Stół krzyżowy to zespół stołu i sań (prowadnic), który pozwala na precyzyjne przesuwanie zamocowanego przedmiotu w dwóch wzajemnie prostopadłych kierunkach (najczęściej osie X i Y). Takie rozwiązanie jest charakterystyczne dla obrabiarek, w których narzędzie lub detal muszą być ustawiane względem siebie z dużą dokładnością podczas obróbki.
Dlaczego poprawna jest "frezarka wspornikowa"?
W frezarce wspornikowej detal mocuje się na stole, a realizacja posuwów roboczych odbywa się m.in. przez przesuw stołu w osiach X i Y (oraz dodatkowo ruch w osi Z realizowany przez układ wspornika/kolumny). Stół krzyżowy jest więc naturalnym elementem konstrukcji umożliwiającym frezowanie płaszczyzn, rowków czy kieszeni z kontrolą położenia.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?
- Piła taśmowa pionowa – to maszyna do cięcia. Ma stół podpierający materiał, ale typowo nie jest to stół krzyżowy służący do precyzyjnych przesuwów X-Y w obróbce skrawaniem; kluczowy jest ruch taśmy i prowadzenie materiału do linii cięcia.
- Wytłaczarka planetarna – jest maszyną do przetwórstwa (np. tworzyw), w której materiał jest transportowany i uplastyczniany w układzie ślimakowym. Nie pracuje na stole krzyżowym, bo kinematyka procesu nie polega na pozycjonowaniu detalu na stole.
- Wtryskarka dźwigniowa – również należy do maszyn do przetwórstwa tworzyw. Kluczowe są układ wtrysku oraz układ zamykania formy (często dźwigniowy). Zamiast stołu krzyżowego występują płyty formujące i mechanizmy zamykania, a nie stół X-Y do ustawiania detalu.
Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w odpowiedziach pojawiają się maszyny do przetwórstwa tworzyw (wtryskarka, wytłaczarka), zwykle pytanie dotyczy rozróżnienia ich od klasycznych obrabiarek skrawających. Pojęcie "stół krzyżowy" łącz przede wszystkim z frezarkami (oraz niektórymi wiertarkami/frezarko-wiertarkami), gdzie liczy się przesuw X-Y.
