KWALIFIKACJA ELM5 - STYCZEŃ 2025

PYTANIE NR 11.
Elementem zamieniającym energię fali elektromagnetycznej na napięcie w odbiorniku radiowym jest
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Antena odbiorcza jest elementem, który odbiera falę elektromagnetyczną i przetwarza ją na sygnał elektryczny (napięcie/prąd) na wejściu odbiornika.
Demodulator odzyskuje informację z sygnału, heterodyna służy do przemiany częstotliwości, a wzmacniacz w.cz. tylko wzmacnia już odebrany sygnał.

Pełne wyjaśnienie:

W odbiorniku radiowym elementem, który bezpośrednio zamienia energię fali elektromagnetycznej na sygnał elektryczny (napięcie i prąd w obwodzie wejściowym), jest antena odbiorcza. Fala radiowa padająca na antenę powoduje powstanie zmiennego pola elektrycznego i magnetycznego w jej otoczeniu, co indukuje w przewodniku anteny siłę elektromotoryczną. W efekcie na zaciskach anteny pojawia się sygnał w.cz., który następnie jest doprowadzany do dalszych stopni odbiornika.

Odpowiedź "demodulator" jest niepoprawna, ponieważ demodulator (detektor) nie odbiera energii z przestrzeni. Jego zadaniem jest wydzielenie sygnału użytecznego (np. akustycznego lub danych) z sygnału zmodulowanego, czyli wykonanie demodulacji. Żeby demodulator miał co przetwarzać, sygnał musi wcześniej zostać odebrany (anteną) i zwykle wzmocniony/obrobiony.

Odpowiedź "heterodyna" jest niepoprawna, bo heterodyna to lokalny generator w odbiornikach (szczególnie superheterodynowych), który dostarcza sygnał do mieszacza w celu przemiany częstotliwości na pośrednią. Heterodyna nie odbiera fali z eteru i nie pełni roli przetwornika fali elektromagnetycznej na napięcie.

Odpowiedź "wzmacniacz w.cz." także jest niepoprawna: wzmacniacz częstotliwości radiowej wzmacnia sygnał w.cz. (zwiększa jego amplitudę), ale nie jest elementem, który go "wytwarza" z fali elektromagnetycznej. W typowym torze odbiorczym sygnał pochodzi z anteny, a wzmacniacz jedynie poprawia poziom sygnału i/lub stosunek sygnału do szumu.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w pytaniu pojawia się sformułowanie o "zamianie energii fali elektromagnetycznej na napięcie", szukaj elementu na granicy przestrzeń–układ elektryczny, czyli anteny (lub w niektórych urządzeniach czujnika/sondy pełniącej analogiczną funkcję).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Jest to antena odbiorcza. Antena odbiera falę radiową z przestrzeni i na jej zaciskach pojawia się sygnał elektryczny (napięcie/prąd) o częstotliwości radiowej. Dopiero ten sygnał może być wzmacniany, mieszany i demodulowany w kolejnych blokach.
Demodulator pracuje na sygnale, który już jest w obwodzie elektrycznym. Jego funkcją jest odzyskanie informacji z sygnału zmodulowanego (np. AM/FM), a nie konwersja fali elektromagnetycznej na napięcie. Bez anteny demodulator nie ma użytecznego sygnału wejściowego.
Heterodyna jest lokalnym generatorem, który dostarcza sygnał do mieszacza. Dzięki temu odbierany sygnał jest przemieniany na częstotliwość pośrednią (p.cz.), wygodną do filtrowania i wzmacniania. Heterodyna nie odbiera fali radiowej — do tego służy antena.
Wzmacniacz w.cz. zwiększa amplitudę sygnału o wysokiej częstotliwości, który pochodzi z anteny i obwodów wejściowych. Nie tworzy sygnału z fali elektromagnetycznej, tylko poprawia poziom sygnału (i często parametry selektywności/czułości) przed dalszym przetwarzaniem.
Zwykle będzie działał bardzo słabo lub wcale. Bez anteny do toru wejściowego dociera znacznie mniej energii z fali elektromagnetycznej, więc poziom sygnału jest zbyt mały w porównaniu z szumem. Czasem przewody lub obudowa mogą działać jak prowizoryczna antena, ale to pogarsza odbiór.
Szukaj sformułowań typu: "zamienia energię fali elektromagnetycznej na napięcie/prąd" albo "odbiera falę z przestrzeni". To wskazuje na element na wejściu toru. Pojęcia "wydziela informację", "detekcja" czy "odtwarza sygnał" zwykle dotyczą demodulatora.
Typowo spotkasz: antenę, obwody wejściowe/filtry, wzmacniacz w.cz. lub p.cz., mieszacz i heterodynę (w superheterodynie), następnie demodulator i wzmacniacz m.cz. Kolejność i nazwy mogą się różnić, ale antena jest na początku jako element odbioru energii fali.
Antena znajduje się w zmiennym polu elektromagnetycznym fali radiowej. To pole indukuje w przewodniku anteny siłę elektromotoryczną, co daje napięcie na jej zaciskach. Gdy podłączysz obciążenie (wejście odbiornika), popłynie prąd i energia zostanie przekazana do układu.
Najczęściej myli się odbiór z przetwarzaniem: wybiera się demodulator lub wzmacniacz zamiast anteny. Drugi błąd to przypisywanie heterodynie roli "elementu odbierającego", bo jest kluczowa w superheterodynie. Pomaga zapamiętać: antena jest jedynym elementem "kontaktującym się" z falą w przestrzeni.
Ucz się blokowo: antena = odbiera, wzmacniacz = zwiększa poziom, heterodyna/mieszacz = zmienia częstotliwość, demodulator = odzyskuje informację. W testach podkreślaj czasowniki w pytaniu ("zamienia", "wzmacnia", "wydziela"), bo one wskazują właściwy blok.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 59% zdających egzamin. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "tylko wzmacnia już odebrany sygnał."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Antena (technika)" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Antena_(technika) (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (PL): "Odbiornik superheterodynowy" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Odbiornik_superheterodynowy (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (PL): "Demodulacja" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Demodulacja (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z radiotechniki (tor odbiorczy, anteny, demodulacja)
  • Materiały dydaktyczne o odbiorniku superheterodynowym (blok wejściowy, mieszacz, heterodyna, p.cz.)
  • Wprowadzenie do teorii anten (rola anteny, impedancja, dopasowanie)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego