KWALIFIKACJA MOT5 - CZERWIEC 2014

PYTANIE NR 7.
Gdy tłok silnika spalinowego znajduje się w GMP, przestrzeń nad nim to objętość
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W GMP (górnym martwym punkcie) tłok znajduje się najwyżej, więc objętość przestrzeni roboczej nad tłokiem jest najmniejsza.
Ta pozostała przestrzeń to objętość komory spalania (tzw. objętość resztkowa), a nie objętość skokowa ani całkowita cylindra.

Pełne wyjaśnienie:

Gdy tłok jest w GMP (górnym martwym punkcie), znajduje się możliwie najwyżej w cylindrze. Oznacza to, że przestrzeń nad tłokiem (między denkiem tłoka a głowicą) ma wtedy minimalną wartość.

Ta minimalna przestrzeń to objętość komory spalania (często nazywana też objętością resztkową). To właśnie w tej objętości znajduje się mieszanka (lub powietrze w silniku ZS) pod koniec suwu sprężania, tuż przed zapłonem/ wtryskiem.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "Objętość skokowa silnika" nie dotyczy jednej chwili położenia tłoka, tylko jest parametrem opisującym sumę objętości skokowych wszystkich cylindrów. Nie jest to "przestrzeń nad tłokiem w GMP".
  • "Objętość skokowa cylindra" (pojemność jednego cylindra) to różnica objętości przestrzeni roboczej między DMP i GMP. W GMP ta część objętości "została już wyparta" przez tłok, więc nie opisuje samej przestrzeni nad tłokiem.
  • "Objętość całkowita cylindra" (w ujęciu geometrycznym) odpowiada objętości przy DMP i jest sumą objętości skokowej oraz objętości komory spalania. W GMP pozostaje tylko część odpowiadająca komorze spalania, więc "całkowita" jest zbyt duża.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w pytaniu pojawia się GMP, często warto zapamiętać prostą zależność: GMP = objętość minimalna = komora spalania. Natomiast DMP = objętość maksymalna.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
GMP to górny martwy punkt, czyli położenie tłoka, w którym znajduje się on najwyżej w cylindrze. W tym położeniu objętość przestrzeni nad tłokiem jest najmniejsza, co ma znaczenie m.in. dla sprężania mieszanki i wyznaczania stopnia sprężania.
W GMP przestrzeń nad tłokiem odpowiada objętości komory spalania (objętości resztkowej). Jest to minimalna objętość przestrzeni roboczej cylindra, pozostająca między denkiem tłoka a głowicą, gdy tłok jest maksymalnie wysoko.
Objętość skokowa to różnica objętości cylindra między DMP i GMP (ile "przemieszcza" tłok). Komora spalania to objętość, która pozostaje w GMP. To różne pojęcia: jedna opisuje zmianę objętości, druga objętość minimalną.
Objętość całkowita (maksymalna) cylindra odpowiada objętości przestrzeni nad tłokiem w DMP. Jest sumą objętości skokowej i objętości komory spalania. W GMP nie występuje objętość całkowita, bo tłok jest wtedy najwyżej.
Jest potrzebna do rozumienia stopnia sprężania oraz skutków zmian w komorze (np. nagar, planowanie głowicy, uszkodzenia). W praktyce wpływa to na ryzyko spalania stukowego, parametry pracy i ocenę, czy modyfikacje mechaniczne nie zmienią pracy silnika.
Zapamiętaj zasadę: GMP = najwyżej = objętość minimalna, a DMP = najniżej = objętość maksymalna. To pomaga szybko skojarzyć, że w GMP "zostaje" tylko komora spalania, a pełna przestrzeń robocza pojawia się przy DMP.
Najczęściej myli się pojęcia: objętość skokową cylindra, objętość skokową silnika (suma cylindrów) i objętość komory spalania. Błąd wynika z tego, że wszystkie terminy dotyczą cylindra, ale opisują inne wielkości i inne położenia tłoka.
Tak. Nagar może zmniejszać efektywną objętość komory spalania, bo zajmuje część przestrzeni w pobliżu głowicy i denka tłoka. W konsekwencji może wzrosnąć efektywny stopień sprężania i pogorszyć się warunki spalania (np. większa skłonność do stuku).
Bo "przestrzeń nad tłokiem" w konkretnym położeniu (GMP) oznacza objętość, która pozostaje, gdy tłok maksymalnie wypełnia cylinder od dołu. Ta pozostała objętość jest miejscem przebiegu spalania w pobliżu głowicy, więc nazywa się komorą spalania.
Ucz się definicji w parach i porównaniach: GMP vs DMP, objętość skokowa vs komora spalania, objętość cylindra vs pojemność silnika. Pomaga też rysunek cylindra z dwoma położeniami tłoka i dopisanymi nazwami objętości.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 57% zdających egzamin. średnie

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Górny martwy punkt" – https://pl.wikipedia.org/wiki/G%C3%B3rny_martwy_punkt (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia (PL): "Objętość skokowa" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Obj%C4%99to%C5%9B%C4%87_skokowa (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia (PL): "Stopień sprężania" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Stopie%C5%84_spr%C4%99%C5%BCania (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Podręcznik/kompendium z budowy i eksploatacji silników spalinowych (rozdział: geometria cylindra i pojęcia objętości)
  • Notatki/karteczki definicji: objętość skokowa, całkowita, komory spalania
  • Rysunki poglądowe GMP/DMP i oznaczenie objętości w cylindrze

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego