KWALIFIKACJA CHM5 - CZERWIEC 2022

PYTANIE NR 10.
Dopuszczalny poziom tlenku węgla(II) w powietrzu, ze względu na ochronę zdrowia ludzi wynosi 10 000 ug/m3, jego wartość w ug/cm3 wynosi
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przeliczamy tylko jednostkę objętości:
1 m3 = (100 cm)3 = 1 000 000 cm3.
Skoro 10 000 µg przypada na 1 m3, to na 1 cm3 przypada 10 000 / 1 000 000 = 0,01 µg/cm3.

Pełne wyjaśnienie:

Stężenie zapisane jako 10 000 µg/m³ oznacza, że w objętości 1 metra sześciennego powietrza znajduje się łącznie 10 000 mikrogramów danej substancji (tu: tlenku węgla(II)). Aby otrzymać wartość w µg/cm³, trzeba zmienić jednostkę objętości w mianowniku.

Krok 1: przelicz objętość m³ na cm³
1 m = 100 cm, więc:
1 m³ = (100 cm)³ = 100³ cm³ = 1 000 000 cm³.

Krok 2: przelicz stężenie "na 1 cm³"
Skoro 10 000 µg przypada na 1 m³, a 1 m³ to 1 000 000 cm³, to na 1 cm³ przypada:
10 000 µg / 1 000 000 cm³ = 0,01 µg/cm³.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 0,1 µg/cm³ – to wynik zbyt duży 10 razy; odpowiadałby przeliczeniu jakby 1 m³ = 100 000 cm³ (błędna potęga) albo przesunięciu przecinka o jedno miejsce zamiast o sześć.
  • 10 µg/cm³ – to wynik większy 1000 razy; zwykle wynika z pominięcia faktu, że w sześcianie pojawia się (100)³, a nie samo 100.
  • 100 µg/cm³ – to wynik większy 10 000 razy; często jest skutkiem całkowitego odwrócenia kierunku przeliczenia (mylne założenie, że mniejsza jednostka w mianowniku daje większą liczbę bez kontroli skali).

Wskazówka egzaminacyjna: przy stężeniach "na objętość" zawsze kontroluj sens: skoro 1 m³ jest milion razy większy niż 1 cm³, to liczba w µg/cm³ musi być milion razy mniejsza niż w µg/m³.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najpierw przelicz mianownik (objętość): 1 m³ = 1 000 000 cm³. Potem podziel wartość stężenia przez 1 000 000. Czyli 10 000 µg/m³ → 10 000 / 1 000 000 = 0,01 µg/cm³.
Bo objętość jest jednostką sześcienną. Skoro 1 m = 100 cm (10^2), to po podniesieniu do sześcianu dostajesz (10^2)^3 = 10^6. To częsty błąd: przelicza się długość zamiast objętości.
To stężenie masowe: w 1 m³ powietrza znajduje się łącznie 10 000 mikrogramów danej substancji. Jednostka "na metr sześcienny" mówi, ile masy przypada na określoną objętość mieszaniny gazów.
Najczęściej myli się potęgowanie: 100 cm to 1 m, ale (100 cm)³ to już 1 000 000 cm³. Druga pułapka to zły kierunek: gdy mianownik rośnie (m³), liczba stężenia w tej jednostce jest większa niż w cm³.
Tak. 1 m³ to milion cm³, więc przejście z "na m³" na "na cm³" powinno zmniejszyć liczbę milion razy. Z 10 000 robi się 0,01. Jeśli wychodzi 0,1 albo 10, to znaczy, że skala nie pasuje.
Wykonujesz dwa kroki: mg → µg (1 mg = 1000 µg) oraz m³ → cm³ (1 m³ = 1 000 000 cm³). Łącznie dzielisz przez 1 000 000 i mnożysz przez 1000, czyli efekt to podział przez 1000.
Bo µg/m³ jest praktyczne dla jakości powietrza: próbki i wyniki monitoringu odnoszą się zwykle do objętości rzędu litrów i metrów sześciennych. µg/cm³ daje bardzo małe liczby i rzadziej jest stosowane w raportach.
Tak. "Czad" to nazwa potoczna tlenku węgla(II) (CO). W kontekście zdrowia jest groźny, bo wiąże się z hemoglobiną i ogranicza transport tlenu. W zadaniach egzaminacyjnych ważne są też poprawne jednostki stężeń.
Bo to wartość większa niż wyjściowe 10 000 µg/m³, a zmiana m³ → cm³ powinna liczbę zmniejszyć, nie zwiększyć. 100 µg/cm³ odpowiadałoby aż 100 000 000 µg/m³, czyli ogromnemu wzrostowi po przeliczeniu.
Ćwicz stałe przeliczniki: m↔cm, m³↔dm³↔cm³, mg↔µg oraz pracę na potęgach 10. Rozwiązuj krótkie zadania rachunkowe i zawsze dopisuj jednostki w każdym kroku – to ogranicza błędy kierunku i skali.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 61% zdających egzamin. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że przeliczamy tylko jednostkę objętości:1 m3 = (100 cm)3 = 1 000 000 cm3.Skoro 10 000 µg przypada na 1 m3, to na 1 cm3 przypada 10 000 / 1 000 000 = 0,01 µg/cm3.

Źródła:

  • BIPM (Bureau International des Poids et Mesures), The International System of Units (SI) – SI Brochure, 9th edition (2019), część dotycząca jednostek pochodnych i zapisu jednostek objętości
  • NIST (National Institute of Standards and Technology), Reference on SI units – sekcja dotycząca jednostek objętości i przeliczeń m, cm oraz m³, cm³

Materiały:

  • Tablice jednostek SI i przeliczniki objętości (m³, dm³, cm³)
  • Podręcznik/kompendium z podstaw metrologii i przeliczeń jednostek w ochronie środowiska
  • Zadania rachunkowe z przeliczania stężeń (µg/m³, mg/m³, ppm) w kontekście gazów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego