KWALIFIKACJA CHM4 - CZERWIEC 2015

W analizie jakościowej jon identyfikuje się po zestawie charakterystycznych właściwości, a nie po pojedynczej wskazówce. W opisie podano kilka cech, które razem bardzo dobrze pasują do kationu srebra(I) (Ag+).

Dlaczego poprawna jest odpowiedź "Ag+"?

• Kation jednowartościowy – srebro(I) w typowych warunkach analitycznych występuje jako Ag+.
• Trudno rozpuszczalne sole – wiele soli srebra(I) tworzy osady o małej rozpuszczalności, co jest wykorzystywane w reakcjach strąceniowych.
• Bezbarwne sole/jon – wiele związków Ag(I) (zwłaszcza osady halogenków w stanie świeżym) nie ma intensywnej barwy charakterystycznej dla jonów metali przejściowych o częściowo zapełnionych orbitalach d.
• Wrażliwość na światło – typowa cecha związków srebra: pod wpływem światła mogą ulegać przemianom prowadzącym do ściemnienia. Z tego powodu przechowuje się je w ciemnym szkle.
• Kompleksowanie z tiosiarczanem – srebro(I) tworzy kompleksy z jonami tiosiarczanowymi; praktycznie objawia się to m.in. rozpuszczaniem osadów i zmianą zachowania analitu w układzie reakcyjnym.

Dlaczego pozostałe propozycje nie pasują?

• "Na+" – choć to kation jednowartościowy, jego sole są zazwyczaj dobrze rozpuszczalne w wodzie i nie wykazują typowej światłoczułości/ciemienia; nie jest też klasycznie kojarzony z opisem "trudno rozpuszczalne sole" w analizie jakościowej.
• "Pb2+" – ołów(II) jest kationem dwuwartościowym, więc już ta informacja przeczy opisowi. Dodatkowo właściwości kompleksowania i fotowrażliwości podane w zadaniu nie są typowym zestawem identyfikacyjnym dla Pb2+ w podstawowej analizie jakościowej.
• "Mg2+" – magnez(II) także jest dwuwartościowy, a jego sole w większości są dobrze rozpuszczalne i nie kojarzą się z ciemnieniem na świetle ani z kluczową reakcją kompleksowania tiosiarczanem.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w opisie pojawia się jednocześnie ciemnieje na świetle oraz kompleks z tiosiarczanem, jest to bardzo silny trop w kierunku związków srebra(I). Warto uczyć się takich "pakietów cech", bo ograniczają ryzyko wyboru na podstawie jednej, mylącej przesłanki.