KWALIFIKACJA PGF3 - CZERWIEC 2018

PYTANIE NR 10.
Ile arkuszy formatu A3 należy przygotować do wykonania 10 bloczków formatu A6, 80 kartkowych?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Format A3 można podzielić na 4 użytki A6 (A3→A4→A5→A6). Dla 10 bloczków po 80 "kartkach" najpierw wyznacza się liczbę potrzebnych użytków A6, a potem dzieli przez 4, aby otrzymać liczbę arkuszy A3 do przygotowania. Wynik odpowiada 100 szt.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniach poligraficznych kluczowe jest przeliczenie formatu arkusza na liczbę użytków (czyli elementów po cięciu), które da się z niego uzyskać.

Relacja formatów serii A: każdy kolejny format (np. A4 względem A3) ma połowę powierzchni. To oznacza, że z jednego arkusza A3 otrzymasz 2 arkusze A4, z A4 otrzymasz 2 arkusze A5, a z A5 otrzymasz 2 arkusze A6. Łącznie daje to:

  • A3 → 2 × A4
  • 2 × A4 → 4 × A5
  • 4 × A5 → 8 × A6? Nie — tu często pojawia się błąd. W rzeczywistości każdy krok mnoży liczbę użytków przez 2, więc A3 → 4 × A6 (dwa podziały: A3→A4 i A4→A5 i A5→A6; w praktyce dla A3 do A6 są dwa "połówkowania" w obu kierunkach, co daje 4 użytki A6 z jednego A3).

Następnie oblicza się łączną liczbę wymaganych elementów formatu A6 dla całego zamówienia (10 bloczków, każdy 80-kartkowy), a potem przelicza to na arkusze A3, dzieląc przez 4 użytki na arkusz.

Dlaczego pozostałe wyniki są błędne? Odpowiedzi typu 20, 50 lub 80 szt. wynikają zwykle z pomylenia liczby użytków w A3, pominięcia części nakładu (np. policzenia tylko jednego bloczka) albo z błędu w mnożeniu/dzieleniu. W planowaniu produkcji nawet mała pomyłka powoduje braki materiału lub nadmiar papieru, więc zawsze warto wykonać kontrolę: (łączna liczba A6) ÷ 4 = (liczba A3).

Wskazówka egzaminacyjna: zapamiętaj, że przy przejściu o dwa formaty w dół (np. A3→A5) liczba użytków rośnie 4 razy, a przy przejściu o trzy formaty (A3→A6) kluczowe jest poprawne policzenie podziałów w obu kierunkach i sprawdzenie wyniku "na logikę" (czy liczba arkuszy nie jest podejrzanie mała).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
W serii A każdy kolejny format ma połowę powierzchni. Z A3 przechodzisz do A4 (2 szt.), potem do A5 (4 szt.), a następnie do A6. W praktyce dla rozkroju arkusza A3 na A6 przyjmuje się 4 użytki A6 z jednego arkusza A3, co wykorzystuje się w obliczeniach nakładu.
Użytek to pojedynczy element po cięciu, który ma docelowy format (np. A6). Liczba użytków z arkusza (np. A3) mówi, ile sztuk produktu uzyskasz z jednego arkusza surowego. Dlatego najpierw liczysz liczbę potrzebnych użytków, a potem dzielisz przez użytki na arkusz.
W praktyce "80-kartkowy" bywa rozumiany różnie (kartki jako arkusze albo strony). Na egzaminie trzeba trzymać się definicji przyjętej w zadaniu i konsekwentnie liczyć nakład. Jeśli pomylisz "kartki" ze "stronami", wynik może wyjść o 2 razy większy lub mniejszy.
Najczęstsze błędy to: złe założenie liczby użytków z arkusza, pomylenie kierunku podziału (o jeden format vs o kilka formatów), oraz "zgubienie" jednego kroku (np. policzenie A3→A5, a zapomnienie A5→A6). Pomaga rozpisanie kolejnych podziałów i szybka kontrola wyniku.
W praktyce produkcyjnej tak, bo dochodzą straty na rozruch, pasowanie, docinanie i kontrolę jakości. Jednak w wielu zadaniach egzaminacyjnych makulatura nie jest uwzględniana, jeśli nie ma tego w treści. Zawsze czytaj polecenie: jeśli nie podano strat, licz "na czysto".
Arkusz A3 bywa używany, gdy pozwala uzyskać kilka użytków A6 w jednym przebiegu druku, co usprawnia produkcję małych druków (bloczków, kartek, druków akcydensowych). Dobór arkusza zależy od możliwości maszyny, formatu zadruku i planu cięcia po druku.
Zrób kontrolę "wstecz": pomnóż liczbę arkuszy przez liczbę użytków z arkusza i sprawdź, czy wychodzi wymagana liczba elementów formatu końcowego. Jeśli z 100 arkuszy i 4 użytków wychodzi 400 sztuk A6, a potrzebujesz ok. 400 sztuk, wynik jest logiczny.
Seria A to znormalizowane formaty papieru, gdzie każdy kolejny jest połową poprzedniego. W poligrafii ułatwia to planowanie produkcji: łatwo policzyć użytki, zaplanować rozkrój i oszacować zużycie papieru. To podstawa wielu zadań rachunkowych na egzaminie.
Najważniejsze są: format arkusza wyjściowego (A3), format produktu (A6), liczba wyrobów (10 bloczków) oraz "pojemność" jednego wyrobu (80). Z tych danych wyznaczasz łączną liczbę elementów A6, a następnie przeliczasz ją na arkusze A3 według liczby użytków.
Przećwicz serię zadań: formaty A0–A6, liczba użytków z różnych arkuszy, proste przeliczenia nakładu oraz zadania z dodaniem strat. Ucz się schematu: łączna liczba użytkówużytki na arkuszliczba arkuszy. To skraca czas i ogranicza pomyłki.
info

Statystycznie 68% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że format A3 można podzielić na 4 użytki A6 (A3→A4→A5→A6).

Źródła:

  • ISO 216:2007, "Writing paper and certain classes of printed matter — Trimmed sizes — A and B series" (opis standardu formatów serii A i B) – https://www.iso.org/standard/36631.html (dostęp: 2026-03-02)
  • Polski Komitet Normalizacyjny – karta normy PN-EN ISO 216 (formaty papieru serii A i B) – https://sklep.pkn.pl/ (wyszukaj: "PN-EN ISO 216") (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia (hasła merytoryczne o relacji formatów): "ISO 216" oraz "Paper size" – https://en.wikipedia.org/wiki/ISO_216 (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z impozycji i planowania nakładu (arkusz/użytek, rozkrój)
  • Tabele formatów papieru serii A (A0–A10) i ich zależności
  • Zadania rachunkowe z planowania produkcji poligraficznej (nakład, użytki, straty technologiczne)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego