KWALIFIKACJA BUD13 - CZERWIEC 2014

PYTANIE NR 39.
Dopuszczalne odchyłki wymiarów kostki brukowej o wymiarach 10 x 20 x 8 cm wynoszą
– dla długości i szerokości: ± 3 mm,
– dla grubości: ± 5 mm.
Wskaż kostkę, która nadaje się do wbudowania w nawierzchnię chodnika.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Dopuszczalne odchyłki to: dla długości i szerokości ±3 mm = ±0,3 cm, a dla grubości ±5 mm = ±0,5 cm. Zakresy wynoszą więc: 10 cm → 9,7–10,3 cm, 20 cm → 19,7–20,3 cm, 8 cm → 7,5–8,5 cm. Wymiary 9,8×20,1×7,7 cm mieszczą się w tych przedziałach.

Pełne wyjaśnienie:

Wymiary nominalne kostki to 10 cm × 20 cm × 8 cm. W treści podano tolerancje:

  • dla długości i szerokości: ±3 mm,
  • dla grubości: ±5 mm.

Najpierw wykonaj poprawne przeliczenie jednostek:

  • 3 mm = 0,3 cm,
  • 5 mm = 0,5 cm.

Zatem dopuszczalne zakresy wymiarów wynoszą:

  • dla wymiaru 10 cm: od 9,7 cm do 10,3 cm,
  • dla wymiaru 20 cm: od 19,7 cm do 20,3 cm,
  • dla grubości 8 cm: od 7,5 cm do 8,5 cm.

Odpowiedź "9,8 cm × 20,1 cm × 7,7 cm" spełnia wszystkie trzy warunki: 9,8 mieści się w 9,7–10,3; 20,1 mieści się w 19,7–20,3; 7,7 mieści się w 7,5–8,5. Taka kostka nadaje się do wbudowania.

Pozostałe propozycje odpadają, bo co najmniej jeden wymiar przekracza tolerancję: wariant z 10,5 cm ma zbyt duży wymiar względem 10 cm (przekroczenie 0,2 cm, czyli 2 mm ponad limit), a 8,6 cm przekracza dopuszczalną grubość 8,5 cm. Wariant z 20,4 cm przekracza górną granicę 20,3 cm. Wariant z 9,6 cm jest poniżej dolnej granicy 9,7 cm. W praktyce takie przekroczenia utrudniają uzyskanie równej nawierzchni i poprawnego wypełnienia spoin, dlatego elementy poza tolerancją powinny być odrzucone lub odseparowane.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Aby przeliczyć milimetry na centymetry, podziel wartość przez 10. Dlatego 3 mm = 0,3 cm, a 5 mm = 0,5 cm. Dopiero po takim przeliczeniu wyznaczasz przedział dopuszczalnych wymiarów wokół wartości nominalnej.
Zapis "±" oznacza, że wymiar może być zarówno mniejszy, jak i większy od nominalnego o podaną wartość. Tworzy to przedział dopuszczalny, np. 10 cm ±0,3 cm daje zakres od 9,7 cm do 10,3 cm.
Najpierw zamień 3 mm na 0,3 cm. Następnie policz granice: 20,0 − 0,3 = 19,7 cm oraz 20,0 + 0,3 = 20,3 cm. Każdy wynik w tym przedziale spełnia warunek tolerancji.
W praktyce grubość wpływa m.in. na równość i nośność warstwy oraz na układanie na podsypce, dlatego bywa oceniana osobno. W zadaniu przyjęto inną wartość dopuszczalnej odchyłki dla grubości, więc trzeba ją sprawdzać niezależnie.
Nie. Jeśli w treści podano tolerancje dla trzech wymiarów, to każdy z nich musi mieścić się w dopuszczalnym zakresie. Pominięcie grubości (albo jednego z pozostałych wymiarów) to częsty błąd, który prowadzi do złej oceny.
Najczęściej: błędne przeliczenie mm na cm, policzenie tylko jednej granicy (np. maksymalnej), nieuwzględnienie wszystkich wymiarów oraz mylenie kolejności wymiarów (np. potraktowanie 20 cm jako szerokości zamiast długości).
Najpierw zapisz dwa progi: minimum i maksimum dla każdego wymiaru. Potem porównuj wartości z odpowiedzi z tymi progami, zamiast liczyć odchyłkę "w głowie". To zmniejsza ryzyko pomyłki i przyspiesza wybór.
Najczęściej przy odbiorze dostawy (przed wbudowaniem) oraz w trakcie robót, gdy pojawiają się problemy z utrzymaniem linii, spoin lub równości. Szybna kontrola pozwala odseparować elementy poza tolerancją.
Tolerancje ograniczają rozrzut wymiarów, co ułatwia utrzymanie równej płaszczyzny, stałej szerokości spoin i prawidłowego zagęszczenia. Zbyt duże odchyłki mogą powodować "schodki", zapadnięcia lub trudności w docinaniu.
Nie zawsze. Jeśli mieści się w dolnej granicy tolerancji (np. 10 cm może mieć 9,7 cm), to nadal spełnia wymaganie z zadania. Wadliwa jest dopiero wtedy, gdy wykracza poza przedział dopuszczalny.
info

Statystycznie 67% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Materiały:

  • Podręczniki/ materiały szkolne z robót brukarskich i nawierzchni
  • Materiały dydaktyczne o tolerancjach i metrologii warsztatowej/budowlanej
  • Instrukcje producentów kostki dotyczące kontroli dostaw i segregacji elementów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego