KWALIFIKACJA HGT10 - STYCZEŃ 2016

PYTANIE NR 11.
Gable to ręczne narzędzie, które służy do przerzucania roślin okopowych. Określane są także jako
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Gable to regionalna nazwa ręcznych wideł używanych do przerzucania roślin okopowych (np. ziemniaków) lub pryzm. Określenie "widły" najlepiej oddaje budowę narzędzia: kilka zębów na trzonku. Pozostałe opcje dotyczą innych narzędzi do pielęgnacji roślin. Na egzaminie zwróć uwagę na nazwy regionalne i synonimy.

Pełne wyjaśnienie:

"Gable" w kontekście prac gospodarskich to określenie używane na ręczne narzędzie o zębach osadzonych na trzonku, którego podstawową funkcją jest przerzucanie materiału roślinnego lub płodów rolnych. Z tego powodu najtrafniejszym odpowiednikiem są widły – nazwa ogólna narzędzia do przerzucania, roztrząsania i przenoszenia luźnych mas (np. bulw, resztek roślinnych, pryzm).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują?

  • Graca – bywa używana jako nazwa narzędzi do prac porządkowych lub ogrodniczych, ale nie jest typowym synonimem wideł służących do przerzucania okopowych.
  • Pikownik – kojarzy się z narzędziem do pikowania, czyli pracy przy rozsadzaniu i przygotowaniu rozsady; funkcjonalnie nie odpowiada "przerzucaniu" okopowych.
  • Chwastownik – to narzędzie do zwalczania chwastów i spulchniania międzyrzędzi, a nie do przerzucania materiału.

W zadaniach egzaminacyjnych zwracaj uwagę na czasownik opisujący czynność (tu: "przerzucania"). To on najpewniej wskazuje klasę narzędzia. Jeśli pojawia się termin rzadki lub regionalny, najpierw dopasuj funkcję i budowę narzędzia, a dopiero potem szukaj nazwy.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
"Gable" to potoczne lub regionalne określenie ręcznego narzędzia o kilku zębach na trzonku, używanego do przerzucania materiału roślinnego. W zadaniach egzaminacyjnych zwykle odpowiada temu nazwa ogólna: widły.
Widły służą głównie do przerzucania i przenoszenia luźnych mas (roślin, bulw, resztek). Narzędzia do pielęgnacji międzyrzędzi (np. chwastowniki) pracują w glebie, spulchniają ją i niszczą chwasty, a nie przerzucają materiał.
Okopowe (np. ziemniaki) często są przerzucane w trakcie zbioru, sortowania lub tworzenia pryzm. Widły mają kilka zębów, które umożliwiają podważenie i przełożenie materiału bez konieczności chwytania rękami, co przyspiesza pracę.
Najczęściej jest to nazwa potoczna/regionalna, a nie ogólnopolski termin podręcznikowy. Na egzaminie zwykle oczekuje się rozpoznania narzędzia po funkcji, więc wybiera się nazwę standardową (np. "widły"), nawet jeśli w terenie spotyka się inne określenia.
Chwastownik to narzędzie do mechanicznego zwalczania chwastów i spulchniania wierzchniej warstwy gleby, zwykle w międzyrzędziach. Jego zadaniem jest pielęgnacja uprawy, a nie przerzucanie roślin lub płodów rolnych, dlatego nie jest synonimem wideł.
Najczęstszy błąd to wybór narzędzia "na skojarzenie" (np. chwastownik, bo kojarzy się z polem), zamiast analizować czynność z treści. Drugi błąd to pomijanie funkcji i skupienie na nieznanym słowie, co prowadzi do strzelania.
Najlepiej łączyć nazwy z funkcją i wyglądem: zrób fiszki z fotografią narzędzia i krótką czynnością (np. "widły – przerzucanie"). Dodatkowo warto dopisać spotykane regionalizmy, jeśli pojawiają się na praktykach.
Widły są wygodniejsze, gdy materiał jest luźny i "przepuszcza" zęby (słoma, resztki roślinne, część płodów). Łopata lepiej sprawdza się przy materiałach sypkich i drobnych (piasek, ziemia). W zadaniu kluczowe jest "przerzucanie" okopowych.
Wskazówką są sformułowania typu "określane są także jako…". Wtedy nie szukasz nowej kategorii narzędzia, tylko innej nazwy dla tego samego przedmiotu. Pomaga też sprawdzenie, czy odpowiedzi są nazwami narzędzi o podobnej klasie.
Tak, czasem pojawiają się nazwy potoczne spotykane w praktyce. Strategia jest stała: dopasuj narzędzie do opisanej czynności i budowy. Jeśli wyraz jest nieznany, traktuj go jako etykietę i skup się na funkcji (np. "przerzucanie" → widły).
info

Około 59% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Gable to regionalna nazwa ręcznych wideł używanych do przerzucania roślin okopowych (np. ziemniaków) lub pryzm."

Źródła:

  • Słownik języka polskiego PWN, hasło: "widły" (definicja i znaczenia) — https://sjp.pwn.pl/ (dostęp: 2026-02-18)

Materiały:

  • Ilustrowane atlasu/nazewnictwo narzędzi rolniczych (podręczniki do zajęć praktycznych)
  • Słowniki gwarowe/regionalne (jeśli są wykorzystywane w lokalnych materiałach dydaktycznych)
  • Notatki z zajęć praktycznych z wyposażenia i prac gospodarskich w agroturystyce

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego