KWALIFIKACJA EKA4 - CZERWIEC 2013

PYTANIE NR 47.
Dokumenty przekazane do zakładowej składnicy akt otrzymały kategorię archiwalną BE5, która oznacza, że
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Kategoria archiwalna BE5 oznacza dokumentację o niejednoznacznej wartości archiwalnej. Przechowuje się ją przez wskazany okres (tu 5 lat), a następnie nie brakuję automatycznie, tylko kieruje do oceny (ekspertyzy) właściwego archiwum, które rozstrzyga dalsze postępowanie.

Pełne wyjaśnienie:

Symbol BE5 odnosi się do dokumentacji, której wartość archiwalna budzi wątpliwości. Kluczowe jest tu rozróżnienie dwóch elementów znaczenia:

  • "5" – minimalny okres przechowywania w jednostce (w praktyce w składnicy akt), zanim w ogóle można rozważać dalsze decyzje.
  • "E" – wskazuje, że po upływie tego czasu dokumenty nie mogą zostać zniszczone automatycznie; wymagają uprzedniego rozstrzygnięcia w formie ekspertyzy archiwalnej.

Dlatego poprawne jest stwierdzenie, że po 5 latach dokumenty należy przedstawić do oceny archiwalnej, ponieważ dopiero ta ocena rozstrzyga, czy dokumentacja powinna zostać zachowana dłużej (a nawet zakwalifikowana do wieczystego przechowywania), czy może zostać wybrakowana.

Odpowiedź mówiąca, że dokumenty "mają wartość użytkową i po 5 latach mogą być zniszczone" jest błędna, bo opisuje typowe myślenie o kategorii B z okresem przechowywania, gdzie po upływie czasu (przy spełnieniu warunków) możliwe jest brakowanie, ale bez elementu koniecznej ekspertyzy.

Stwierdzenie, że "mają trwałą wartość historyczną" jest nieprawidłowe, ponieważ to cecha dokumentacji kwalifikowanej do trwałego przechowywania (kategoria wieczysta), a BE oznacza wątpliwość i konieczność późniejszej oceny, a nie przesądzoną wartość historyczną.

Opis "dokumentów manipulacyjnych zwracanych referentowi" nie jest definicją kategorii archiwalnej BE i miesza pojęcia obiegu/udostępniania akt z kwalifikacją archiwalną. Na egzaminie warto zapamiętać: BE = czas + obowiązkowa ekspertyza, a nie "czas + automatyczne zniszczenie".

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
BE5 to kategoria dokumentacji o wątpliwej wartości archiwalnej, którą przechowuje się przez 5 lat, a następnie kieruje do ekspertyzy archiwalnej. Dopiero wynik ekspertyzy rozstrzyga, czy dokumenty można wybrakować, czy trzeba je zachować dłużej.
Bo litera E oznacza konieczność oceny (ekspertyzy) po upływie okresu przechowywania. Sam upływ czasu (np. 5 lat) nie przesądza o zniszczeniu. Najpierw trzeba uzyskać rozstrzygnięcie, czy dokumenty mają jednak wartość archiwalną.
Najczęściej myli się BE5 z kategorią B5, zakładając, że po 5 latach dokumenty "na pewno" można zniszczyć. W BE po 5 latach nie ma automatycznego brakowania – kluczowa jest ekspertyza, bo wartość dokumentów jest niejednoznaczna.
Ekspertyza archiwalna to ocena dokumentacji, która ma rozstrzygnąć jej dalszy los po upływie okresu przechowywania. W przypadku BE5 ustala się, czy dokumenty mogą zostać wybrakowane, czy powinny zostać zachowane dłużej (a czasem nawet trwale).
W praktyce okres przechowywania liczy się według zasad przyjętych w instrukcji kancelaryjnej i wykazie akt (JRWA) danej jednostki. Na egzaminie najważniejsze jest, że "5" oznacza minimalny czas przechowywania przed skierowaniem dokumentów do dalszej oceny.
Kategoria A oznacza dokumenty o trwałej wartości (przechowywanie wieczyste). BE oznacza dokumenty, których wartość jest niepewna i wymaga rozstrzygnięcia po określonym czasie. Skrótowo: A = "na zawsze", BE = "czas + ocena".
Nie. "Wartość użytkowa" kojarzy się z dokumentacją typowo niearchiwalną, którą po czasie można brakować. W BE5 chodzi o to, że wartość archiwalna budzi wątpliwości, więc nie można z góry przesądzić, że dokumenty są wyłącznie użytkowe.
Składnica akt zapewnia przechowywanie przez wymagany okres, właściwe uporządkowanie i ewidencję, a po upływie terminu inicjuje procedurę dalszej oceny. W przypadku BE5 oznacza to przygotowanie dokumentacji do ekspertyzy, a nie automatyczne zniszczenie.
W zadaniach egzaminacyjnych ekspertyza dla dokumentacji o niejednoznacznej wartości bywa wiązana z oceną wykonywaną przez właściwe archiwum. Sens odpowiedzi jest taki: po czasie przechowywania decyzja o brakowaniu wymaga zewnętrznego rozstrzygnięcia, a nie tylko decyzji w komórce.
Warto zrobić tabelę porównawczą A / B / BE: co oznaczają, jaki jest los dokumentów po terminie i czy wymagana jest dodatkowa ocena. Ćwicz na przykładach z JRWA oraz na krótkich definicjach. Na egzaminie szukaj słów kluczowych: "wątpliwości", "ekspertyza", "brakowanie".
info

Statystycznie 52% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Kategoria archiwalna BE5 oznacza dokumentację o niejednoznacznej wartości archiwalnej."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z archiwizacji i obiegu dokumentów dla EKA.4 (instrukcja kancelaryjna, JRWA – opracowania szkolne)
  • Podręczniki/kompendia z podstaw archiwistyki zakładowej (rozdziały o kategoriach archiwalnych i brakowaniu)
  • Przykładowe szkolne zadania egzaminacyjne dotyczące JRWA, składnicy akt i kategorii A/B/BE

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego