KWALIFIKACJA BUD2 - STYCZEŃ 2016

PYTANIE NR 10.
Element z tarcicy iglastej o wymiarach 50 mm x 100 mm zaliczany jest do
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Klasyfikacja wymiarowa tarcicy opiera się przede wszystkim na grubości elementu.
Przekrój 50 mm × 100 mm ma grubość 50 mm, czyli mieści się w zakresie 50–100 mm właściwym dla bali. Belki i krawędziaki dotyczą większych przekrojów, a deski kończą się na grubości 50 mm.

Pełne wyjaśnienie:

W pytaniu trzeba rozpoznać sortyment tarcicy iglastej na podstawie jej wymiarów. W praktyce (i wg klasyfikacji normowej wskazanej w kontekście) podstawowym kryterium rozróżnienia jest przede wszystkim grubość elementu, a pomocniczo także jego szerokość oraz relacja między wymiarami.

Element o wymiarach 50 mm × 100 mm ma grubość równą 50 mm. Zgodnie z przytoczonym zakresem klasyfikacji, bale obejmują elementy o grubości 50–100 mm. To oznacza, że przekrój 50×100 mm spełnia warunek wymiarowy dla bali, więc poprawna jest odpowiedź: bale.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • Deski – w ujęciu z kontekstu mają grubość 16–50 mm. W zadaniach egzaminacyjnych typowy błąd polega na automatycznym wybieraniu "deski" dla popularnych przekrojów. Tu jednak element jest klasyfikowany jako bal, bo w tej klasyfikacji zakres dla bali zaczyna się od 50 mm.
  • Krawędziaki – to elementy o przekroju zbliżonym do kwadratu, typowo od 100×100 mm wzwyż (wg kontekstu). Przekrój 50×100 mm nie spełnia tego kryterium.
  • Belki – dotyczą wyraźnie większych przekrojów (wg kontekstu np. od ok. 120×200 mm wzwyż). 50×100 mm jest znacząco mniejsze, więc nie jest belką w tej klasyfikacji.

Wskazówka egzaminacyjna: w takich pytaniach najpierw ustal, który wymiar jest grubością (zwykle mniejszy), a dopiero potem porównaj go z przedziałami dla sortymentów. To zmniejsza ryzyko pomylenia bali z belkami lub krawędziakami.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To podział tarcicy na sortymenty (np. deski, bale, krawędziaki) na podstawie jej wymiarów, głównie grubości i szerokości. Dzięki temu łatwiej zamawiać materiał, opisywać go w dokumentacji i jednoznacznie dobrać przekrój do zastosowań konstrukcyjnych.
Najpierw ustal grubość (zwykle mniejszy wymiar przekroju), czyli tutaj 50 mm. W klasyfikacji z kontekstu bale obejmują grubości 50–100 mm, więc 50×100 mm zalicza się do bali. Mylenie wynika często z kojarzenia "deski" z każdym cieńszym elementem.
W klasyfikacji sortymentów tarcicy podstawowym parametrem rozróżniającym jest grubość, bo najlepiej oddaje "masywność" elementu i typowy sposób przerobu. Szerokość jest ważna pomocniczo, ale sama wartość 100 mm nie przesądza, czy to krawędziak lub belka.
Zgodnie z informacją z kontekstu: deski mają zwykle 16–50 mm grubości, a bale 50–100 mm. W zadaniach testowych ważne jest uważne traktowanie wartości granicznych (np. 50 mm), bo w zależności od przyjętej definicji może ona rozpoczynać kolejny sortyment.
Krawędziak ma przekrój zbliżony do kwadratu (często spotyka się 100×100 mm i większe), natomiast bal może mieć przekrój prostokątny i jest klasyfikowany przede wszystkim po grubości (np. 50–100 mm). W praktyce oba bywają elementami konstrukcyjnymi, ale mają inne "widełki" wymiarowe.
Belka w klasyfikacji z kontekstu dotyczy większych przekrojów niż bale (np. rzędu 120×200 mm i więcej). Jeśli przekrój jest mniejszy, jak 50×100 mm, nie spełnia typowych wymiarów belki. Na egzaminie nie kieruj się funkcją (nośny/nienośny), tylko wymiarami.
Tak, to popularny przekrój stosowany jako element konstrukcyjny w różnych rozwiązaniach drewnianych (np. części więźby, elementy rusztów). Jego częste występowanie może jednak wprowadzać w błąd, bo nazwa sortymentu zależy od klasyfikacji wymiarowej, a nie od tego, że "często się go używa".
Najczęściej: (1) mylą bal z belką, bo oba kojarzą się z elementem nośnym; (2) wybierają "krawędziak" dla każdego prostokąta, ignorując przekrój zbliżony do kwadratu; (3) nie zwracają uwagi na wartości graniczne zakresów (np. 50 mm).
Nie zawsze "na pamięć", ale trzeba znać ideę klasyfikacji i typowe przedziały wymiarowe sortymentów, bo takie pytania są częste w zadaniach zawodowych. Najważniejsze jest szybkie rozpoznanie, który wymiar jest grubością, i przyporządkowanie jej do właściwego zakresu.
Przygotuj tabelę sortymentów z zakresami grubości i przykładowymi przekrojami, a potem rozwiązuj krótkie zadania typu "podaj sortyment dla przekroju X×Y". Ćwicz też rozróżnianie nazw: deska (cieńsza), bal (średni), krawędziak (zbliżony do kwadratu), belka (duża).
info

Około 58% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że klasyfikacja wymiarowa tarcicy opiera się przede wszystkim na grubości elementu.Przekrój 50 mm × 100 mm ma grubość 50 mm, czyli mieści się w zakresie 50–100 mm właściwym dla bali.

Źródła:

  • PN-75/D-01001, klasyfikacja wymiarowa sortymentów tarcicy iglastej (zakresy grubości dla desek i bali).

Materiały:

  • Treść normy PN-75/D-01001 (dział: klasyfikacja wymiarowa sortymentów tarcicy)
  • Podręczniki i skrypty z technologii drewna oraz materiałoznawstwa w budownictwie drewnianym (część: tarcica i jej sortymenty)
  • Materiały dydaktyczne do kwalifikacji BUD.2 dotyczące rozpoznawania i doboru materiałów drzewnych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego