KWALIFIKACJA MOT5 - CZERWIEC 2017

PYTANIE NR 21.
Drgania oscylacyjne odczuwalne w pojeździe na kole kierownicy przy małej prędkości mogą być spowodowane
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Drgania kierownicy przy małej prędkości najczęściej wynikają z geometrycznej nieprawidłowości koła/opony.
Bicie opony (radialne lub boczne) powoduje okresowe "podbijanie" i zmiany kontaktu z nawierzchnią już przy wolnym toczeniu, więc drgania mają niską częstotliwość zgodną z obrotami koła.

Pełne wyjaśnienie:

Drgania oscylacyjne odczuwalne na kole kierownicy trzeba wiązać z mechanizmem wymuszenia oraz z zakresem prędkości, w którym objaw jest najsilniejszy. Przy małej prędkości (typowo kilkadziesiąt km/h) dominują wymuszenia związane z geometrią koła, czyli z tym, że opona lub koło nie toczą się idealnie "po okręgu".

Bicie opony (tzw. runout) może mieć charakter radialny (zmiana efektywnego promienia toczenia) lub boczny (odchylenie na boki). Podczas obrotu koła powstaje wtedy okresowa zmiana siły w strefie kontaktu z nawierzchnią. Układ zawieszenia i kierowniczy przenosi tę okresową zmianę na drążki kierownicze i w efekcie na kierownicę jako wyraźne, wolne drgania. Częstotliwość jest niska, bo odpowiada obrotom koła.

Niewyrównoważenie koła jest z kolei problemem masowym: siła od niewyważenia rośnie bardzo mocno wraz z prędkością (w praktyce staje się dokuczliwa dopiero przy większych prędkościach jazdy). Dlatego typowy scenariusz dla niewyrównoważenia to wibracje nasilające się w okolicach wyższych prędkości, a nie przy wolnym toczeniu.

Usterki takie jak uszkodzenie amortyzatora lub utrata sztywności sprężyny mogą pogarszać tłumienie i stabilność, zwiększać kołysanie lub wydłużać czas "dobijania" zawieszenia, ale same w sobie nie są najbardziej charakterystyczną przyczyną drgań oscylacyjnych kierownicy pojawiających się już przy niskiej prędkości. W diagnostyce praktycznej, gdy drgania występują przy małej prędkości, najpierw sprawdza się stan opony i felgi, ewentualne odkształcenia oraz bicie (np. obserwacja podczas obrotu i pomiar czujnikiem).

  • Wskazówka egzaminacyjna: jeżeli w pytaniu pojawia się "mała prędkość", myśl o biciu (geometria). Jeżeli "wysoka prędkość" i nasilanie w miarę rozpędzania – myśl o niewyważeniu (masa).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):

Bicie opony to odchyłka geometryczna (radialna lub boczna), przez którą koło nie toczy się idealnie równo.

W jeździe próbnej często daje wolne, rytmiczne drgania kierownicy już przy małej prędkości, a ich "tempo" rośnie wraz z obrotami koła.

Niewyrównoważenie jest związane z rozkładem masy. Siła od niewyważenia rośnie bardzo szybko wraz z prędkością obrotową koła, więc przy małej prędkości jest zbyt mała, by wywołać wyraźne wibracje.

Dlatego typowo nasila się przy wyższych prędkościach jazdy.

Najprościej porównać zakres prędkości, w którym objaw jest najsilniejszy.

  • Bicie: często odczuwalne już przy niskiej prędkości, bardziej "pulsujące".
  • Niewyważenie: narasta wraz z prędkością i zwykle jest dokuczliwe dopiero szybciej.

Najczęściej są to odkształcenia opony lub felgi po uderzeniu, nieprawidłowe osadzenie opony na rancie, wada opony albo miejscowe "jajowacenie".

Warto też sprawdzić zabrudzenia na piaście lub feldze, które powodują nierówne przyleganie.

Gdy oprócz drgań pojawia się pogorszona stabilność, "pływanie" auta, stuki na nierównościach lub nadmierne bujanie po dociśnięciu nadwozia, podejrzewa się elementy zawieszenia.

Same amortyzatory i sprężyny częściej wpływają na tłumienie niż na typowe drgania od toczenia.

Tak, bicie może być odczuwalne w szerokim zakresie prędkości, bo wynika z geometrii. W praktyce kierowca może zauważyć je szczególnie przy niskiej i średniej prędkości, ale przy większej również może wystąpić, zależnie od amplitudy bicia i podatności zawieszenia.

Stosuje się kontrolę wizualną podczas obrotu koła oraz pomiar czujnikiem zegarowym (bicie boczne i radialne).

Pomocne bywa też obracanie koła na podniesionym pojeździe i obserwacja "falowania" bieżnika lub rantu felgi.

Najczęściej automatycznie wybierają "niewyważenie", bo to popularne skojarzenie z wibracjami kół, ignorując warunek "mała prędkość".

Drugi błąd to wrzucanie do jednego worka wszystkich usterek zawieszenia, mimo że objawy zależą od mechanizmu i prędkości.

Typowe są wibracje nasilające się wraz ze wzrostem prędkości, często odczuwalne w kierownicy (oś przednia) lub w nadwoziu/fotelu (oś tylna).

Po zmniejszeniu prędkości objaw zwykle słabnie, co jest ważną wskazówką diagnostyczną.

Zawsze czytaj warunek o prędkości i przypisz go do mechanizmu: geometria vs masa.

  • Mała prędkość: podejrzewaj bicie/odkształcenie.
  • Duża prędkość: podejrzewaj niewyważenie.

Dopiero potem rozważ luzy w zawieszeniu i układzie kierowniczym.

info

Statystycznie 51% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Źródła:

  • Robert Bosch GmbH, "Bosch Automotive Handbook" (Handbook), rozdziały dotyczące kół/ogumienia oraz drgań i diagnostyki podwozia (NVH) – wydanie książkowe (źródło ogólne, bez wskazania stron).
  • Thomas D. Gillespie, "Fundamentals of Vehicle Dynamics", rozdziały dotyczące drgań wymuszonych i dynamiki kół – wydanie książkowe (źródło ogólne, bez wskazania stron).

Materiały:

  • Podręczniki do diagnostyki podwozia i układu kierowniczego w technice samochodowej (dział: koła/ogumienie, wibracje)
  • Materiały szkoleniowe producentów urządzeń do wyważania i pomiaru bicia kół (opisy zjawisk runout i niewyrównoważenia)
  • Instrukcje serwisowe dotyczące jazdy próbnej i interpretacji drgań (NVH) w pojazdach

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego