KWALIFIKACJA MOT2 + MOT5 + MOT6 - CZERWIEC 2013

PYTANIE NR 20.
Elementem roboczym regulatora prędkości jazdy (tempomatu) jest
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Element roboczy (wykonawczy) w tempomacie to część, która fizycznie zmienia dopływ powietrza/moc silnika, aby utrzymać zadaną prędkość. W klasycznych układach jest to nastawnik przepustnicy (siłownik/napęd przepustnicy). Pozostałe odpowiedzi dotyczą układów hamulcowych lub sprzęgła i nie realizują regulacji mocy silnika.

Pełne wyjaśnienie:

Tempomat (regulator prędkości jazdy) działa jak układ regulacji: kierowca ustawia prędkość zadaną, a sterownik porównuje ją z prędkością rzeczywistą i koryguje napęd tak, aby utrzymać wartość zadaną mimo zmian obciążenia (np. podjazd, wiatr, niewielkie wzniesienia).

Element roboczy (wykonawczy) to ten element, który "wykonuje" korektę – czyli fizycznie wpływa na moment napędowy silnika. W klasycznym tempomacie realizuje to nastawnik przepustnicy: siłownik/napęd, który zmienia położenie przepustnicy, a tym samym ilość powietrza (i pośrednio dawkę paliwa) oraz moc silnika.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • Modulator hydrauliczny jest typowym elementem układów ABS/ESP i służy do modulacji ciśnienia hamowania w obwodach hydraulicznych. Nie jest elementem wykonawczym tempomatu, bo nie steruje bezpośrednio mocą silnika w celu utrzymania prędkości.
  • Pompa hamulcowa wytwarza ciśnienie w układzie hamulcowym podczas hamowania. W tempomacie pedał hamulca (oraz jego czujnik) zwykle pełni rolę warunku wyłączającego, a nie elementu regulacyjnego utrzymującego prędkość.
  • Siłownik sprzęgła dotyczy wysprzęglania (manual/robot). Podobnie jak hamulec, sprzęgło może być sygnałem wyłączenia tempomatu, ale nie jest elementem wykonawczym, który zwiększa/zmniejsza moc silnika, by utrzymać stałą prędkość.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy pytanie używa zwrotu "element roboczy/wykonawczy", szukaj odpowiedzi, która realnie zmienia wielkość regulowaną (tu: prędkość poprzez zmianę mocy/otwarcia przepustnicy), a nie elementu pomocniczego lub zabezpieczającego.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To część układu, która fizycznie realizuje korektę potrzebną do utrzymania zadanej prędkości. W praktyce musi wpływać na moment napędowy, czyli np. zmieniać otwarcie przepustnicy lub sterować dawką powietrza/paliwa poprzez układ sterowania silnikiem.
Tempomat porównuje prędkość zadaną z prędkością rzeczywistą i na podstawie różnicy zwiększa lub zmniejsza napęd silnika. Gdy auto zwalnia (np. pod górę), układ zwiększa otwarcie przepustnicy; gdy przyspiesza (np. z górki), ogranicza napęd.
Bo to on wykonuje "pracę" regulacji: zmienia położenie przepustnicy, a więc dopływ powietrza i moc silnika. Dzięki temu prędkość może być korygowana bez naciskania pedału przyspieszenia przez kierowcę.
Zwykle nie jako element roboczy. Modulator hydrauliczny jest typowy dla ABS/ESP i steruje ciśnieniem hamowania. Tempomat klasycznie reguluje prędkość przez sterowanie silnikiem, a nie przez "dozowanie hamulca".
Najczęściej jest to warunek bezpieczeństwa i sygnał wyłączający tempomat. Naciśnięcie hamulca przerywa utrzymywanie prędkości. Nie jest to jednak element wykonawczy, bo czujnik nie zwiększa ani nie zmniejsza mocy silnika – tylko informuje sterownik.
Tak, ale wymaga sygnału ze sprzęgła (wyłącznika/położenia), aby przy wciśnięciu sprzęgła natychmiast wyłączyć funkcję utrzymania prędkości. Sprzęgło i jego elementy nie są jednak "elementem roboczym" regulacji prędkości.
Częste przyczyny to problem z napędem przepustnicy (mechanicznym lub elektronicznym), błędne sygnały czujników (prędkości, hamulca, sprzęgła), usterki instalacji elektrycznej lub błędy zapisane w sterowniku silnika. Diagnostykę zaczyna się zwykle od odczytu błędów.
Tempomat utrzymuje stałą prędkość (sam dodaje/ujmuje "gaz"), a ogranicznik prędkości nie pozwala jej przekroczyć (ogranicza przyspieszanie po dojściu do limitu). W obu przypadkach kluczowe jest sterowanie momentem silnika, zwykle przez przepustnicę/ECU.
Standardowo po naciśnięciu hamulca, często także po naciśnięciu sprzęgła lub przy wykryciu istotnej usterki (np. błędu sterowania silnikiem). Zależy to od konstrukcji pojazdu, ale zasada jest taka sama: wyłączenie ma zapobiec niekontrolowanemu przyspieszaniu.
Ucz się schematu blokowego: sygnał zadany → porównanie → sterownik → element wykonawczy. Zapamiętaj, że element roboczy musi wpływać na moc silnika (np. przepustnica), a hamulec i sprzęgło to zwykle sygnały wyłączające. Przećwicz też typowe dystraktory z ABS/sprzęgła.
info

Około 40% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Eksperci podkreślają: "Element roboczy (wykonawczy) w tempomacie to część, która fizycznie zmienia dopływ powietrza/moc silnika, aby utrzymać zadaną prędkość."

Źródła:

  • Bosch, "Automotive Handbook" (wydania współczesne), hasła/rozdziały dotyczące cruise control oraz elektroniki/sterowania silnikiem – opis zasady działania i elementów wykonawczych
  • Bosch, "Automotive Electrics and Automotive Electronics" (wydania współczesne), rozdziały o systemach wspomagania kierowcy i sterowaniu przepustnicą (aktuator przepustnicy jako element wykonawczy)

Materiały:

  • Podręczniki/mechanika pojazdowa: rozdziały o układach sterowania silnikiem i osprzęcie dolotu
  • Instrukcje serwisowe producentów dotyczące systemu cruise control (schemat blokowy, elementy wykonawcze)
  • Materiały Bosch/Siemens z zakresu elektroniki samochodowej (funkcja tempomatu i elektroniczna przepustnica)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego