KWALIFIKACJA ELM2 + ELM5 - CZERWIEC 2014

PYTANIE NR 45.
Elektronik pracujący na stanowisku trawienia płytek drukowanych jest narażony na
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Na stanowisku trawienia płytek drukowanych stosuje się roztwory chemiczne usuwające miedź. Kontakt skóry lub oczu z takim odczynnikiem może spowodować oparzenie chemiczne. Pozostałe opcje nie są typowym skutkiem samego procesu trawienia PCB.

Pełne wyjaśnienie:

Proces trawienia płytek drukowanych polega na chemicznym usuwaniu nieosłoniętej warstwy miedzi z laminatu. W praktyce używa się do tego roztworów o właściwościach drażniących lub żrących, a praca obejmuje nalewanie, zanurzanie płytek, mieszanie oraz płukanie.

Dlaczego poprawna jest odpowiedź: poparzenie środkiem chemicznym?
Najbardziej typowym i bezpośrednim zagrożeniem na tym stanowisku jest kontakt z odczynnikiem trawiącym. Rozlanie roztworu, zachlapanie podczas wkładania/wyjmowania płytki lub przenoszenia kuwety może skutkować podrażnieniem, a nawet oparzeniem chemicznym skóry albo uszkodzeniem oczu. Dlatego kluczowe są środki ochrony (np. rękawice dobrane do chemikaliów, okulary, fartuch) oraz procedury bezpiecznej pracy.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • Zatrucie pokarmowe – dotyczy spożycia skażonej żywności. Na stanowisku trawienia główna droga narażenia to kontakt ze skórą/oczami i ewentualnie wdychanie oparów/aerozoli, a nie mechanizm typowy dla zatruć pokarmowych (choć higiena rąk i zakaz jedzenia w pracowni nadal są ważne).
  • Porażenie prądem elektrycznym – to częste zagrożenie w elektronice, ale nie jest ono charakterystyczne dla samego etapu chemicznego trawienia. Oczywiście w pracowni mogą być urządzenia elektryczne (np. mieszadła, podgrzewacze), jednak w pytaniu wskazano stanowisko trawienia, gdzie dominują zagrożenia chemiczne.
  • Pylica płuc – jest skutkiem długotrwałego wdychania pyłów (np. krzemionkowych) w środowisku silnie zapylonym. Trawienie PCB jest procesem mokrym, więc pylica nie jest typowym ryzykiem tego stanowiska.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw identyfikuj czynnik szkodliwy dominujący w danym etapie (tu: odczynnik chemiczny), a dopiero potem dopasuj do niego najbardziej typowy skutek narażenia.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Trawienie PCB to etap wytwarzania płytki, w którym usuwa się chemicznie niepotrzebną miedź z laminatu. Odczynnik trawiący rozpuszcza miedź w miejscach niechronionych warstwą ochronną (np. fotorezystem), dzięki czemu powstają ścieżki i pola lutownicze.
Bo używa się roztworów chemicznych o działaniu drażniącym lub żrącym. Zachlapanie podczas wkładania płytki do kuwety, przenoszenia roztworu czy mieszania może doprowadzić do uszkodzenia skóry albo oczu. To bezpośredni skutek kontaktu z odczynnikiem.
Najczęściej potrzebne są rękawice odporne na dany odczynnik, okulary/gogle, fartuch oraz zabezpieczenie stanowiska przed rozchlapywaniem. Dobór materiału rękawic powinien wynikać z karty charakterystyki (SDS). Ważna jest też dobra wentylacja i porządek na blacie.
Należy natychmiast przerwać pracę i rozpocząć intensywne płukanie wodą (szczególnie oczu), a następnie zgłosić zdarzenie zgodnie z procedurą BHP. Dalsze kroki zależą od SDS danego odczynnika. Nie wolno "neutralizować na skórze" domowymi środkami bez instrukcji.
Może wystąpić w pracowni, jeśli używa się urządzeń zasilanych z sieci (np. podgrzewaczy, mieszadeł), ale nie jest to typowe zagrożenie dominujące dla samego procesu trawienia. W pytaniach egzaminacyjnych zwykle wskazuje się ryzyko wynikające bezpośrednio z kontaktu z chemikaliami.
Zatrucie pokarmowe dotyczy spożycia skażonej żywności. W pracowni chemicznej ryzyko wynika głównie z kontaktu ze skórą/oczami lub wdychania aerozoli. Dlatego obowiązuje zakaz jedzenia i picia przy stanowisku oraz konieczność mycia rąk po pracy.
W praktyce spotyka się różne wytrawiacze, m.in. roztwory na bazie chlorków lub persiarczanów. Konkretny skład zależy od technologii i dostępności. Niezależnie od wyboru, trzeba pracować według karty charakterystyki (SDS), bo klasyfikacja zagrożeń i środki ochrony mogą się różnić.
Skup się na sekcjach dotyczących identyfikacji zagrożeń, środków ochrony indywidualnej, pierwszej pomocy oraz postępowania w przypadku rozlania. SDS podaje m.in. wymagane rękawice/ochronę oczu i zalecenia wentylacyjne. To praktyczna baza do oceny ryzyka na stanowisku.
Najczęstszy błąd to wybór "porażenia prądem", bo kojarzy się z elektroniką, mimo że pytanie dotyczy procesu chemicznego. Drugi błąd to nieuwzględnienie drogi narażenia (kontakt/rozchlapanie), przez co wybiera się odpowiedzi niezwiązane z chemią, np. pylicę lub zatrucie pokarmowe.
Zapewnij stabilne naczynie na roztwór, zabezpieczenie przed rozlaniem, dostęp do wody do płukania oraz wentylację. Przed pracą przygotuj środki ochrony i miejsce na odpady/neutralizację zgodnie z procedurą. Pracuj spokojnie, bez pośpiechu, minimalizując ryzyko zachlapania.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 80% zdających egzamin. średnio łatwe

Według specjalistów z branży: "Na stanowisku trawienia płytek drukowanych stosuje się roztwory chemiczne usuwające miedź."

Źródła:

  • ECHA (European Chemicals Agency) – CLP: Regulation (EC) No 1272/2008, tekst ujednolicony i materiały informacyjne: https://echa.europa.eu/pl/information-on-chemicals/cl-inventory (dostęp 2026-02-18)
  • Sigma-Aldrich (Merck) Safety Data Sheet: Ferric chloride (chlorek żelaza(III)), SDS page: https://www.sigmaaldrich.com/PL/pl/sds (wyszukaj: Ferric chloride) (dostęp 2026-02-18)
  • Sigma-Aldrich (Merck) Safety Data Sheet: Sodium persulfate (nadsiarczan sodu), SDS page: https://www.sigmaaldrich.com/PL/pl/sds (wyszukaj: Sodium persulfate) (dostęp 2026-02-18)

Materiały:

  • Karty charakterystyki (SDS) dla typowych wytrawiaczy PCB (np. chlorek żelaza(III), nadsiarczan sodu)
  • Instrukcje BHP pracowni elektronicznej dotyczące pracy z substancjami chemicznymi
  • Podręczniki/opracowania o technologii wykonywania płytek drukowanych (etapy: naświetlanie, wywoływanie, trawienie, płukanie)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego