Kompensacja społeczna to działania ukierunkowane na wyrównywanie ograniczeń w funkcjonowaniu wynikających z niepełnosprawności oraz na redukcję barier środowiskowych. W praktyce asystenta osoby niepełnosprawnej oznacza to takie organizowanie wsparcia i takie dostosowanie otoczenia, aby osoba ociemniała mogła możliwie samodzielnie wykonywać czynności życia codziennego i uczestniczyć w życiu społecznym.
W pytaniu kluczowe są dwa elementy: (1) "wyrównanie braków środowiskowych" oraz (2) "przystosowanie do życia". Oba wskazują na kompensowanie skutków ograniczeń (np. przez dobór ułatwień, zmian w otoczeniu i sposobie realizacji czynności), a nie na działania doraźne lub profilaktyczne.
- Interwencja społeczna jest zwykle rozumiana jako szybka reakcja na trudną sytuację, kryzys lub nagłe zagrożenie funkcjonowania (np. eskalacja problemu, przemoc, bezdomność, epizod kryzysowy). Nie opisuje wprost procesu systematycznego wyrównywania barier i uczenia adaptacji.
- Prewencja społeczna dotyczy zapobiegania powstawaniu problemów (działania "zanim" trudność się pojawi albo zanim się nasili). W pytaniu mowa o już istniejących brakach/barierach i o przystosowaniu, więc prewencja nie pasuje.
- Wzmocnienie społeczne to określenie bardziej potoczne i nieprecyzyjne w tym kontekście; może kojarzyć się z motywowaniem, wzmacnianiem poczucia sprawczości czy treningiem kompetencji, ale nie nazywa jednoznacznie procesu wyrównywania barier środowiskowych.
Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawiają się słowa "wyrównanie", "zastępowanie braków", "ułatwienia", "dostosowanie otoczenia" i "adaptacja", najczęściej chodzi o podejście kompensacyjne, czyli takie, które tworzy warunki do możliwie niezależnego funkcjonowania.
