KWALIFIKACJA BUD13 - WRZESIEŃ 2015

PYTANIE NR 1.
Gruntem mineralnym gruboziarnistym nieplastycznym jest
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Grunty nieplastyczne to grunty niespoiste (bez frakcji ilastej determinującej plastyczność), a gruboziarniste to przede wszystkim piaski i żwiry.
"Piasek pylasty" pozostaje gruntem piaskowym (gruboziarnistym) i niespoistym, natomiast "pył" i szczególnie "ił" zalicza się do gruntów drobnoziarnistych/spoistych.

Pełne wyjaśnienie:

W podziale geotechnicznym kluczowe są dwie cechy: uziarnienie (czy grunt jest grubo- czy drobnoziarnisty) oraz plastyczność (czy jest spoisty, czyli wykazuje zachowanie plastyczne po zawilgoceniu).

Piaski traktuje się jako grunty gruboziarniste i zwykle niespoiste (nieplastyczne). Określenie "pylasty" w nazwie piasku oznacza domieszkę frakcji drobniejszej, ale podstawową frakcją nadal jest piasek, więc grunt pozostaje w grupie gruntów piaskowych i nie jest typowym gruntem plastycznym.

Dlatego poprawną odpowiedzią jest: piasek pylasty.

Pozostałe odpowiedzi są błędne, bo:

  • Pył piaszczysty – jest to grunt z dominującą frakcją pyłową (drobnoziarnistą). Taki grunt nie jest traktowany jako typowy grunt gruboziarnisty; jego zachowanie (m.in. podatność na zawilgocenie) jest inne niż piasków.
  • Ił gruby pylasty – obecność "iłu" wskazuje na grunt spoisty, związany z frakcją ilastą i potencjalną plastycznością. Nie spełnia kryterium "nieplastyczny".
  • Ił gruby piaszczysty – mimo domieszki piasku nadal jest to ił, czyli grunt spoisty (plastyczny) i drobnoziarnisty w sensie dominującej frakcji. Nie jest więc gruntem gruboziarnistym nieplastycznym.

Wskazówka egzaminacyjna: w nazwach gruntów pierwszy człon (np. "piasek", "pył", "ił") zwykle informuje o frakcji dominującej, a drugi człon ("pylasty", "piaszczysty") o domieszce. To często pozwala szybko rozstrzygnąć, czy grunt jest piaskowy (niespoisty) czy ilasty (spoisty).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Nieplastyczny (niespoisty) to grunt, który po zawilgoceniu nie daje się formować w wałeczki i nie wykazuje trwałej "lepkości" typowej dla iłów. Zwykle wiąże się to z małą zawartością frakcji ilastej. W praktyce dotyczy głównie piasków i żwirów.
Najczęściej decyduje pierwszy człon nazwy: "żwir" i "piasek" wskazują na grunty gruboziarniste, a "pył" i "ił" na drobnoziarniste. Drugi człon (np. "pylasty", "piaszczysty") zwykle oznacza domieszkę, a nie główną frakcję.
To nadal grunt piaskowy, czyli o szkielecie z ziaren piasku. Domieszka pyłu może pogarszać filtrację i zagęszczalność, ale sama nazwa nie wskazuje na dominację iłu, która odpowiada za typową plastyczność. Dlatego jest traktowany jako grunt nieplastyczny.
Różnica wynika z frakcji dominującej: w "pyle piaszczystym" dominuje pył (grunt drobnoziarnisty), a piasek jest dodatkiem. W "piasku pylastym" dominuje piasek (grunt gruboziarnisty), a pył jest domieszką. To wpływa na zachowanie przy wodzie i na zagęszczanie.
W typowej klasyfikacji iły zalicza się do gruntów spoistych, które wykazują plastyczność w pewnym zakresie wilgotności. Domieszki (np. piasku) mogą zmieniać właściwości, ale sama obecność "iłu" w nazwie wskazuje na charakter spoisty, więc odpowiedź "ił" zwykle nie pasuje do "nieplastyczny".
Wpływa na dobór technologii: grunty niespoiste (piaski) zwykle zagęszcza się wibracyjnie i są mniej wrażliwe na plastycznienie, a grunty spoiste (iły) silnie reagują na zawilgocenie, mogą tracić nośność i wymagają innego podejścia do warunków wilgotności oraz sprzętu.
Problemy pojawiają się przy zawilgoceniu i niedostatecznym odwodnieniu: domieszka frakcji drobnej może obniżać przepuszczalność i utrudniać osiągnięcie wymaganej gęstości. Wtedy rośnie ryzyko koleinowania warstwy roboczej lub spadku nośności pod ruchem maszyn.
Najczęstszy błąd to odwrócenie logiki nazwy: uczniowie wybierają opcję po samym słowie "piasek/pył", ignorując, że pierwszy człon zwykle oznacza frakcję dominującą. Drugi błąd to traktowanie "ił" jak zwykłej domieszki, mimo że zwykle przesądza o spoistości i plastyczności.
W praktyce stosuje się proste obserwacje: zachowanie po zwilżeniu, próba rolowania w dłoniach, ocena "lepkości", łatwość kruszenia grudek oraz wygląd ziaren. To nie zastępuje badań, ale pomaga ocenić ryzyko uplastycznienia i dobrać wstępnie sposób urabiania oraz zagęszczania.
Warto opanować schemat: (1) rozpoznaj frakcję dominującą z pierwszego członu nazwy, (2) ustal, czy grunt jest spoisty (ił/glina) czy niespoisty (piasek/żwir), (3) kojarz wpływ wody na nośność i zagęszczanie. Ćwicz na zestawach nazw i krótkich opisach zachowania gruntu.
info

Statystycznie 51% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Materiały:

  • Podręczniki/kompendia z geotechniki i mechaniki gruntów (klasyfikacja i właściwości gruntów)
  • Materiały dydaktyczne do kwalifikacji BUD.13 dotyczące robót ziemnych i zagęszczania
  • Tablice/ściągi z podziałem gruntów na frakcje oraz opisem gruntów spoistych i niespoistych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego