Wyłamanie zmęczeniowe zębów przekładni to uszkodzenie powstające wskutek obciążeń cyklicznych. W praktyce pęknięcie inicjuje się najczęściej w strefie największych naprężeń zginających, czyli u podstawy zęba (w obszarze karbu geometrycznego). Następnie pęknięcie propaguje przez przekrój zęba przez wiele cykli pracy, aż do osiągnięcia krytycznego przekroju nośnego i końcowego oderwania fragmentu.
Rozpoznanie na fotografii opiera się na cechach powierzchni przełomu typowych dla zmęczenia:
- Ślady narastania pęknięcia – widoczna strefa stopniowego rozwoju (często o innym wyglądzie niż przełom końcowy).
- Przełom końcowy – część powstała nagle, gdy pozostały przekrój nie przeniósł obciążenia; bywa bardziej chropowata.
- Lokalizacja – początek pęknięcia zwykle przy stopie zęba, a nie na wierzchołku.
Odpowiedź "B" jest właściwa, ponieważ przedstawia uszkodzenie odpowiadające mechanizmowi zmęczeniowemu (narastanie pęknięcia i końcowe wyłamanie). Pozostałe fotografie (A, C, D) w tego typu zestawach zwykle pokazują inne tryby uszkodzeń, które łatwo pomylić ze zmęczeniem: przeciążeniowe ukruszenie (nagłe, bez długiej strefy propagacji), wykruszenia/odpryski związane z kontaktem powierzchniowym (pitting/spalling) lub zużycie ścierne. Na egzaminie warto pamiętać, że zmęczenie dotyczy najczęściej zginania zęba (stopa zęba), a uszkodzenia kontaktowe – powierzchni współpracy boków zębów.
Wskazówka egzaminacyjna: najpierw ustal, czy uszkodzenie wygląda na nagłe (przeciążenie) czy długotrwałe (zmęczenie), a dopiero potem porównuj szczegóły tekstury przełomu i miejsce inicjacji.
