KWALIFIKACJA CHM5 - STYCZEŃ 2021

PYTANIE NR 16.
Które działanie nie przyczynia się do poprawy jakości powietrza w aglomeracjach miejskich?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Poprawne jest "Stosowanie w pojazdach oleju napędowego", bo samo używanie diesla nie stanowi działania naprawczego dla powietrza w miastach i wiąże się z emisjami (m.in. NOx i pyłów wtórnych).
Pozostałe odpowiedzi opisują typowe działania ograniczające emisje: oczyszczanie spalin, centralizację wytwarzania ciepła oraz zmniejszenie zapotrzebowania na energię.

Pełne wyjaśnienie:

Pytanie dotyczy działań, które nie prowadzą do poprawy jakości powietrza w aglomeracjach. W praktyce poprawa jakości powietrza oznacza ograniczanie emisji z głównych źródeł: transportu, ogrzewania budynków (tzw. niska emisja) oraz energetyki/przemysłu.

Odpowiedź "Stosowanie w pojazdach oleju napędowego" nie jest działaniem prośrodowiskowym w sensie programu naprawczego. W miastach transport drogowy jest istotnym źródłem zanieczyszczeń, a silniki wysokoprężne mogą generować emisje, które pogarszają jakość powietrza (zwłaszcza w ruchu miejskim). Sam fakt wyboru oleju napędowego nie stanowi techniki redukcji emisji ani nie jest równoznaczny z ich ograniczeniem.

Pozostałe propozycje są typowymi działaniami naprawczymi:

  • "Budowa instalacji odsiarczania spalin" ogranicza emisję związków siarki (np. SO2) w energetyce i przemyśle, co bezpośrednio zmniejsza udział tych zanieczyszczeń w powietrzu.
  • "Likwidacja małych kotłowni na rzecz dużych elektrociepłowni" może poprawiać sytuację, bo duże źródła zwykle łatwiej wyposażyć w skuteczne instalacje oczyszczania spalin, a wytwarzanie w kogeneracji bywa efektywniejsze energetycznie, co redukuje emisje na jednostkę dostarczonej energii.
  • "Termodernizacja budynków oraz instalacja mierników energii cieplnej" zmniejsza zapotrzebowanie na ciepło i często ogranicza zużycie paliw. Mniejsze zużycie energii przekłada się na mniejsze emisje z lokalnych źródeł ogrzewania, co jest kluczowe w walce ze smogiem.

Wskazówka egzaminacyjna: jeżeli wśród odpowiedzi jest opcja opisująca sam wybór paliwa bez elementu redukcji emisji (technologia, modernizacja, ograniczenie zużycia), często będzie ona kandydatem na działanie, które nie poprawia jakości powietrza.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Jakość powietrza to ocena poziomu zanieczyszczeń w powietrzu (np. pyłów i gazów) w danym obszarze. W miastach pogarszają ją głównie emisje z transportu oraz ogrzewania budynków. Poprawa jakości oznacza działania, które realnie zmniejszają emisje lub ekspozycję ludzi.
Najczęściej są to: ogrzewanie budynków (tzw. niska emisja), transport drogowy oraz energetyka i przemysł. W zależności od sezonu rośnie udział różnych źródeł: zimą dominuje ogrzewanie, a w całym roku istotny jest ruch samochodowy.
Termomodernizacja zmniejsza straty ciepła, więc spada zapotrzebowanie na energię do ogrzewania. Mniejsze zużycie paliw oznacza niższe emisje pyłów i gazów z kotłów oraz pieców. To szczególnie ważne w gęstej zabudowie, gdzie zanieczyszczenia kumulują się przy ziemi.
Odsiarczanie spalin to technologia usuwania związków siarki ze spalin przed ich wypuszczeniem do atmosfery. Ogranicza emisję SO2 i pochodnych, co poprawia jakość powietrza oraz zmniejsza ryzyko wtórnego powstawania zanieczyszczeń. Stosuje się je głównie w energetyce i przemyśle.
Nie zawsze, ale często mogą być korzystniejsze emisyjnie, bo łatwiej je wyposażyć w skuteczne instalacje oczyszczania spalin i kontrolować parametry spalania. Dodatkowo kogeneracja (wytwarzanie ciepła i prądu) bywa bardziej efektywna. Trzeba jednak brać pod uwagę paliwo, lokalizację i standardy emisji.
Samo "stosowanie oleju napędowego" nie jest metodą redukcji emisji, tylko sposobem zasilania pojazdów. W ruchu miejskim transport jest istotnym źródłem zanieczyszczeń, więc działaniami poprawiającymi sytuację są raczej ograniczanie ruchu, wymiana na niskoemisyjne napędy lub usprawnienie komunikacji.
Transport wiąże się m.in. z emisjami tlenków azotu (NOx), cząstek stałych (PM) oraz zanieczyszczeń wtórnych powstających w atmosferze. Istotne są też pyły z zużycia opon i hamulców. Na egzaminie warto kojarzyć, że ograniczanie emisji komunikacyjnej jest kluczowe w aglomeracjach.
Częsty błąd to mylenie działań "inwestycyjnych" z działaniami realnie redukującymi emisję. Uczniowie czasem ignorują sektor źródłowy (transport vs ogrzewanie) i wybierają odpowiedź na podstawie skojarzeń. Pomaga pytanie kontrolne: "czy to zmniejsza emisję albo zużycie paliwa?"
Największy efekt jest tam, gdzie ogrzewanie budynków znacząco wpływa na zanieczyszczenia, zwłaszcza w sezonie grzewczym i w obszarach z rozproszonymi źródłami ciepła. Jeśli po termomodernizacji spada zużycie paliw w lokalnych kotłach, zwykle poprawiają się warunki w najbliższym otoczeniu.
Ułóż działania według mechanizmu: (1) redukcja emisji u źródła, (2) poprawa efektywności energetycznej, (3) oczyszczanie spalin, (4) zmiany w transporcie. Następnie ćwicz rozpoznawanie, które opcje są tylko opisem paliwa/urządzenia bez efektu redukcyjnego.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 67% zdających egzamin. średnie

Źródła:

  • World Health Organization (WHO), "WHO global air quality guidelines" (2021) – dokument dot. zanieczyszczeń powietrza i ich skutków zdrowotnych, https://www.who.int/publications/i/item/9789240034228 - accessed 2026-02-28
  • European Environment Agency (EEA), "Air quality in Europe" (raport cykliczny, strona raportów), https://www.eea.europa.eu/publications#c14=air%20quality - accessed 2026-02-28

Materiały:

  • Raporty o jakości powietrza (np. krajowe/wojewódzkie roczne oceny jakości powietrza)
  • Materiały szkoleniowe z zakresu źródeł emisji i metod ograniczania zanieczyszczeń
  • Publikacje o termomodernizacji i efektywności energetycznej budynków

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego