KWALIFIKACJA BUD18 - WRZESIEŃ 2015

PYTANIE NR 17.
Geodeta, wykonując prace terenowe i obliczeniowe, otrzymał następujące dane dotyczące odcinka 1-2. Wartość przyrostu Δx1-2 wynosi
Ilustracja przedstawia dane matematyczne związane z geodezją, które mogą być używane w kontekście kwalifikacji zawodowych
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przyrost współrzędnej Δx dla odcinka 1–2 to algebraiczna różnica współrzędnych X punktów (lub składowa wektora 1–2 liczona z długości i kierunku, zależnie od danych). Po poprawnym podstawieniu danych z zadania i zachowaniu znaku otrzymuje się wartość 52,40 m.

Pełne wyjaśnienie:

W geodezji przyrost współrzędnej opisuje składowe przesunięcia od punktu 1 do punktu 2 w przyjętym układzie współrzędnych. Dla osi X przyrost zapisuje się jako Δx1–2 i jest to wielkość algebraiczna (może być dodatnia lub ujemna).

Najczęstsze dwa przypadki obliczeń to:

  • Gdy znane są współrzędne punktów: wtedy liczymy różnicę Δx1–2 = x2 − x1. Kluczowe jest, aby nie zamienić kolejności punktów oraz nie brać wartości bezwzględnej, jeśli zadanie pyta o przyrost (a nie o "moduł" przyrostu).
  • Gdy znana jest długość odcinka i jego kierunek (np. azymut lub kąt kierunku): wtedy Δx jest składową wektora i wynika z rozkładu na osie. Trzeba konsekwentnie użyć tego samego sposobu liczenia, który odpowiada danym podanym w zadaniu, oraz zadbać o jednostki (metry, a nie np. centymetry) i o prawidłową interpretację kierunku.

Odpowiedź "52,40 m" jest poprawna, ponieważ odpowiada wynikowi obliczenia Δx po właściwym odczycie danych wejściowych z materiału do zadania i poprawnym zastosowaniu definicji przyrostu (różnicy współrzędnych lub składowej wektora).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • "8,74 m" i "5,24 m" pasują do typowych pomyłek rachunkowych: przestawienia cyfr, pomylenia kolumn (np. Δy zamiast Δx) albo błędnego zaokrąglenia/skalowania jednostek.
  • "87,40 m" może wynikać z dodania wielkości, które powinny być odjęte (np. użycia x1 + x2 zamiast x2 − x1) lub z wzięcia niewłaściwej wartości z danych (np. długości odcinka zamiast składowej Δx).

Wskazówka egzaminacyjna: przed wyborem odpowiedzi sprawdź, czy liczysz przyrost od 1 do 2 (kolejność ma znaczenie) oraz czy wynik ma sens jako składowa w osi X (zwykle mniejsza lub równa długości odcinka, zależnie od kierunku).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Przyrost Δx to składowa przesunięcia między dwoma punktami wzdłuż osi X układu współrzędnych. Najczęściej liczy się go jako różnicę współrzędnych: x2 − x1. To wielkość algebraiczna, więc może mieć znak dodatni lub ujemny.
Gdy masz współrzędne, stosujesz prostą definicję: Δx1–2 = x2 − x1. Uważaj na kolejność punktów (1→2) i nie zamieniaj osi. Po obliczeniu sprawdź, czy jednostki są w metrach i czy znak wynika z położenia punktu 2 względem punktu 1.
Znak Δx mówi o kierunku przesunięcia w osi X: dodatni oznacza wzrost współrzędnej X, ujemny jej spadek. W tyczeniu, kontroli pomiaru i obliczeniach ciągów błędny znak prowadzi do przesunięcia punktu w przeciwną stronę, nawet jeśli wartość bezwzględna jest poprawna.
Najczęściej myli się Δx z Δy (odczyt z innej kolumny), odwraca kolejność odejmowania (x1 − x2), przyjmuje wartość bezwzględną zamiast różnicy algebraicznej albo miesza jednostki. Błędy powstają też przy przepisywaniu danych z tabeli lub rysunku.
W typowych zadaniach, gdy Δx jest składową wektora przesunięcia, jego wartość bezwzględna nie powinna przekraczać długości odcinka, bo jest tylko "rzutem" na oś X. Jeśli wychodzi większe, zwykle oznacza to błąd w danych, jednostkach albo w doborze wzoru.
Taką metodę stosuje się, gdy zadanie nie podaje bezpośrednio współrzędnych punktów, ale daje długość odcinka oraz kierunek (np. azymut, kąt kierunku). Wtedy Δx i Δy wyznacza się przez rozkład wektora na osie. Trzeba konsekwentnie trzymać się definicji kierunku w danym układzie.
Zrób kontrolę sensowności: (1) czy liczysz od 1 do 2, (2) czy znak zgadza się z położeniem punktów, (3) czy skala wyniku pasuje do danych (metry), (4) czy przyrost nie jest podejrzanie "mały" lub "duży" w porównaniu z odcinkiem. Taka kontrola często eliminuje pomyłki.
Zapis Δx1-2 wskazuje, że chodzi o przyrost współrzędnej X liczony dla przejścia z punktu 1 do punktu 2. Indeks "1–2" to informacja o kierunku obliczeń, a nie o mnożeniu. Zmiana kolejności na "2–1" zmieni znak wyniku.
Najczęściej potrzebujesz albo współrzędnych X punktów 1 i 2, albo długości odcinka i informacji o jego kierunku. W praktyce egzaminacyjnej kluczowe jest uważne odczytanie, czy dane dotyczą osi X czy Y oraz czy podano wartości dla właściwego odcinka (1–2, a nie innego).
Ćwicz serię krótkich zadań: raz z samych współrzędnych (różnice), raz z długości i kierunku (składowe). Zawsze zapisuj wzór, jednostki i kontrolę znaku. Dobrym treningiem jest też przepisywanie danych z tabeli i natychmiastowe sprawdzanie, czy nie pomylono osi lub kolejności punktów.
info

Statystycznie 32% uczniów zna prawidłową odpowiedź. bardzo trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Przyrost współrzędnej Δx dla odcinka 1–2 to algebraiczna różnica współrzędnych X punktów (lub składowa wektora 1–2 liczona z długości i kierunku, zależnie od danych)."

Materiały:

  • Skrypty szkolne z działu: obliczenia geodezyjne – przyrosty współrzędnych
  • Zestawy zadań egzaminacyjnych BUD.18 z obliczeń sytuacyjnych
  • Instrukcje do ćwiczeń: obliczanie Δx, Δy z współrzędnych oraz z długości i kierunku (azymutu/kąta)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego