W inwentaryzacji kluczowe jest dobranie metody do rodzaju składnika oraz do możliwości jego fizycznego ustalenia. Dla gruntów i środków trwałych, do których dostęp jest znacznie utrudniony (np. obiekty rozproszone, trudno dostępne elementy infrastruktury), właściwa jest metoda polegająca na porównaniu danych z ksiąg rachunkowych z odpowiednimi dokumentami oraz na weryfikacji realnej wartości. Taka weryfikacja opiera się na dowodach księgowych i logicznej ocenie, czy ujęte w ewidencji dane są kompletne, prawidłowe i wiarygodne.
Dlaczego to podejście jest właściwe? Ponieważ w sytuacji utrudnionego dostępu spis z natury bywa niewykonalny lub nieefektywny organizacyjnie. Wtedy potwierdzeniem istnienia i poprawności ujęcia w księgach stają się dokumenty (np. dokumenty przyjęcia/likwidacji, umowy, protokoły, decyzje administracyjne, dowody własności) oraz analiza, czy wartość wykazana w księgach odpowiada rzeczywistości (np. czy nie wystąpiły przesłanki utraty wartości albo błędy w ewidencji).
Odpowiedź "potwierdzenia salda przez kontrahentów" jest nieprawidłowa, ponieważ potwierdzenie salda stosuje się przede wszystkim do rozrachunków (należności i zobowiązań), gdzie druga strona może potwierdzić stan. Kontrahent nie potwierdza w tym trybie stanu gruntów czy środków trwałych jednostki.
Odpowiedź "ustalenia stanu wynikającego z ksiąg rachunkowych" jest zbyt wąska: samo odczytanie danych z ksiąg nie stanowi jeszcze inwentaryzacji. Inwentaryzacja wymaga sprawdzenia zapisów (np. z dokumentami) oraz oceny ich wiarygodności, a nie tylko ustalenia, co wynika z ewidencji.
Odpowiedź "spisu ich ilości z natury" jest nieprawidłowa w kontekście warunku "dostęp jest znacznie utrudniony". Spis z natury polega na fizycznym ustaleniu stanu (oględziny, pomiar, policzenie), co przy istotnych ograniczeniach dostępu może nie zapewniać rzetelnego wyniku lub nie być możliwe do przeprowadzenia w praktyce.
Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w treści pojawia się informacja o utrudnionym dostępie, rozważ metodę weryfikacji (dokumenty + ocena realności), a nie automatycznie spis z natury.
