KWALIFIKACJA PGF4 + PGF5 - WRZESIEŃ 2014

PYTANIE NR 15.
Format brutto plakatu wynosi 483 mm x 683 mm, a spad określony jest na 3 mm. Ile będzie wynosił format gotowego wyrobu?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Format brutto zawiera spady, które są obcinane po wydruku. Spad 3 mm jest na każdą krawędź, więc z każdego wymiaru po obcięciu ubywa 2×3 mm = 6 mm. Dlatego format gotowego wyrobu wynosi 483−6 = 477 mm oraz 683−6 = 677 mm.

Pełne wyjaśnienie:

W poligrafii rozróżnia się m.in. format brutto (zapas obejmujący spad) oraz format gotowy/netto (wymiar po obcięciu). Spad to obszar grafiki wyprowadzony poza linię cięcia, aby po przycięciu nie powstały białe, nieestetyczne krawędzie wynikające z tolerancji cięcia.

W treści podano: format brutto plakatu 483 mm × 683 mm oraz spad 3 mm. Kluczowe jest zrozumienie, że spad dotyczy każdej krawędzi. To oznacza, że w poziomie mamy 3 mm z lewej i 3 mm z prawej strony, a w pionie 3 mm z góry i 3 mm z dołu. Przy wyznaczaniu formatu gotowego trzeba więc odjąć podwójną wartość spadu od każdego wymiaru:

  • dla szerokości: 483 mm − (2 × 3 mm) = 483 mm − 6 mm = 477 mm
  • dla wysokości: 683 mm − (2 × 3 mm) = 683 mm − 6 mm = 677 mm

Stąd poprawny format gotowego wyrobu to 477 mm × 677 mm.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne? Warianty większe od formatu brutto odpowiadałyby sytuacji, gdyby ktoś błędnie dodawał spad, choć pytanie dotyczy formatu po obcięciu. Odpowiedzi, w których zmienia się tylko jeden wymiar albo odejmuje się 3 mm zamiast 6 mm, wynikają zwykle z pomylenia spadu "na stronę" z ubytkiem całkowitym w danym wymiarze.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy widzisz spad X mm i pytanie o format po obcięciu, niemal zawsze liczysz brutto − 2X dla każdego wymiaru (osobno dla szerokości i wysokości).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Spad to fragment grafiki wyprowadzony poza linię cięcia (format netto). Stosuje się go, aby po przycięciu arkusza nie pojawiły się białe paski na krawędziach wynikające z tolerancji cięcia. Spad jest obcinany, więc nie należy w nim umieszczać istotnych elementów.
Gdy znasz format brutto i spad X mm, to format gotowy liczysz jako: brutto − 2X dla każdego wymiaru. Odejmujesz 2X, bo spad jest po dwóch stronach: lewa+ prawa oraz góra+ dół. Oblicz szerokość i wysokość osobno.
W jednym wymiarze spad występuje na dwóch krawędziach: np. dla szerokości jest po lewej i po prawej. Jeśli spad wynosi 3 mm, to łącznie do obcięcia w szerokości jest 3 mm + 3 mm = 6 mm. Dlatego w obliczeniach pojawia się 2×spad.
Często tak, ale zależy od ustawień. W praktyce format dokumentu bywa ustawiany jako format netto, a spad definiuje się osobno w opcjach dokumentu. Niezależnie od tego, w eksporcie PDF do druku ważne jest, aby spad był uwzględniony i widoczny poza linią cięcia.
Najczęstsze pomyłki to: odjęcie tylko 1×spad zamiast 2×spad, dodanie spadu (jakby pytanie dotyczyło brutto), zmiana tylko jednego wymiaru oraz błędy rachunkowe w milimetrach. Pomaga zapis: netto = brutto − 2X dla każdego wymiaru.
Zasadniczo nie umieszcza się ważnych informacji (tekstu, logotypów, kodów) w spadzie, bo ten obszar może zostać obcięty. Tekst i kluczowe elementy powinny być odsunięte od linii cięcia (w tzw. marginesie bezpieczeństwa), a spad powinien zawierać jedynie tło lub grafikę.
Po eksporcie PDF do druku sprawdź podgląd z włączonymi znacznikami cięcia oraz podgląd strony w programie PDF (np. właściwości strony). Prawidłowy plik ma grafikę wychodzącą poza linię netto, a przy krawędziach widać, że tło "dochodzi" dalej niż obszar cięcia.
3 mm to bardzo częsta wartość spotykana w praktyce, ale nie jest jedyną możliwą. Zależy od technologii, formatu i wymagań drukarni. Na egzaminie zwykle przyjmuje się wartość podaną w zadaniu, a w realnym zleceniu zawsze trzeba sprawdzić specyfikację konkretnej drukarni.
Netto to docelowy wymiar po przycięciu (to, co ma klient). Brutto uwzględnia obszar dodatkowy, głównie spady, które są potrzebne w produkcji, ale finalnie znikają. Rozróżnienie jest ważne, bo wpływa na rozmiar pliku, ułożenie treści i poprawność przygotowania do druku.
Ćwicz przeliczanie formatów: brutto ↔ netto, zapamiętaj zasadę 2×spad na wymiar oraz trenuj na typowych produktach (plakat, ulotka, wizytówka). Dodatkowo utrwal pojęcia: linia cięcia, margines bezpieczeństwa, znaki pasowania. To skraca czas liczenia na egzaminie.
info

Statystycznie 60% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Według specjalistów z branży: "Format brutto zawiera spady, które są obcinane po wydruku."

Źródła:

  • Adobe InDesign User Guide – Bleed and slug (InDesign) – https://helpx.adobe.com/indesign/using/printing-documents.html (sekcja o bleed) - dostęp 2026-02-28
  • Wikipedia (PL) – "Spad" (poligrafia) – https://pl.wikipedia.org/wiki/Spad - dostęp 2026-02-28
  • Canva – "What is bleed? / Druk i spady" (materiał objaśniający pojęcie spadu i obcinanie) – https://www.canva.com/learn/bleed/ - dostęp 2026-02-28

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty DTP dotyczące przygotowania do druku (spady, marginesy, znaki cięcia)
  • Dokumentacje programów DTP (np. ustawienia spadów i znaczników drukarskich)
  • Specyfikacje techniczne drukarni (wytyczne PDF do druku, minimalne spady)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego