertyza archiwalna realizowana we współpracy z archiwum państwowym.
Kategoria B to dokumentacja niearchiwalna o ustalonym okresie przechowywania, po którym zwykle przewiduje się brakowanie. Kategoria BE także ma okres przechowywania, ale po jego upływie wymaga ekspertyzy archiwalnej, bo dopiero ona rozstrzyga o ostatecznej wartości dokumentów.
Ekspertyzę archiwalną wykonuje właściwe miejscowo archiwum państwowe, zwykle na wniosek jednostki organizacyjnej, która przechowuje dokumenty. Wynik ekspertyzy może oznaczać zmianę kwalifikacji na A albo pozostawienie dokumentów jako niearchiwalnych z możliwością brakowania.
Okres przechowywania liczy się w pełnych latach kalendarzowych, co w praktyce oznacza liczenie od 1 stycznia roku następnego po wytworzeniu dokumentu. Dzięki temu zasada jest jednolita dla całej dokumentacji i ułatwia planowanie porządkowania oraz wniosków o ekspertyzę.
Dokumenty BE5 przechowuje się zasadniczo w siedzibie przedsiębiorstwa (w jednostce, która je wytworzyła lub prowadzi sprawę). Dopiero po upływie okresu przechowywania inicjuje się procedurę ekspertyzy archiwalnej. Nie jest to kategoria automatycznie przekazywana na magazynowanie do archiwum.
Najczęstsze pomyłki to: mylenie BE z B (uznanie, że po 5 latach można od razu zniszczyć), traktowanie ekspertyzy jako zwykłego przekazania do archiwum "na przechowanie", oraz wskazywanie biura rachunkowego jako instytucji właściwej. W BE kluczowe jest słowo: ekspertyza.
Poprawna odpowiedź powinna zawierać dwa elementy: przechowywanie przez 5 lat oraz ekspertyzę archiwalną po upływie tego czasu. Jeśli odpowiedź mówi o automatycznym zniszczeniu, przekazaniu do biura rachunkowego lub o "oddaniu na 5 lat do archiwum", to zwykle jest błędna.
info

Statystycznie 43% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Eksperci podkreślają: "Ekspertyza może skutkować przekwalifikowaniem do A albo zgodą na zniszczenie."

Materiały:

  • Tekst rozporządzenia w sprawie klasyfikowania i kwalifikowania dokumentacji (Dz.U. 2015 poz. 1743) – omówienie kategorii archiwalnych
  • Materiały dydaktyczne z zakresu kancelarii i archiwizacji dokumentów w przedsiębiorstwie (poziom szkoły branżowej/technikum)
  • Przykładowe wykazy akt i instrukcje kancelaryjne (ćwiczenia: przypisywanie kategorii A/B/BE)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego