KWALIFIKACJA CHM3 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 8.
Ile gramów chlorku sodu zawiera 150 g roztworu soli o stężeniu 5% (m/m)?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Stężenie 5% (m/m) oznacza 5 g substancji w 100 g roztworu.
Aby obliczyć masę NaCl w 150 g roztworu, liczymy 5% z 150 g: 0,05 × 150 g = 7,5 g.
Zatem w 150 g roztworu znajduje się 7,50 g chlorku sodu.

Pełne wyjaśnienie:

Stężenie procentowe masowe 5% (m/m) informuje, jaki udział masy substancji rozpuszczonej stanowi w masie całego roztworu. Zapis (m/m) oznacza relację masa/masa, czyli:

5% (m/m) = 5 g NaCl w 100 g roztworu.

W zadaniu podano masę roztworu: 150 g. Szukamy masy chlorku sodu, czyli masy substancji rozpuszczonej.

Krok 1: Zamiana procentu na ułamek dziesiętny
5% = 5/100 = 0,05

Krok 2: Obliczenie masy NaCl
m(NaCl) = 0,05 × 150 g = 7,5 g

Krok 3: Zapis wyniku
Wśród odpowiedzi podano zapis z dwoma miejscami po przecinku, więc wynik zapisujemy jako 7,50 g.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • 0,75 g – to 0,5% z 150 g albo wynik błędnego przesunięcia przecinka (np. potraktowanie 5% jako 0,005).
  • 0,05 g – to pomylenie procentu (0,05) z masą; brakuje przemnożenia przez 150 g.
  • 5,00 g – to błędne utożsamienie 5% z "5 gramami" niezależnie od masy roztworu (ignorowanie, że procent zawsze odnosi się do całości).

Wskazówka egzaminacyjna: przy zadaniach na (m/m) zawsze sprawdź, czy procent liczysz od masy roztworu, a nie od masy rozpuszczalnika. W tym typie zadań najszybsza metoda to bezpośrednie obliczenie "procent z masy": (p/100) × m(roztworu).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
5% (m/m) oznacza, że 5 g substancji przypada na 100 g roztworu. To stężenie procentowe masowe (masa/masa), czyli udział masy składnika w całkowitej masie mieszaniny.
Zamień procent na ułamek: 5% = 0,05. Następnie policz masę składnika: m(NaCl) = 0,05 × 150 g = 7,5 g. Jeśli odpowiedzi są z dwoma miejscami po przecinku, zapisz 7,50 g.
Bo (m/m) definiuje udział masy substancji w masie całego roztworu. Gdyby procent dotyczył rozpuszczalnika, musiałoby to być wyraźnie zaznaczone. Brak takiej informacji oznacza standardową definicję procentu masowego.
Nie. 5% (m/m) odnosi się do masy, a 100 ml to objętość. Żeby przeliczać masę na objętość, potrzebna jest gęstość roztworu. Bez gęstości nie wolno mieszać (m/m) z (m/V).
Najczęściej: (1) mylenie 5% z 0,05 g (brak mnożenia przez masę roztworu), (2) zły zapis ułamka (0,5 lub 0,005 zamiast 0,05), (3) liczenie procentu od masy rozpuszczalnika zamiast od masy roztworu.
5% to 1/20 całości. Dla 150 g roztworu masa substancji powinna wynosić około 150/20 = 7,5 g. Taki "rachunek kontrolny" pozwala wychwycić błędy z przecinkiem i złą skalę wyniku.
Ułamek masowy to stosunek m(substancji) do m(roztworu). Dla 5% (m/m) ułamek masowy wynosi 0,05. Zależność jest prosta: ułamek = procent/100, a procent = ułamek × 100%.
Procent masowy jest wygodny, gdy odmierzamy składniki na wadze i nie potrzebujemy przeliczania na mole (np. roztwory technologiczne, kąpiele, mieszaniny stałe). Stężenie molowe częściej wykorzystuje się w obliczeniach reakcji i miareczkowania.
Wynikiem jest masa substancji, więc podaje się ją w jednostkach masy, np. g lub mg. W tym zadaniu masa roztworu jest w gramach, więc naturalnie wynik też zapisuje się w gramach.
Nie, ponieważ wszystkie dane są w masie, a stężenie jest masowe (m/m). Gęstość jest potrzebna dopiero wtedy, gdy w zadaniu pojawia się objętość (ml, dm3) albo stężenie masowo-objętościowe.
info

Statystycznie 73% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnio łatwe

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że stężenie 5% (m/m) oznacza 5 g substancji w 100 g roztworu.Aby obliczyć masę NaCl w 150 g roztworu, liczymy 5% z 150 g: 0,05 × 150 g = 7,5 g.Zatem w 150 g roztworu znajduje się 7,50 g chlorku sodu.

Źródła:

  • IUPAC Compendium of Chemical Terminology (Gold Book) – hasło "mass fraction" (ułamek masowy), https://goldbook.iupac.org/terms/view/M03722 (dostęp: 2026-02-18)
  • OpenStax Chemistry 2e – rozdział o roztworach i wyrażaniu stężenia (mass percent / percent by mass), https://openstax.org/details/books/chemistry-2e (dostęp: 2026-02-18)
  • Wikipedia – "Procent masowy" (definicja i przykłady obliczeń), https://pl.wikipedia.org/wiki/Procent_masowy (dostęp: 2026-02-18)

Materiały:

  • Skrypty i podręczniki do podstaw chemii analitycznej: dział o roztworach i sposobach wyrażania stężeń
  • Zadania rachunkowe z procentu masowego (m/m) i ułamka masowego
  • Materiały dydaktyczne dot. sporządzania roztworów (instrukcje pracowniane, procedury laboratoryjne)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego