Etykieta "Zmieszać przed użyciem" ma sens wtedy, gdy bez wymieszania pacjent mógłby pobrać dawkę o innym stężeniu niż zamierzone. Dotyczy to przede wszystkim układów niejednorodnych, w których z czasem zachodzą procesy fizyczne powodujące nierównomierny rozkład składników.
Roztwór wodny jest układem jednorodnym: substancja czynna jest całkowicie rozpuszczona w rozpuszczalniku, a cząsteczki są rozmieszczone równomiernie w całej objętości. Taki preparat nie tworzy osadu i nie rozdziela się na warstwy, dlatego dołączenie etykiety "Zmieszać przed użyciem" byłoby nieuzasadnione i mogłoby wprowadzać pacjenta w błąd.
Pozostałe wymienione postacie zwykle wymagają informacji o wymieszaniu:
- Zawiesina – układ ciało stałe–ciecz; cząstki stałe mogą opadać (sedymentacja). Wstrząśnięcie przywraca równomierne rozproszenie i ułatwia podanie właściwej dawki.
- Emulsja – układ ciecz–ciecz faz niemieszających się; może dochodzić do rozwarstwienia. Wymieszanie pozwala czasowo ujednolicić układ przed dawkowaniem.
- Mieszanka – w praktyce może oznaczać preparat, w którym składniki różnią się właściwościami (np. gęstością) i mogą się rozdzielać; homogenizacja przed użyciem poprawia jednorodność dawki.
W praktyce aptecznej prawidłowe oznakowanie opakowania jest elementem bezpiecznego stosowania leku: informuje pacjenta, jak przygotować dawkę i zmniejsza ryzyko podania zbyt małej lub zbyt dużej ilości substancji czynnej.
