Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA SPO4 - STYCZEŃ 2020



PYTANIE NR 23.
Dziecko używa już właściwie wszystkich samogłosek, prócz nosowych. Ze spółgłosek wymawia: p, b, m, t, d, n, k, ś, czasem ć. Pozostałe spółgłoski zastępuje innymi, o zbliżonym miejscu artykulacji. Upraszcza grupy spółgłoskowe. Charakterystyczne w mowie dziecka jest wymawianie tylko pierwszej sylaby lub końcówki.

Opisane umiejętności z zakresu rozwoju mowy dziecka odnoszą się do wyodrębnionego przez Leona Kaczmarka okresu

A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Opis dotyczy mowy na poziomie wyrazu: dziecko ma już wiele głosek, ale często je zastępuje, upraszcza grupy spółgłoskowe i redukuje wyraz do pierwszej sylaby lub końcówki. To są typowe cechy etapu, w którym kształtuje się struktura wyrazu, a nie jeszcze poprawne zdania czy sama melodia wypowiedzi.

Pełne wyjaśnienie:

W opisie zwracają uwagę cechy odnoszące się do budowy i realizacji wyrazu: dziecko potrafi wypowiedzieć większość samogłosek (z wyjątkiem nosowych) i część spółgłosek, natomiast inne spółgłoski zastępuje głoskami o zbliżonym miejscu artykulacji. Dodatkowo upraszcza grupy spółgłoskowe oraz ma tendencję do wymawiania tylko pierwszej sylaby albo samej końcówki.

Takie zjawiska są charakterystyczne dla etapu, w którym dziecko intensywnie rozwija kompetencję fonologiczną i artykulacyjną, ale główną jednostką, którą "obrabia" w mowie, jest wyraz (jego sylaby i układ spółgłosek). Dlatego poprawna odpowiedź to okres wyrazu.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • Okres melodii odnosi się do wcześniejszego etapu, gdy dominują elementy prozodyczne (intonacja, rytm, "melodia" wypowiedzi), a nie szczegółowe operacje na strukturze wyrazów i substytucje głosek.
  • Okres zdania wiąże się z rozwojem składni i budowaniem wypowiedzi wielowyrazowych. W pytaniu kluczowe są problemy z realizacją głosek oraz redukcja sylab w obrębie jednego wyrazu, czyli poziom niższy niż zdanie.
  • Okres swoistej mowy dziecięcej jest określeniem ogólnym, które może kojarzyć się z "dziecięcymi" realizacjami, ale w tym zadaniu decydują konkretne wskaźniki: upraszczanie grup spółgłoskowych oraz skracanie wyrazu do sylaby/końcówki. To precyzyjnie kieruje do etapu wyrazu.

W praktyce opiekunka dziecięca może zapamiętać prostą wskazówkę: jeśli w opisie pojawiają się sylaby, skracanie wyrazów, grupy spółgłoskowe i zamiany głosek, to pytanie najczęściej dotyczy etapu związanego z wyrazem, a nie z melodią czy ze zdaniem.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Co to jest okres wyrazu w rozwoju mowy dziecka?
To etap, w którym dziecko intensywnie ćwiczy mówienie wyrazów: upraszcza trudne układy głosek, skraca wyrazy do sylab, zastępuje spółgłoski łatwiejszymi. Najbardziej widoczne są zmiany w wymowie i strukturze sylabowej, a nie jeszcze w budowie zdań.
Jak rozpoznać w mowie dziecka upraszczanie grup spółgłoskowych?
Upraszczanie polega na tym, że dziecko "gubi" część spółgłosek w zbitkach (np. w środku wyrazu) albo zamienia je na łatwiejszy układ. W obserwacji zwracaj uwagę na wyrazy z trudnymi połączeniami spółgłosek i porównuj je z poprawną formą dorosłych.
Dlaczego dziecko zamienia spółgłoski na inne o podobnym miejscu artykulacji?
To typowa strategia rozwojowa: dziecko wybiera głoskę łatwiejszą do ułożenia narządów mowy, ale "podobną" (np. tworzoną w zbliżonym miejscu). Mechanizm wynika z niedojrzałości precyzyjnych ruchów języka i warg oraz z dopiero kształtującej się kontroli słuchowej.
Co oznacza, że dziecko mówi tylko pierwszą sylabę lub końcówkę wyrazu?
To skracanie struktury wyrazowej (redukcja sylab). Dziecko wybiera fragment wyrazu, który jest dla niego najłatwiejszy do wymówienia, a resztę opuszcza. W zadaniach egzaminacyjnych jest to silna wskazówka, że problem dotyczy poziomu wyrazu, nie zdania.
Kiedy nosowe samogłoski mogą pojawiać się później niż inne?
Samogłoski nosowe bywają trudniejsze, bo wymagają precyzyjnej koordynacji toru ustnego i nosowego. W praktyce rozwojowej część dzieci opanowuje je później niż pozostałe samogłoski. W ocenie zawsze uwzględniaj wiek dziecka i całość funkcjonowania komunikacyjnego.
Jakie są najczęstsze błędy w zadaniach o okresach rozwoju mowy Kaczmarka?
Najczęściej myli się etap, bo uczący skupiają się na pojedynczym haśle (np. "dziecięca wymowa") zamiast na wskaźnikach: sylaby, grupy spółgłoskowe, substytucje głosek. Drugi błąd to automatyczne wybieranie "zdania", gdy opis brzmi "długo", nawet jeśli dotyczy wyrazu.
Jak opiekunka dziecięca może wspierać rozwój mowy na etapie wyrazu?
Pomagają krótkie zabawy sylabowe i rytmiczne: dzielenie wyrazów na sylaby klaskaniem, powtarzanie prostych sekwencji, wyraźne modelowanie poprawnej wymowy bez krytykowania dziecka. Ważne jest też spokojne tempo mówienia dorosłego i częste nazywanie czynności oraz przedmiotów.
Czy upraszczanie wymowy zawsze oznacza wadę wymowy?
Nie zawsze. Uproszczenia mogą być elementem normy rozwojowej na określonym etapie. Niepokój powinny budzić: brak postępów, niezrozumiałość mowy dla otoczenia, bardzo duże trudności w wielu obszarach jednocześnie lub nieadekwatność do wieku. Wtedy warto zasugerować konsultację specjalisty.
Jakie obserwacje mowy warto notować do rozmowy z rodzicami?
Zapisuj konkretne przykłady: które głoski dziecko wymawia, jakie zamiany powtarzają się najczęściej, czy skraca wyrazy, czy upraszcza grupy spółgłoskowe oraz w jakich sytuacjach mówi najchętniej. Takie dane są bardziej pomocne niż ogólne stwierdzenia typu "mówi niewyraźnie".
Jak odróżnić etap melodii od etapu wyrazu w prostym pytaniu testowym?
Jeśli opis dotyczy głównie intonacji, rytmu i ogólnej "melodii" wypowiedzi, to pasuje do etapu melodii. Jeśli pojawiają się sylaby, skracanie wyrazów, zamiany konkretnych spółgłosek i upraszczanie grup spółgłoskowych, to wskazuje na etap wyrazu.
info

Około 58% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Według specjalistów z branży: "Opis dotyczy mowy na poziomie wyrazu: dziecko ma już wiele głosek, ale często je zastępuje, upraszcza grupy spółgłoskowe i redukuje wyraz do pierwszej sylaby lub końcówki."

Materiały:

  • Podstawowe podręczniki z zakresu logopedii rozwojowej (rozwój mowy dziecka, normy i odchylenia)
  • Materiały dydaktyczne o rozwoju fonetyczno-fonologicznym w wieku przedszkolnym (karty obserwacji, checklisty)
  • Zalecenia i poradniki praktyczne dla opiekunek/wychowawców dotyczące wspierania komunikacji językowej dziecka
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego