KWALIFIKACJA TDR1 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 16.
Elementem układu napędowego pojazdu, wytwarzającym moment obrotowy, jest
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Moment obrotowy w układzie napędowym wytwarza źródło napędu, czyli silnik.
Pozostałe elementy (skrzynia biegów, mechanizm różnicowy i most napędowy) nie generują momentu, lecz go przenoszą, rozdzielają na koła oraz zmieniają przełożenia i warunki przekazywania napędu.

Pełne wyjaśnienie:

W układzie napędowym pojazdu kluczowe jest rozróżnienie między wytwarzaniem momentu obrotowego a jego przenoszeniem i rozdziałem. Odpowiedź "silnik spalinowy" jest poprawna, ponieważ to silnik (jako źródło napędu) w procesie spalania paliwa zamienia energię chemiczną na pracę mechaniczną i oddaje ją na wał korbowy w postaci momentu obrotowego.

"Skrzynia biegów" jest elementem przeniesienia napędu: dobiera przełożenia, aby dopasować prędkość obrotową i moment na wyjściu do warunków jazdy. Może zwiększać moment na kołach poprzez przełożenie, ale nie tworzy momentu od zera — korzysta z momentu dostarczonego przez silnik.

"Mechanizm różnicowy" odpowiada za umożliwienie różnicy prędkości obrotowych kół tej samej osi (np. w zakręcie) oraz rozdział momentu na półosie. Również nie jest źródłem momentu, tylko elementem rozdzielającym i przekazującym.

"Most napędowy" (zespół napędowy osi) zawiera m.in. przekładnię główną i mechanizm różnicowy; jego zadaniem jest przeniesienie napędu na koła oraz zmiana kierunku przekazywania momentu (z wału napędowego na półosie) i często dalsza redukcja przełożenia. Podobnie jak pozostałe elementy, most napędowy nie wytwarza momentu, a jedynie go przenosi i transformuje.

Na egzaminie warto zapamiętać prostą zasadę: moment wytwarza silnik, a reszta układu napędowego służy do tego, by ten moment bezpiecznie i skutecznie dostarczyć do kół w odpowiedniej wartości i przy odpowiedniej prędkości obrotowej.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Moment obrotowy to wielkość opisująca "siłę skręcającą" działającą na wał. W pojeździe decyduje m.in. o zdolności ruszania i przyspieszania. Moment powstaje w źródle napędu (silniku), a następnie jest przekazywany przez elementy przeniesienia napędu na koła.
Silnik spalinowy jest źródłem napędu: wytwarza moc i moment obrotowy na wale korbowym. Pozostałe podzespoły (sprzęgło, skrzynia biegów, wał napędowy, most) służą głównie do przeniesienia i dostosowania tego momentu do warunków jazdy.
Skrzynia biegów nie generuje momentu, bo nie jest źródłem energii. Jej zadaniem jest zmiana przełożenia, czyli dostosowanie prędkości obrotowej i momentu na wyjściu do potrzeb kierowcy. Moment na wyjściu pochodzi z silnika, a skrzynia jedynie go "przekształca" przełożeniem.
Mechanizm różnicowy rozdziela moment na koła tej samej osi i pozwala im obracać się z różnymi prędkościami, co jest konieczne w zakręcie. Nie jest źródłem napędu: działa poprawnie tylko wtedy, gdy moment jest do niego doprowadzony z wcześniejszych elementów układu napędowego.
Most napędowy to zespół, który przekazuje napęd na koła osi napędowej. Zwykle zawiera przekładnię główną i mechanizm różnicowy, a jego rola to przeniesienie momentu, często dodatkowa redukcja przełożenia oraz zmiana kierunku przekazywania napędu na półosie.
Najczęściej wtedy, gdy uczeń kojarzy "napęd" z tym, co znajduje się przy kołach (most, dyferencjał). To błąd skrótu myślowego: te elementy są widoczne jako "napędzające oś", ale nie tworzą momentu. Moment powstaje wcześniej, w silniku.
Pomaga zasada funkcji: element wytwarzający moment musi zamieniać energię (np. z paliwa) na ruch obrotowy. Elementy przenoszące moment zmieniają przełożenia, kierunek lub rozdzielają napęd. Jeśli podzespół nie jest źródłem energii, zwykle nie "wytwarza" momentu.
Tak, może zwiększać moment na kołach dzięki przełożeniu przekładni głównej. Nie oznacza to jednak, że moment "powstaje" w moście. To nadal ten sam moment z silnika, tylko przekształcony przez przełożenia (kosztem prędkości obrotowej) w elementach przeniesienia napędu.
Typowe objawy to hałas narastający z prędkością, wycie podczas jazdy, trudności w zmianie biegów, szarpanie, wibracje lub stuki przy obciążeniu. W diagnostyce ważne jest odróżnienie: silnik wytwarza moment, a takie objawy często pochodzą z podzespołów, które ten moment przenoszą.
Ucz się schematem przepływu momentu: silnik → sprzęgło → skrzynia biegów → wał/wały → przekładnia główna → mechanizm różnicowy → półosie → koła. Do każdego elementu dopisz funkcję. Na egzaminie najczęściej sprawdza się rozróżnienie funkcji i nazewnictwo podzespołów.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 74% zdających egzamin. średnio łatwe

Źródła:

  • Wikipedia (pl): "Silnik spalinowy" – opis zamiany energii paliwa na pracę mechaniczną i moment na wale, https://pl.wikipedia.org/wiki/Silnik_spalinowy (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia (pl): "Skrzynia biegów" – funkcja zmiany przełożeń w układzie napędowym, https://pl.wikipedia.org/wiki/Skrzynia_bieg%C3%B3w (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia (pl): "Mechanizm różnicowy" – rola w rozdziale napędu i różnicy prędkości kół, https://pl.wikipedia.org/wiki/Mechanizm_r%C3%B3%C5%BCnicowy (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Podręczniki z podstaw budowy pojazdów samochodowych (działy: układ napędowy, przeniesienie napędu)
  • Materiały producentów/serwisowe opisujące funkcje skrzyni biegów i mechanizmu różnicowego
  • Schematy układu przeniesienia napędu (silnik–sprzęgło–skrzynia–wał–most–koła) do nauki funkcji elementów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego