KWALIFIKACJA CHM5 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 7.
Gazowym zanieczyszczeniem powietrza atmosferycznego nie jest
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
PM10 oznacza frakcję pyłu zawieszonego (cząstki stałe/ciekłe w powietrzu), więc nie jest zanieczyszczeniem gazowym. Z kolei CO, NO2 i O3 to gazy obecne w atmosferze, zaliczane do typowych gazowych zanieczyszczeń powietrza.

Pełne wyjaśnienie:

W pytaniu kluczowe jest rozróżnienie zanieczyszczeń gazowych i zanieczyszczeń pyłowych (aerozolowych).

"PM10" to wskaźnik odnoszący się do pyłu zawieszonego, czyli mieszaniny drobnych cząstek stałych i/lub kropelek cieczy unoszących się w powietrzu. Liczba "10" dotyczy frakcji ziarnowej (cząstek o odpowiedniej wielkości aerodynamicznej), a nie składu chemicznego gazu. Dlatego PM10 nie jest gazowym zanieczyszczeniem powietrza.

Pozostałe odpowiedzi to klasyczne przykłady zanieczyszczeń w postaci gazów:

  • CO (tlenek węgla) jest gazem powstającym m.in. w wyniku niecałkowitego spalania paliw. Jako gazowy składnik powietrza może być mierzony analizatorami gazowymi.
  • NO2 (dwutlenek azotu) jest gazem z grupy tlenków azotu, typowym zanieczyszczeniem komunikacyjnym i energetycznym, również ocenianym w monitoringu jakości powietrza jako zanieczyszczenie gazowe.
  • O3 (ozon w warstwie przyziemnej) jest gazem wtórnym, powstającym w reakcjach fotochemicznych. W ocenie jakości powietrza traktuje się go jako zanieczyszczenie gazowe.

Najczęstsza pułapka egzaminacyjna polega na tym, że wszystkie wymienione pozycje pojawiają się w tych samych zestawieniach jakości powietrza, więc łatwo przeoczyć, że tylko jedna z nich opisuje pył, a nie gaz. W praktyce rozróżnienie to wpływa na dobór metody pomiaru, sposób ograniczania emisji oraz interpretację wyników.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
PM10 to pył zawieszony, czyli drobne cząstki stałe i/lub krople cieczy unoszące się w powietrzu. Wskaźnik dotyczy frakcji ziarnowej (wielkości cząstek), a nie "gazu". Dlatego PM10 zalicza się do zanieczyszczeń pyłowych, a nie gazowych.
Bo PM10 opisuje obecność cząstek (aerozolu) w powietrzu, a nie cząsteczek gazu. Zanieczyszczenia gazowe mają określony skład chemiczny (np. CO, NO2, O3) i są mierzone metodami typowymi dla gazów, a pyły – metodami dla cząstek.
CO to tlenek węgla – gaz powstający głównie przy niecałkowitym spalaniu paliw (np. w silnikach, piecach, kotłach). W ochronie powietrza jest traktowany jako zanieczyszczenie gazowe, a jego stężenia monitoruje się analizatorami gazowymi.
NO2 (dwutlenek azotu) to gaz z grupy tlenków azotu. Występuje m.in. w pobliżu źródeł spalania (transport, energetyka, ogrzewanie). W praktyce technika ochrony środowiska ważne jest odróżnienie go od pyłów, bo wymaga innych metod pomiaru i działań ograniczających.
O3 przyziemny (ozon troposferyczny) to gaz powstający wtórnie w reakcjach fotochemicznych. Może podrażniać drogi oddechowe i wpływać na roślinność. W zadaniach egzaminacyjnych traktuje się go jako zanieczyszczenie gazowe, nie pyłowe.
Najprościej: zanieczyszczenia gazowe zapisuje się zwykle wzorem chemicznym (np. CO, NO2, O3). Pyłowe często występują jako wskaźniki frakcji, np. PM10/PM2,5. Warto uważnie czytać, czy pytanie dotyczy "gazów", czy "pyłu zawieszonego".
Nie. PM10 to miara stężenia określonej frakcji pyłu zawieszonego. Smog to zjawisko mieszaniny zanieczyszczeń (pyłów i gazów) oraz warunków meteorologicznych, które sprzyjają ich kumulacji. PM10 może być ważnym składnikiem smogu, ale nie jest z nim tożsame.
Zanieczyszczenia gazowe (np. CO, NO2, O3) mierzy się analizatorami gazowymi dobranymi do danej substancji. Pyły (np. PM10) mierzy się urządzeniami do pomiaru cząstek, np. metodami opartymi na poborze próby i analizie masy/rozpraszania. Dobór metody to częsty wątek praktyczny.
Bo w raportach jakości powietrza PM10 często jest prezentowane obok stężeń gazów, więc łatwo traktować wszystkie pozycje jako "jedną grupę". Dodatkowo PM10 ma zapis z liczbą, co bywa mylące. Na egzaminie trzeba wrócić do definicji: PM10 to cząstki, a nie gaz.
Najczęstsze są: przeoczenie słowa "nie" w treści pytania, automatyczne wybieranie "najbardziej znanej" opcji oraz brak rozróżnienia między wskaźnikami pyłu (PM10) a wzorami gazów (CO, NO2, O3). Pomaga nawyk: najpierw określ stan skupienia zanieczyszczenia.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 77% zdających egzamin. średnio łatwe

Według specjalistów z branży: "PM10 oznacza frakcję pyłu zawieszonego (cząstki stałe/ciekłe w powietrzu), więc nie jest zanieczyszczeniem gazowym."

Źródła:

  • World Health Organization, "WHO global air quality guidelines: particulate matter (PM2.5 and PM10), ozone, nitrogen dioxide, sulfur dioxide and carbon monoxide" (2021) – opis zakresu zanieczyszczeń i definicje, https://www.who.int/publications/i/item/9789240034228 (dostęp: 2026-03-01)
  • EUR-Lex, Directive 2008/50/EC of the European Parliament and of the Council of 21 May 2008 on ambient air quality and cleaner air for Europe – definicje/zakres: PM10 oraz zanieczyszczenia gazowe (m.in. NO<sub>2</sub>, O<sub>3</sub>, CO), https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX:32008L0050 (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z ochrony powietrza/chemii atmosfery (rozdziały o klasyfikacji zanieczyszczeń)
  • Materiały edukacyjne o pyle zawieszonym PM10/PM2,5 i o zanieczyszczeniach gazowych (CO, NO<sub>2</sub>, O<sub>3</sub>)
  • Raporty jakości powietrza publikowane przez instytucje monitoringu środowiska (sekcje: zanieczyszczenia gazowe i pyłowe)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego