KWALIFIKACJA CHM6 - CZERWIEC 2017

PYTANIE NR 11.
Ile gramów azotanu(V) srebra należy odważyć, aby przygotować 5 dm3 roztworu o stężeniu 0,15 mol/dm3?
Ilustracja przedstawia wzór chemiczny związany z obliczeniami stechiometrycznymi, który może być używany w kontekście
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Najpierw oblicz liczbę moli:
n = c·V = 0,15 mol/dm3 · 5 dm3 = 0,75 mol.
Następnie przelicz na masę: m = n·M. Dla AgNO3 M ≈ 169,9 g/mol, więc m ≈ 0,75·169,9 ≈ 127,5 g. Pozostałe odpowiedzi wynikają z błędnego V, c lub M.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniach o przygotowaniu roztworu o zadanym stężeniu molowym korzysta się z dwóch podstawowych zależności:

  • n = c · V, gdzie n to liczba moli substancji, c to stężenie molowe, a V to objętość roztworu w dm3,
  • m = n · M, gdzie m to masa substancji w gramach, a M to masa molowa w g/mol.

Krok 1: obliczenie liczby moli.
Podano: c = 0,15 mol/dm3 oraz V = 5 dm3. Objętość jest już w dm3, więc nie trzeba przeliczeń.
n = 0,15 · 5 = 0,75 mol.

Krok 2: obliczenie masy molowej AgNO3.
M(AgNO3) = M(Ag) + M(N) + 3·M(O). Dla typowych wartości mas atomowych otrzymuje się około 169,9 g/mol.

Krok 3: obliczenie masy potrzebnej do odważenia.
m = 0,75 mol · 169,9 g/mol ≈ 127,4–127,5 g (w zależności od przyjętych mas atomowych i zaokrągleń). Dlatego poprawna jest odpowiedź 127,5 g.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 25,5 g – typowo wynika z pominięcia czynnika objętości (np. policzenie tylko dla 1 dm3) albo zastosowania niewłaściwej masy molowej.
  • 5,1 g – najczęściej efekt błędu o rząd wielkości (np. potraktowanie 5 dm3 jak 0,2 dm3) lub przesunięcia przecinka w stężeniu.
  • 255,0 g – zwykle skutek podwojenia wyniku (np. błędne przyjęcie V=10 dm3 albo n=1,5 mol), ewentualnie pomylenia współczynników w obliczeniach.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze sprawdź jednostki: jeśli c jest w mol/dm3, to V musi być w dm3. Dopiero potem przejdź do m = n·M. To minimalizuje błędy "z rozpędu".

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Użyj schematu: n = c·V, potem m = n·M. Najpierw policz liczbę moli z podanego stężenia i objętości (V w dm3), a następnie pomnóż przez masę molową związku. Na końcu sprawdź sens wyniku i jednostki (g).
To znaczy, że w 1 dm3 (1 litrze) roztworu znajduje się 0,15 mola substancji rozpuszczonej. Przy innej objętości liczba moli rośnie proporcjonalnie, np. dla 5 dm3 jest to 5 razy więcej.
Bo wzór n = c·V działa bezpośrednio, gdy V jest w dm3. Jeśli podstawisz mililitry lub cm3 bez przeliczenia, wynik może być 1000 razy za duży lub za mały. To jeden z najczęstszych błędów rachunkowych na egzaminach.
Dodaj masy atomowe: M(AgNO3) = M(Ag) + M(N) + 3·M(O). Następnie podstaw wartości z tablic. Otrzymasz około 169,9 g/mol. W zadaniach szkolnych dopuszczalne są drobne różnice przez zaokrąglenia.
Jeśli masa molowa AgNO3 jest podana lub znana z pamięci, tak. W przeciwnym razie trzeba ją policzyć z mas atomowych. Na egzaminie najczęściej zakłada się dostęp do tablic chemicznych, więc liczenie M ze składu związku jest umiejętnością wymaganą.
Najczęstsze to: (1) pomylenie dm3 z cm3 lub mL, (2) błędne przepisanie stężenia (przesunięcie przecinka), (3) zła masa molowa (np. zapomnienie, że w AgNO33 atomy tlenu), (4) przedwczesne zaokrąglanie.
AgNO3 bywa stosowany jako odczynnik analityczny (np. w reakcjach strąceniowych do oznaczania jonów halogenkowych) oraz w procesach, gdzie potrzebne są jony srebra. W praktyce zakładowej kluczowe jest poprawne przygotowanie roztworu roboczego o wymaganej molarności.
Zrób szybki test sensowności: policz orientacyjnie. Dla 5 dm3 i 0,15 M masz 0,75 mola. Masa molowa AgNO3 jest duża (zawiera Ag), więc masa powinna wyjść rzędu setek gramów, a nie kilku gramów. Taki "rzut oka" pomaga wychwycić pomyłki.
Nie, jeśli zadanie podaje stężenie molowe i objętość roztworu w dm3. Gęstość jest potrzebna, gdy przechodzisz między stężeniem masowym/procentowym a objętością albo gdy objętość nie jest wprost znana. Tutaj wystarcza n=c·V oraz m=n·M.
Ćwicz stały schemat: wypisz dane z jednostkami, policz n=c·V, wyznacz M ze składu, policz m=n·M i dopiero na końcu zaokrąglij. Rób też zadania "na pułapki" z dm3/mL oraz związkami wieloatomowymi (np. z 3O, 4O), bo tam najłatwiej o błąd.
info

Około 59% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Najpierw oblicz liczbę moli:n = c·V = 0,15 mol/dm3 · 5 dm3 = 0,75 mol.Następnie przelicz na masę: m = n·M."

Źródła:

  • PubChem, Silver nitrate (AgNO3) – Molecular Weight/Formula, https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/Silver-nitrate (dostęp: 2026-02-18)
  • NIST Chemistry WebBook – Silver (Ag), Atomic Weight (dane o pierwiastku), https://webbook.nist.gov/cgi/cbook.cgi?ID=C7440224 (dostęp: 2026-02-18)
  • IUPAC/CIAAW – Standard Atomic Weights (tabela mas atomowych), https://ciaaw.org/atomic-weights.htm (dostęp: 2026-02-18)

Materiały:

  • Podręcznik z chemii ogólnej/nieorganicznej: dział o roztworach i stężeniu molowym
  • Zestawy zadań rachunkowych ze stężeń roztworów (molarność, liczba moli, masa molowa)
  • Tablice chemiczne z masami atomowymi i sposobem liczenia mas molowych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego