KWALIFIKACJA MED9 - PRÓBNY

PYTANIE NR 18.
Dostarczone do apteki leki zawierające substancje psychotropowe grupy II-P (np. pentazocyna, metylofenidat), farmaceuta umieści w:
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Produkty zawierające substancje psychotropowe grupy II-P wymagają zabezpieczenia przed dostępem osób nieuprawnionych, dlatego w aptece przechowuje się je w zamykanej na klucz szafce lub szufladzie. Lodówka i zaciemnienie dotyczą zwykle wymogów stabilności, a "szafki na leki gotowe" nie zapewniają wymaganego poziomu zabezpieczenia.

Pełne wyjaśnienie:

W aptece miejsce przechowywania leku zależy nie tylko od warunków fizykochemicznych (temperatura, światło), ale także od wymogów prawnych dotyczących zabezpieczenia produktów o potencjale nadużycia. Dotyczy to m.in. części substancji kontrolowanych, w tym substancji psychotropowych grupy II-P.

Odpowiedź "szafce lub szufladzie zamykanej na klucz." jest poprawna, ponieważ leki z II-P muszą być przechowywane w sposób uniemożliwiający dostęp osobom nieuprawnionym. Zamykanie na klucz jest praktycznym sposobem spełnienia tego wymagania w warunkach apteki i minimalizuje ryzyko kradzieży lub niekontrolowanego wydania.

Pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe z następujących powodów:

  • "lodówce." – przechowywanie w lodówce wynika z charakterystyki produktu (np. konieczność 2–8°C). Sama przynależność do II-P nie oznacza automatycznie wymogu chłodzenia; tu kluczowe jest zabezpieczenie prawne, a nie temperatura.
  • "zaciemnionym miejscu." – ochrona przed światłem jest wymogiem jakościowym dla niektórych substancji (fotowrażliwość), ale nie zastępuje zabezpieczenia przed dostępem osób nieuprawnionych. "Ciemno" nie oznacza "bezpiecznie".
  • "szafkach na leki gotowe." – standardowe szafki na leki gotowe służą do porządkowania asortymentu, lecz nie muszą być zamykane na klucz. Dla II-P potrzebne jest dodatkowe zabezpieczenie (zamykana szafka/szuflada), więc ogólne "szafki" są niewystarczające.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze rozdziel w głowie dwa pytania: (1) czy lek wymaga specjalnych warunków typu chłodzenie/ochrona przed światłem, oraz (2) czy wymaga zabezpieczenia prawnego (N/P, konkretne grupy). W tym zadaniu sprawdzane jest przede wszystkim to drugie.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Grupa II-P to kategoria prawna substancji psychotropowych. W praktyce aptecznej oznacza to m.in. obowiązek szczególnego zabezpieczenia takich produktów przed dostępem osób nieuprawnionych, zwykle przez przechowywanie w zamykanej na klucz szafce lub szufladzie oraz stosowanie właściwej ewidencji zgodnie z wymaganiami.
Bo przepisy wymagają ograniczenia dostępu do substancji o potencjale nadużycia. Zamykanie na klucz zmniejsza ryzyko kradzieży, pomyłkowego wydania i dostępu osób postronnych. To wymóg organizacyjny i prawny, niezależny od tego, czy lek wymaga chłodzenia lub ochrony przed światłem.
Lek "psychotropowy" w sensie farmakologicznym działa na ośrodkowy układ nerwowy, ale nie musi podlegać kontroli prawnej. "Substancja psychotropowa z wykazu P" to termin prawny – dana substancja jest wymieniona w wykazach i ma dodatkowe wymagania (np. zabezpieczenie na klucz). Na egzaminie liczy się znaczenie prawne.
Nie. Lodówka spełnia funkcję utrzymania temperatury, a zamknięcie na klucz spełnia funkcję zabezpieczenia przed dostępem osób nieuprawnionych. Jeśli produkt wymaga i chłodzenia, i szczególnego zabezpieczenia, trzeba spełnić oba warunki jednocześnie (odpowiednio zabezpieczona lodówka lub wydzielone rozwiązanie organizacyjne).
Najczęściej są to produkty zawierające środki odurzające z bardziej restrykcyjnych grup oraz substancje psychotropowe z grupy II-P. Na zajęciach i w praktyce warto uczyć się rozpoznawania ich po substancji czynnej i statusie prawnym, a nie po działaniu terapeutycznym (np. "na ból" czy "na OUN").
W miejscu niedostępnym dla pacjentów i osób postronnych, zwykle w części zaplecza lub w strefie pracy personelu. Kluczowe jest, aby dostęp miały wyłącznie osoby uprawnione. W praktyce stosuje się metalowe szafki/szuflady lub kasety, odpowiednio przymocowane, zgodnie z procedurami apteki.
Najczęstszy błąd to automatyczne wybieranie "lodówki" lub "zaciemnionego miejsca" bez rozpoznania, czy pytanie dotyczy stabilności leku, czy zabezpieczenia prawnego. Drugi błąd to utożsamianie leków działających na OUN z substancjami z wykazu P. Pomaga czytanie polecenia pod kątem słów "zamykane na klucz".
Nie. Większość leków na receptę przechowuje się w standardowych szafkach aptecznych, zorganizowanych tak, aby pacjenci nie mieli do nich dostępu. Wymóg zamknięcia na klucz dotyczy tylko określonych grup substancji kontrolowanych wskazanych w przepisach, a nie całej kategorii "Rx".
Gdy dany produkt jest wrażliwy na światło, co wynika z jego dokumentacji (np. opakowanie, ulotka, wymagania przechowywania). Zaciemnienie chroni przed degradacją, ale nie jest kryterium dla zabezpieczenia prawnego. Dlatego nie powinno być wybierane, gdy pytanie dotyczy substancji kontrolowanych i dostępu osób nieuprawnionych.
Ucz się poprzez schemat: substancja czynna → status prawny → miejsce przechowywania. Rób fiszki z przykładami substancji, ale zawsze łącz je z regułą (które grupy wymagają zamknięcia na klucz). Ćwicz też odróżnianie wymogów jakościowych (temperatura/światło) od wymogów bezpieczeństwa i ewidencji.
info

Około 46% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Według specjalistów z branży: "Produkty zawierające substancje psychotropowe grupy II-P wymagają zabezpieczenia przed dostępem osób nieuprawnionych, dlatego w aptece przechowuje się je w zamykanej na klucz szafce lub szufladzie."

Źródła:

  • [ISAP] https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20222363/O/D20222363.pdf
  • Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 18 listopada 2022 r. w sprawie podstawowych warunków prowadzenia apteki, § 3, Dz.U. 2022 poz. 2363
  • Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 11 września 2006 r. w sprawie środków odurzających, substancji psychotropowych, prekursorów kategorii 1 (tekst jednolity), Dz.U. 2024 poz. 373

Materiały:

  • Tekst rozporządzenia w sprawie podstawowych warunków prowadzenia apteki (część o przechowywaniu i zabezpieczeniach)
  • Tekst jednolity rozporządzenia dotyczącego środków odurzających i substancji psychotropowych (wykazy i grupy)
  • Materiały dydaktyczne z towaroznawstwa farmaceutycznego i organizacji pracy apteki (procedury przyjęcia i przechowywania)

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego